België kan alleen nog gered worden door één man, vindt die man zelf. Misschien wordt het tijd dat iemand België redt van Bouchez.
Wie in de Wetstraat wil overleven, heeft een ego nodig dat een paar maten groter is dan dat van een gewone sterveling. Zonder dat ego hou je het geen week vol in het haantjesland van de Belgische politiek, waar elke voorzitter op zijn eigen mesthoop staat te kraaien. Af en toe staat er echter een haan tussen die gelooft dat de zon opkomt omdat hij kraait. In Wallonië heet die haan Georges-Louis Bouchez, en sinds deze week weet heel het land dat hij zichzelf beschouwt als de enige die de begroting nog kan redden.
Een plus-one met een eigen agenda
Het tafereel van maandag was een stuk politiek theater. Premier Bart De Wever had zijn vicepremiers laten weten dat ze voor een nieuwe ronde begrotingsgesprekken een 'plus-one' mochten meebrengen. In de Wetstraat werd dat meteen gelezen als een uitnodiging aan één man, en die liet zich geen twee keer vragen. Terwijl de andere voorzitters van Arizona thuisbleven, wandelde Bouchez samen met zijn vicepremier David Clarinval over de binnenkoer van de Wetstraat 16 en zat hij, als de 'papa' van kleine David, twee uur lang aan tafel met de premier.
Zijn partij hield tot in de namiddag vol dat ze zijn komst niet kon bevestigen. Uiteindelijk maakte Bouchez het nieuws zelf bekend op X, met de rechtvaardiging er meteen bij: "Het heeft niet veel zin om te doen alsof we de rol van de partijvoorzitter in België nu pas ontdekken. Het verschil is dat de voorzitter van MR die rol voluit omarmt en zijn volle verantwoordelijkheid neemt." Wie zijn eigen bezoek aankondigt alsof het een staatsbezoek is en het in dezelfde adem verdedigt als een daad van verantwoordelijkheid, heeft geen tegenstanders meer nodig om hem belachelijk te maken.
De wraak van de geschiedenis
Politicoloog Carl Devos (UGent) zag maandag iets wat hij nog nooit had gezien. "Ik kan mij geen moment herinneren dat een partijvoorzitter zich zo expliciet in het regeringswerk mengt", zei hij. Volgens Devos wreekt de geschiedenis zich: "In de Zweedse regering was het Bart De Wever die als schaduwpremier aan de touwtjes trok van een regering onder leiding van MR. Vandaag zitten we in de omgekeerde wereld: nu is het een MR-voorzitter die zich opwerpt als schaduwpremier in een regering geleid door Bart De Wever."
Voorzitters die achter de schermen aan de touwtjes trekken, zijn zo oud als de Belgische politiek zelf. In 1978 trok Leo Tindemans de stekker uit zijn regering omdat hij genoeg had van wat hij de "junta van de partijvoorzitters" noemde. Paul Magnette stuurde de Vivaldi-regering vanuit de coulissen, De Wever deed hetzelfde met de regering-Michel. Het verschil met Bouchez is dat die vroegere schaduwpremiers in de schaduw bleven. Bouchez wil gezien worden terwijl hij de schaduw werpt.
Een palmares als redder
Een messias moet je beoordelen op zijn wonderen, en daar wordt het palmares van Bouchez pijnlijk. Als formateur in Brussel was hij betrokken bij een regeringsvorming die langer duurde dan die van om het even welke regering in de Belgische geschiedenis. Het hoofdstedelijk gewest bleef meer dan zeshonderd dagen zonder volwaardige regering, tot in februari Boris Dilliès, de MR-burgemeester van Ukkel, minister-president werd. Dilliès kreeg om zeven uur 's ochtends telefoon met de vraag of hij de job wilde en legde een paar uur later de eed af. Zo ziet een reddingsplan eruit wanneer de redder het zelf schrijft.
