Wie de vader niet kan raken, koopt het kind ā voor 10 miljoen, live op de staatszender.
Drie minuten. Zo lang duurt het filmpje van de Iraanse staatszender IRIB TV3. Je ziet een donkere kamer, computerschermen en een gemaskerde figuur, met daarboven letters die in bloed lijken geschreven. De titel hoef je maar Ć©Ć©n keer te lezen: Waar en hoe moeten we Barron Trump doden? Op het einde valt het bedrag. Tien miljoen dollar, omgerekend 8,5 miljoen euro, voor het hoofd van een student van twintig die in zijn leven nog geen enkele beslissing over het Amerikaanse Iranbeleid heeft genomen. Niet de president. Niet de minister van Defensie. Niet de generaal die de bommen liet vallen. De zoon.
Een spionagefilm zonder spionnen
Wat aan die video het eerst opvalt, is niet hoe āscaryā hij is, maar hoe goedkoop.
De makers beweren dat ze elke beweging van Barron Trump in kaart hebben gebracht, dat ze weten waar zijn beveiligers staan, dat ze zijn accounts op spelplatformen kennen, dat een meisje zich tot bij hem heeft weten te praten. Wat ze tĆ³nen, is iets anders. De beelden zijn grotendeels gemaakt met artificiĆ«le intelligentie en de rest bestaat uit opgeklopte beeldeffecten. EĆ©n van de opgesomde profielen blijkt hoogstwaarschijnlijk verzonnen. De Jerusalem Post kon het origineel zelfs niet terugvinden op de officiĆ«le kanalen van de zender.
Daar zit de kern van de zaak. Voor zo'n filmpje heb je geen spion in New York nodig. Je hebt een krantenarchief nodig, een handvol foto's, wat sociale media en Ć©Ć©n vrije namiddag. Meng negentig procent openbare bronnen met tien procent verzinsel, spreek er een dreigende commentaarstem over in, en het resultaat oogt als inlichtingenwerk. Dit is geen operatie. Dit is een montage.
Er is bovendien geen enkele reden om aan te nemen dat de makers in Teheran zitten. Zulke beelden verspreid je vanuit om het even welke zolderkamer ter wereld. Ze kunnen even goed komen van een betaalde groep in Europa. Hier dus, twee straten verder, gemaakt door een onderaannemer in propaganda met een goede internetverbinding en een factuur. Of ze komen van Trump zelf? Foei, nee, hoe kunnen we op dat idee komen. Toch?
Toch mag je het niet weglachen
Het dreigement komt niet uit de lucht vallen. In juli verspreidden media die aanleunen bij de Revolutionaire Garde al een gelijkaardige video over Melania Trump, met haar routes, haar zwakke plekken en de suggestie dat haar stylistes omgekocht konden worden. Die eindigde met een boodschap aan Barron: wacht maar. In Teheran hing een reclamebord waarop Trump in een doodskist lag. De president moest deze zomer in Turkije halsoverkop van vliegtuig wisselen. En er ligt een dossier van jaren met echte Iraanse plannen tegen Amerikaanse figuren, van Trump zelf tot John Bolton.
Daarom kan geen enkele veiligheidsdienst ervan uitgaan dat dit louter theater is. Dat is precies de bedoeling. Zelfs als er nooit iets gebeurt, moeten er mensen worden vrijgemaakt, moet de beveiliging worden doorgelicht en moeten er reisplannen sneuvelen. En de jongen zelf verdwijnt nog wat verder uit beeld dan hij al was.
De kostprijs voor Teheran bedraagt Ć©Ć©n namiddag videobewerking.
En het argument van de andere kant?
Vanuit Teheran gezien ziet de rekening er anders uit. De Verenigde Staten en Israƫl openden eind februari de aanval terwijl er nog onderhandeld werd, en vermoordden daarbij de hoogste leider van het land. Sindsdien telt Iran zijn doden bij duizenden. Geen enkel Iraans gezin kan rekenen op iets wat op een Secret Service lijkt. Wie dat meemaakt, komt bij een simpele redenering uit. Als jullie onze leiders in hun slaapkamer komen halen, waarom zou jullie familie dan onaantastbaar zijn?
Die woede is begrijpelijk. Ze is alleen geen argument.
Er loopt namelijk wel degelijk een grens, en die is niet getrokken door het Witte Huis. Een strijdende partij viseren, dat is oorlog. Een burger viseren die niets beslist, niets commandeert en niets ondertekent, en daar publiek een prijs op zetten, dat is terreur. Dat onderscheid is precies wat een staat van een bende scheidt. Wie die grens zelf uitwist, moet achteraf niet klagen dat de wereld hem als een bende behandelt.
De domste tien miljoen ooit
Dan is er nog de koele rekensom, want strategisch is dit een blunder van formaat.
Iran had op het internationale toneel Ć©Ć©n geloofwaardig verhaal. Het land werd aangevallen tijdens lopende onderhandelingen, het internationale recht werd daarbij aan de kant geschoven, en dus was Iran het slachtoffer. Dat verhaal overtuigde ook in Europa mensen die Teheran verder in niets steunen.
En net dat verhaal ruil je nu in voor drie minuten kunstmatige beelden waarin je een premie zet op een jongen van twintig.
Er bestaat geen hoofdstad ter wereld waar zoiets goed valt. Ook niet in de hoofdsteden die vorige maand nog kritisch stonden tegenover Washington. Je geeft je tegenstander de morele bovenhand cadeau, in ruil voor applaus van je eigen harde achterban. Dat is geen machtsvertoon. Dat is zelfbeschadiging op de montagetafel.
De val waar we samen in trappen
De echte winst van dat filmpje zit niet in die tien miljoen. Ze zit in de aandacht. Elke krant die het overneemt en elke opiniemaker die er verontwaardigd over schrijft, deze tekst inbegrepen, levert Teheran gratis bereik. Zonder ons blijft die video hangen op een zender waar buiten Iran nauwelijks iemand naar kijkt.
Wanneer een staatszender openlijk een premie zet op het leven van een burger, mag dat niet wegzakken als achtergrondruis. Ook niet in oorlogstijd. Vooral niet in oorlogstijd. Zo werkt gewenning nu eenmaal: eerst is iets ondenkbaar, dan schokkend, en uiteindelijk is het een bericht tussen de andere berichten.
Wie die video gemaakt heeft, weet ondertussen dat er hard naar hem gezocht wordt, en zal daar vermoedelijk niet oud mee worden. In veel kelen zal dat klinken als rechtvaardigheid. Vooral bevestigt het waar we intussen staan. Twee kampen die elkaars burgers als wisselgeld zijn beginnen te beschouwen, en een jongen van twintig die daar volstrekt toevallig en volstrekt onschuldig tussen is komen te staan.
(Fotomontage: X)
