Stof tot nadenken.
De longen vol stof, de handen in onschuld. Zo heeft Eternit - ooit hét kroonjuweel van de Belgische bouwmaterialenindustrie - decennialang gewerkt aan een erfenis van kanker, lijden en juridische achtervolging. In België zijn de eerste veroordelingen al achter de rug, maar nu is het ook in Nederland zover: het Openbaar Ministerie laat weten dat Eternit vervolgd wordt voor doodslag en dood door schuld.
De Nederlandse tak van het bedrijf, gelegen in Goor (Overijssel), wordt aangeklaagd voor de dood van twee voormalige werknemers én de partner van een van hen, die via het werk van haar echtgenoot jarenlang passief asbest inademde — een dodelijk souvenir dat haar uiteindelijk fataal werd.
De klachten komen niet uit de lucht gevallen: in 2019 diende het Comité Asbestslachtoffers al een dossier in namens zes families van negen overleden oud-werknemers. Wat volgde was een bijna vijf jaar durend coldcase-onderzoek, dat vandaag wordt omschreven als “één van de grootste forensische onderzoeken in Nederland ooit” op vlak van arbeidsgerelateerde sterfte.
Dodelijke vezels en doofpotstrategieën
Eternit - tegenwoordig netjes ingepakt onder de Belgische bouwreus Etex - wist al sinds de jaren zestig wat voor dodelijke tijdbom er in haar fabrieken werd gefabriceerd. Toch bleef het bedrijf jarenlang asbest verwerken en verspreiden alsof er niets aan de hand was. Werknemers, familieleden, omwonenden – niemand werd gespaard. Het gevolg: duizenden doden, talloze zieken, generaties aan verdriet én een juridische lijdensweg die nog altijd voortduurt.
De aanklacht in Nederland is duidelijk: bewuste blootstelling aan kankerverwekkende stoffen, zonder de juiste bescherming, zonder informatie, zonder schuldinzicht. Met andere woorden: misdrijven met voorbedachten rade, gepleegd in een witte stofjas.
Eternit wist het, zweeg en betaalde de prijs (niet)
De morele verantwoordelijkheid van Eternit werd al in België onder de loep genomen. In 2017 kreeg het bedrijf een veroordeling voor nalatigheid en werd het verplicht schadevergoeding te betalen aan de familie van een asbestslachtoffer. Maar dat was slechts het topje van de juridische ijsberg. Ondertussen rijgen de getuigenissen zich aan elkaar: vader dood, zoon ziek, moeder longkanker, de buurman ook, en dat allemaal in de schaduw van de fabrieksschoorsteen.
Van bouwmateriaal naar massagraf
Het gerecht in Nederland pakt Eternit nu hard aan, maar de vraag blijft: komt gerechtigheid niet veel te laat? Duizenden gezinnen leven vandaag met de gevolgen van een onzichtbare vijand: een vezel zo klein dat hij niet te zien is, maar krachtig genoeg om levens te verwoesten. Het is geen virus, het is geen ongeluk, het is corporate misdadigheid met een CE-label.
Eternit zwijgt. Zoals altijd. Of liever: hun advocaten spreken voor hen, gewapend met een dossierkast vol bezwaarschriften en procedures, en hopend dat het stof zich vanzelf zal gaan liggen.
Maar het stof ligt niet. Het zit in de longen van wie het inademde. Het zit in de dossiers van justitie. En het zit nu ook opnieuw op de rechterstafel, dit keer in Nederland. Met doodslag als inzet.
(Foto: Shutterstock)
