Alle macht aan het getal.
De werkgeversorganisatie Voka wil dat huisartsen werknemers nog maar maximaal één maand arbeidsongeschikt mogen verklaren. Daarna moet de arbeidsarts het dossier overnemen. Aanleiding is de recordkost van langdurige ziekte: 12 miljard euro per jaar, dubbel zoveel als in 2012. Volgens Voka is het systeem “ziek” en moet het volledig worden hertekend.
Langdurig zieken nu groter dan het aantal werklozen
Ons land telt meer langdurig zieken dan werklozen: ruim een half miljoen burgers is langdurig arbeidsongeschikt, waarvan bijna 300.000 permanent. Vooral psychosociale stoornissen en musculoskeletale aandoeningen domineren het ziektebeeld. Hoe zou dat nu toch komen? Voka ziet in die categorieën echter veel mogelijkheden voor herstel of aangepast werk, mits “opvolging en maatwerk”.
De werkgeversorganisatie wil daarom niet alleen het ziekteverlof strenger omkaderen, maar ook de invaliditeitsstatus periodiek herzien. Zo zouden minder mensen definitief uit het arbeidsproces verdwijnen. Het discours klinkt technocratisch: cijfers, percentages en “werkzaamheidsgraad” staan centraal, niet het individu achter de cijfers. En ja, natuurlijk zijn er profiteurs, maar er zijn ook sukkelaars.
Van mens naar statistiek
De ingreep van Voka kadert in een bredere tendens: de verschuiving van sociale zekerheid naar controlemechanismen en digitale opvolging. Waar vroeger de huisarts de vertrouwenspersoon was die de gezondheid van de werknemer beoordeelde, moet voortaan een arbeidsarts het dossier ‘objectiveren'. De patiënt wordt herleid tot een dossiernummer, een grafiek in een beleidsrapport of een Excel-tabblad.
De kaalslag van de sociale zekerheid
Deze logica past in een structurele afbouw van de Belgische sociale zekerheid. Wat ooit gold als een collectieve bescherming tegen ziekte en armoede, wordt steeds meer een instrument van gedragssturing en kostenbeheersing. Werknemers worden niet langer gezien als burgers met rechten, maar als productiefactoren die “geactiveerd” moeten worden.
Macht bij lobby’s, verlies bij burgers
Boekhouders, lobbyisten en ijzervreters bepalen vanachter hun stijlvolle gevels de nieuwe spelregels. Zij schuiven beleidsvoorstellen door die het maatschappelijk middenveld uithollen, maar hun eigen portemonnee spijzen. De politiek volgt algoritmes, opiniepeilingen en kostenmodellen, niet de realiteit van zieke werknemers. Zo wordt een sociaal systeem dat decennialang de ruggengraat van onze welvaart was, in sneltempo geherformatteerd voor “rendement”.
Algoritmes als nieuwe beleidsmakers
Voka’s voorstel staat niet op zichzelf. Het past in een politiek landschap waar algoritmes en rekenmodellen de norm bepalen. Zieke werknemers worden cijfers, tabellen en grafieken – geen mensen met verhalen of context. Dit proces duwt België naar een samenleving waarin controle primeert op zorg, en budgetbeheersing op solidariteit. Het doel van collectieve bescherming verschuift naar een efficiëntiemodel waar de mens ondergeschikt wordt aan de tabel. Wie ziek is, krijgt nog nauwelijks het voordeel van de twijfel – maar vooral het gewicht van het Excelbestand.
(Foto: Shutterstock)
