Een land besturen is meer dan je kop laten zien in pretpraatprogramma's.
Meer dan vier jaar werken, een contract van 299 miljoen euro en uiteindelijk geen tastbaar resultaat. Het geflopte digitaliseringsproject i-Police blijkt bovendien bijna dubbel zo duur als tot nu toe werd aangenomen. Het Rekenhof legt een verhaal bloot van gebrekkige controle, versnipperde contracten en risico’s waarop onvoldoende werd gereageerd. Bij de overheid kan zelfs een mislukking een indrukwekkende factuur opleveren.
Een digitale politie die efficiënter werkt, sneller informatie deelt en criminelen beter opspoort: het klonk als een investering in de veiligheid van morgen. In de praktijk bleef van i-Police vooral een rekening over. Volgens een nieuw rapport van het Rekenhof kostte het project tussen 2016 en 2025 in totaal 139,4 miljoen euro. Tot voor kort werd doorgaans uitgegaan van ruim 75 miljoen euro. De werkelijke uitgaven liggen dus bijna tweemaal zo hoog.
Het project werd eind vorig jaar stopgezet door minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin, nadat het na meer dan vier jaar geen tastbaar resultaat had opgeleverd. De belastingbetaler betaalde intussen wel. Dat is de pijnlijke samenvatting van i-Police: een ambitieus plan om de politie te moderniseren, dat zelf nooit uit de testfase van de werkelijkheid leek te geraken.
Een contract van 299 miljoen, maar geen werkende i-Police
De eerste stappen werden in 2016 gezet. In 2021 ondertekende toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden, vandaag minister van Justitie, het contract met het Franse IT-consultancybedrijf Sopra Steria. De opdracht had een waarde van 299 miljoen euro. Het ging om een omvangrijk programma dat de digitale werking van de politie grondig moest vernieuwen.
Van de 139,4 miljoen euro die volgens het Rekenhof inmiddels werd uitgegeven, ging bijna 75 miljoen naar de ontwikkeling door Sopra Steria. De rest ging naar bijkomende kosten die in het eerdere kostenplaatje niet op dezelfde manier zichtbaar waren. Het verschil toont hoe gemakkelijk de prijs van een groot overheidsproject uit beeld kan raken wanneer de aandacht vooral naar het hoofdcontract gaat.
Technologie blijkt nu eenmaal niet vanzelf te werken omdat een minister – die graag in pretpraatprogramma's opduikt – er een handtekening onder zet.
Risico’s gesignaleerd, problemen niet opgelost
Het Rekenhof kraakt niet zomaar de volledige structuur van het project af. De governance voldeed formeel aan de normen voor grote IT-programma’s, maar de uitvoering vertoonde ernstige zwakke plekken. Problemen en risico’s werden al vroeg vastgesteld, zonder dat daar voldoende corrigerende maatregelen op volgden. Ook de instrumenten voor planning en aansturing schoten tekort om een programma van die omvang doeltreffend op te volgen.
Dat is meer dan een technisch mankement. Bij een investering van tientallen miljoenen euro’s moet controle niet alleen op papier bestaan; ze moet ook verhinderen dat een project blijft doorlopen wanneer de problemen zich opstapelen. Als risico’s bekend zijn maar niet tijdig worden aangepakt, verandert goed bestuur in een vergaderstructuur zonder voldoende tanden.
Ook de voorbereiding en de contractuele afspraken maakten het project kwetsbaar. De plaatsing van de hoofdopdracht verliep volgens de belangrijkste principes van de overheidsopdrachten, maar de veelheid aan contractdocumenten en de versnipperde of onduidelijke clausules creëerden rechtsonzekerheid. Dat bemoeilijkte de uitvoering.
De rekening blijft, de digitale politie niet
Bij grote overheidsprojecten wordt graag gewezen op de complexiteit van de opdracht, de technische uitdagingen en de lange doorlooptijd. En ja, die problemen zijn er. Maar ze verklaren niet waarom vastgestelde risico’s onvoldoende werden aangepakt of waarom de totale uitgaven zoveel hoger bleken dan het bedrag dat jarenlang circuleerde.
De politieke verantwoordelijkheid verdwijnt evenmin in een stapel contracten.
De factuur van 139,4 miljoen euro ligt op tafel. De beloofde digitale vernieuwing niet. En we zijn misschien nog niet eens aan het einde van de rit.
(Foto: Didier Lebrun/Photonews)
