Je bedenkt een reeks, schrijft mee aan het concept, werkt afleveringen uit en sleutelt vervolgens wekenlang aan scènes en dialogen. Kassa, zou je denken. Toch niet. De Scenaristengilde maakte met enkele realistische voorbeelden duidelijk wat Vlaamse scenaristen kunnen verdienen. En bij eentje daarvan moesten we toch even kijken of er geen nul ontbrak.
Een goeie Vlaamse fictiereeks kan je een hele avond aan de zetel kluisteren. Je kent achteraf de acteurs, weet wie de regisseur is en als de reeks echt goed was, krijgen die mensen een paar maanden later misschien nog een beeldje op een podium.
Maar wie het verhaal bedacht en ervoor zorgde dat al die acteurs überhaupt iets hadden om te zeggen? Die naam ben je tegen de tijd dat Netflix automatisch de volgende aflevering start meestal alweer vergeten.
Nochtans begint iedere serie gewoon met iemand die naar een leeg document zit te staren.
2.500 euro voor een reeks in de steigers
De Vlaamse Scenaristengilde publiceerde eind vorig jaar vijf realistische inkomensscenario's, gebaseerd op ervaringen uit de sector. Ze tonen hoe grillig het inkomen van een scenarioschrijver kan zijn.
Eén voorbeeld springt eruit.
Een beginnende scenariste werkt aan een webreeks van zes afleveringen van telkens ongeveer veertien minuten. Voor één volledig scenario, de treatments van alle zes afleveringen én het mee samenstellen van het subsidiedossier bij het Vlaams Audiovisueel Fonds krijgt ze 2.500 euro bruto.
Dat is dus niet 2.500 euro om op een regenachtige dinsdagmiddag eens een leuk verhaaltje uit haar mouw te schudden. Daar zit ontwikkeling, schrijfwerk en voorbereiding van een subsidiedossier bij.
Wanneer het project vervolgens verdergaat, krijgt ze aanvankelijk een voorstel van 1.000 euro bruto per aflevering. Daarvoor wordt onder meer van haar verwacht dat ze deelneemt aan de writersroom, begeleiding krijgt en verschillende versies bijschaaft. Na onderhandelen wordt dat minstens 1.400 euro bruto per aflevering, aangevuld met afspraken over onder meer eventuele remakes.
Dat klinkt al beter. Tot je begint te rekenen.
Bruto is nog niet wat er op je rekening staat
Want die 1.400 euro is geen nettoloon. In het voorbeeld van de Scenaristengilde werkt de schrijfster via een sociaal bureau voor kunstenaars. Volgens de berekening van de Gilde houdt ze uiteindelijk iets minder dan de helft van haar bruto vergoeding over.
En dan is er nog iets wat bij een klassieke maandwedde niet bestaat: de tijd waarin je helemaal niets factureert.
Een scenarist schrijft niet alleen de definitieve tekst die uiteindelijk wordt opgenomen. Er zijn ideeën, pitches, meetings, treatments, eerste versies, tweede versies en versies waarvan iemand na drie weken besluit dat het hoofdpersonage toch beter een gescheiden dierenarts uit Aalst kan worden.
En dan kun je opnieuw beginnen.
Niet ieder idee wordt bovendien een reeks. Tussen twee betaalde opdrachten kunnen periodes zitten waarin er wel wordt geschreven, gepraat en gepitcht, maar nog geen euro binnenkomt.
Plots ziet die 1.400 euro er toch iets minder Hollywood uit.
Een scenario komt niet uit een automaat
Daar zit misschien de grootste misvatting. Wij zien uiteindelijk veertig of vijftig minuten televisie en denken daardoor gemakkelijk dat iemand dus een aflevering van veertig of vijftig minuten heeft geschreven.
Was het maar zo eenvoudig.
Voor één aflevering moeten verhaallijnen kloppen, personages consequent blijven, dialogen natuurlijk klinken en gebeurtenissen aansluiten op wat ervoor en erna gebeurt. Vervolgens passeren verschillende versies langs producenten, regisseurs, zenders of streamers en worden scènes aangepast aan budgetten en praktische beperkingen.
Een scenarist kan perfect een schitterende scène schrijven met een helikopter, tweehonderd figuranten en een ontploffend kasteel.
De producent kan vervolgens antwoorden dat er budget is voor een Opel Corsa en drie figuranten.
Terug naar het toetsenbord.
Niet iedere scenarist verdient 1.400 euro
Daarbij is één nuance belangrijk. Die 1.400 euro is geen officieel Vlaams tarief voor het schrijven van een televisieaflevering. Het komt uit één van de vijf voorbeelden waarmee de Scenaristengilde probeert te tonen hoe inkomsten er in de praktijk kunnen uitzien.
Er bestaan grote verschillen tussen producties, ervaren en beginnende schrijvers, soorten contracten en de hoeveelheid werk die iemand voor een aflevering verricht. Auteursrechten kunnen bovendien later nog extra inkomsten opleveren.
Het zou dus fout zijn om te zeggen dat iedere Vlaamse scenarist voor 1.400 euro een aflevering schrijft.
Maar precies daarom zijn die voorbeelden interessant. Ze laten zien dat achter een reeks veel meer werk schuilgaat dan alleen het document waarop uiteindelijk bovenaan aflevering 3 staat.
Iedereen kent de kop, bijna niemand de schrijver
Het contrast blijft merkwaardig. Acteurs worden bekende Vlamingen, verschijnen in talkshows en kijken je vanuit bushokjes aan wanneer een nieuwe serie wordt gelanceerd. De scenarist blijft doorgaans ergens in de aftiteling hangen.
Terwijl zonder hem of haar zelfs de beste acteur weinig meer kan doen dan bijzonder overtuigend naar een muur kijken.
Misschien hoef je daarom niet plots alle namen bij scenario uit het hoofd te leren. Maar de volgende keer dat je een Vlaamse reeks in één weekend verslindt, kun je er even bij stilstaan dat iemand maanden eerder al die scènes, ruzies, moorden, liefdes en cliffhangers bij elkaar heeft zitten puzzelen.
En dat daar niet noodzakelijk een Hollywoodloon tegenover stond.
(Foto: PD)