Ook tijdens de federale formatie bleek dat de discretie van de onderhandelingstafel voor Bouchez minder zwaar weegt dan een camera. In januari 2025 verliet hij op zondagavond de gesprekken om een interview te geven aan RTL, tot ergernis van CD&V en Les Engagés. En in de huidige begrotingscrisis was het de MR die de btw-verhoging van tafel kreeg. Daarmee verdween ook een groot deel van de geplande inkomsten uit de begrotingstabel van De Wever, en volgens de socialisten heeft Bouchez sindsdien weinig reden meer om water bij de wijn te doen.
Begrotingsbeleid op basis van aandacht
Het meest onthutsende inzicht van de week kwam uit de Wetstraat zelf. Volgens bronnen die De Tijd sprak, wordt de Bergenaar inschikkelijker als hij zelf in het centrum van de aandacht kan staan. Lees die zin nog eens. De zoektocht naar tien miljard euro, de pensioenen, het remgeld, de langdurig zieken en de index hangen in dit land deels af van de vraag of één partijvoorzitter genoeg schijnwerpers krijgt. Een begroting als therapie voor een ego.
Bij de MR klinkt intussen weinig bescheidenheid. De partij voelt zich gesterkt door de kritiek van ondernemend Vlaanderen op de plannen voor een taks op aandelen op naam en geeft de N-VA ongevraagd advies: "De N-VA zou beter één front met ons vormen tegen nieuwe belastingen. Wij zijn nog altijd de grootste twee partijen van de coalitie." De premier krijgt zo les van zijn eigen coalitiepartner over wie er eigenlijk de koers bepaalt.
Waarom België van Bouchez gered moet worden
Bouchez heeft een punt als hij zegt dat partijvoorzitters in België altijd al de echte macht hadden, en dat iedereen in de Wetstraat dat weet. Wat hij doet, gebeurt bij de andere partijen evengoed, alleen achter gesloten deuren en via sms'jes naar de vicepremier. Je zou met een flinke dosis goede wil zijn optreden zelfs eerlijker kunnen noemen: wie aan tafel zit, kan achteraf ook aangesproken worden op wat er gebeurde. De Wever heeft het voordeel van de duidelijkheid: hij onderhandelde maandag rechtstreeks met de man die bij zijn grootste coalitiepartner de lijnen uitzet, in plaats van met een boodschapper die na elk voorstel eerst naar Bergen moest bellen.
Maar die verdediging houdt geen stand tegen één eenvoudig feit, dat Devos zelf aanstipte. Toen Jean-Luc Dehaene in 1993 met de partijvoorzitters onderhandelde, had hij daarvoor de uitdrukkelijke opdracht van de koning. De Wever heeft die opdracht niet. Sinds de koning vrijdag zijn ontslag weigerde, is hij gewoon premier met alle bevoegdheden, en een premier met alle bevoegdheden hoort te regeren met zijn ministers. Bouchez is geen minister. Hij legde geen eed af als lid van deze regering en hoeft als voorzitter in het parlement geen verantwoording af te leggen voor het regeringsbeleid. Hij wil de macht van een premier zonder de plichten die erbij horen. Als de begroting lukt, was het zijn verdienste. Als ze mislukt, ligt het aan de socialisten, aan de premier of aan de Vlaamse pers.
Soap
Volgende maandag hoopt De Wever de koning te kunnen melden dat er uitzicht is op een doorbraak. Lukt dat niet, dan zijn er twee scenario's: een nieuw ontslag of alle voorzitters rond de tafel, zodat de begroting een herziening van het regeerakkoord wordt. Dat tweede scenario is het podium waarvan Bouchez al maanden droomt. Een messias heeft immers een kruis nodig, een menigte en vooral een verhaal waarin hij op het laatste moment het land redt. Het probleem met zelfverklaarde verlossers is dat ze de crisis nodig hebben om te bestaan. Wie België echt wil redden, zou kunnen beginnen met de haan van Bergen terug op zijn eigen mesthoop te zetten.
(Foto: Didier Lebrun/Photonews)
