De trein is altijd een beetje reizen, en ook altijd een beetje veel gedoe.
De trein blijft een van de populairste vervoersmiddelen in België, en tegelijk ook de grootse bron van ergernis. De NMBS serveert een nieuw ticketbeleid. Wie vanaf 1 juli zonder geldig vervoerbewijs op de trein stapt, riskeert meteen een boete van 90 euro. Bovendien zullen controleurs vaker al op het perron tickets controleren. Dat roept heel wat praktische vragen op. Mag je nog iemand uitzwaaien? Wat als de ticketautomaat defect is? En hoe zit het met ouderen die moeite hebben met digitale toepassingen? De NMBS geeft meer duidelijkheid.
Strengere controles op het perron, maar gezond verstand blijft primeren
Hoewel veel reizigers denken dat de nieuwe regeling pas vanaf juli ingaat, is de verplichting om al op het perron een geldig ticket te kunnen tonen helemaal niet nieuw. De NMBS kondigt vooral aan dat de bestaande regels voortaan consequenter zullen worden toegepast.
Dat betekent echter niet dat ouders die hun kind naar de trein begeleiden of familieleden die afscheid nemen plots een boete riskeren. Volgens de spoorwegmaatschappij zijn de controles in de eerste plaats bedoeld om zwartrijders aan te pakken, niet om mensen die slechts enkele minuten op het perron aanwezig zijn te viseren. Zowel reizigers als controleurs zullen daarbij hun gezond verstand moeten gebruiken. De boodschap is dus: probeer je niet als een zwartrijder te gedragen en je vermijdt een boete.
De spoorwegmaatschappij erkent - je meent het - dat de situatie niet overal even duidelijk is. In sommige stations staan ticketautomaten zelfs op het perron zelf. Daarom wordt de bewegwijzering in verschillende stations herbekeken, zodat reizigers beter weten vanaf welk punt de ticketplicht effectief geldt. De NMBS vergelijkt de situatie met parkeren op straat: ook daar wordt verwacht dat je na het parkeren zo snel mogelijk een parkeerticket aanschaft.
Afgesloten perrons zijn nog toekomstmuziek
De strengere controles voeden ook de vraag of Belgische stations binnenkort afgesloten worden met toegangspoortjes, zoals in verschillende buitenlandse spoorwegnetten al het geval is.
Die mogelijkheid ligt wel op tafel, maar concrete plannen zijn er voorlopig niet. De NMBS onderzoekt verschillende pistes, maar benadrukt dat afgesloten perrons zeker niet op korte termijn overal zullen verschijnen.
Een terugkeer van het vroegere perronticket, waarmee bezoekers tegen een kleine vergoeding iemand tot aan de trein konden begeleiden, lijkt evenmin waarschijnlijk. Volgens de spoorwegmaatschappij behoort dat systeem definitief tot het verleden.
Extra ondersteuning voor wie moeite heeft met digitale tickets
Niet iedereen voelt zich even comfortabel met smartphones of moderne ticketautomaten. Vooral ouderen en mensen met een beperking vrezen dat het nieuwe systeem hen in de problemen zal brengen.
De NMBS wijst erop dat er vandaag al ondersteuning bestaat. Op elke ticketautomaat staat een telefoonnummer waarmee reizigers onmiddellijk hulp kunnen vragen. Medewerkers kunnen de automaat vervolgens vanop afstand bedienen en de aankoop afronden.
Vanaf volgend jaar wordt die dienstverlening nog toegankelijker. Dan worden nieuwe ticketautomaten geplaatst die uitgerust zijn met een opvallende hulpknop. Reizigers hoeven dan niet langer te bellen, maar kunnen rechtstreeks via de automaat assistentie vragen tijdens hun aankoop.
Defecte ticketautomaat? Dan volgt een uitzonderingsprocedure
Ook technische storingen blijven mogelijk. Wanneer een ticketautomaat defect is, wordt de treinbegeleider daarvan automatisch op de hoogte gebracht nog voor de trein het station bereikt.
Reizigers die daardoor geen ticket konden kopen, moeten zich wel identificeren. Ze ontvangen vervolgens een zogenoemd voorstel tot regularisatie. Daarmee krijgen ze veertien dagen de tijd om alsnog een ticket aan de normale prijs aan te schaffen, zonder bijkomende toeslag.
Wie weigert zijn identiteit bekend te maken of valse gegevens opgeeft, riskeert wel een veel strengere aanpak. In dat geval schakelt de NMBS de veiligheidsdienst Securail of, indien nodig, de politie in.
Nieuwe aanpak moet ook agressie op de trein verminderen
Volgens de NMBS draait de hervorming niet uitsluitend om het bestrijden van zwartrijden. De spoorwegmaatschappij wil ook het aantal conflicten tussen reizigers en treinbegeleiders terugdringen.
Tot nu toe maakten sommige reizigers bewust gebruik van de mogelijkheid om pas aan boord een ticket te kopen. Ze wachtten af of de treinbegeleider langskwam en kochten alleen een ticket wanneer dat nodig bleek. Die achterpoort verdwijnt volledig. Wie zonder geldig vervoerbewijs wordt betrapt, krijgt voortaan gewoon onmiddellijk een boete van 90 euro.
NMBS-logica: door reizigers al op het perron te controleren, wil de NMBS discussies aan boord zoveel mogelijk voorkomen. Volgens de spoorwegmaatschappij ontstaan de meeste agressie-incidenten immers precies tijdens gesprekken over ontbrekende of ongeldige tickets. Minder discussies moeten uiteindelijk ook leiden tot een veiligere werkomgeving voor treinbegeleiders én een aangenamere reis voor de reizigers.
Wat we onthouden, is dat de NMBS goed bezig is. Toch? Nee, geen nieuwe airco’s in overvolle treinen, geen wondermiddel tegen vertragingen, geen revolutie in stiptheid of communicatie, en nee ze gaan niet minder staken… maar wél een frisse focus op iets wat duidelijk bovenaan ieders prioriteitenlijst staat: de ticketcontrole nog wat strakker aandraaien.
En wat met treinen die te laat zijn, te vol zitten of te vaak stilvallen? Wachten. First things first: de ticketten. Toch?
Ondertussen blijft de echte reiservaring wat ze al jaren is: een soort loterij met vertragingen als hoofdprijs en “we zijn onderweg” als standaard geruststelling.
Maar hé, prioriteiten zijn prioriteiten. De trein mag dan misschien niet op tijd komen, de controleur in elk geval wél.
(Foto: PD)
