Een gearrangeerd huwelijk met psychologen in de rol van de ouders.
Het elfde seizoen van Blind Getrouwd opende met een mededeling waar de showbizzrubrieken ‘u’ tegen zeggen: aanstaande blinde bruid Elke Van Wanghe is vier jaar samen geweest met een vrouw en kiest nu voluit voor een relatie met een man. Tot daar geen probleem. Haar echtgenoot wist daar op de trouwdag niets van. En nu? Blijven kijken.
Op de trouwdag weet niemand iets van niemand; dat is precies wat de deelnemers hebben ondertekend. Zij heeft het bovendien zelf verteld, in een interview, met de vermelding dat ze zich er niet voor schaamt en het nooit van plan was te verzwijgen.
Hoezeer weegt een vorige relatie dan op een nieuwe? En wat als die relatie een gay-dingetjes was?
Wat een vorig lief werkelijk betekent
Een vorige relatie is relevant in de mate dat ze voorspelt hoe iemand zich gedraagt: hoe iemand omgaat met conflict, met afhankelijkheid, met een breuk. Het geslacht van die vorige partner voorspelt daar niets over. Wie vier jaar met een vrouw samen was en daarna met een man verder wil, brengt dezelfde eigenschappen mee als iemand die vier jaar met een man samen was.
Haar eigen formulering is opmerkelijker dan het feit zelf. Ze noemt zich niet biseksueel, want ze werd één keer verliefd op een vrouw en verder altijd op mannen, en ze vindt het tijd om labels los te laten. Ze weigert een categorie te plakken op een ervaring die er niet in past.
Dat dit desondanks de kop haalde, zegt weinig over haar en veel over het publiek. Een deelnemer met een lange rij mislukte heterorelaties krijgt geen titel. Een deelneemster met één relatie met een vrouw wel.
Nu ja, dat is theorie. Hoe dat in de praktijk bij de nieuwe partner binnenkomt, is een ander paar mouwen. Voor de zender is dat alvast van goud waarde, want het is drama. En daar kijken de mensen voor.
Drama zonder dat je scenaristen, acteurs en filmploegen moet betalen: bingo.
Er zijn nog ‘dingetjes’
De locatie. Haar man woont in Sint-Niklaas, precies de stad waar zij drie jaar samenwoonde met een ex en die ze een afgesloten hoofdstuk noemt. Waar een koppel gaat wonen, bepaalt wie zijn vrienden en familie in de buurt heeft, wie zijn netwerk opgeeft en wie zich alleen voelt wanneer het minder gaat. Zij heeft dat één keer meegemaakt en noemt het zelf de reden waarom het toen zwaarder woog.
Het uiterlijk. De showgirlwereld is een vleeskeuring, zegt ze. Ze werd ooit aangesproken omdat de kwaliteit van de show zou lijden onder de omvang van haar heupen, en ze voelt zich daar nog altijd onzeker over. Nog een issue?
De gewoontes. Hij komt met een Lamborghini aanrijden op de trouwdag; auto's interesseren haar niet. Zij geeft dansles, hij traint in de fitness. Zulke verschillen zijn zelden een breekpunt, maar de manier waarop een koppel ermee omgaat, is dat wel.
De rangorde is duidelijk. Woonplaats, zelfbeeld, dagelijkse gewoontes en de vraag of iemand zorg durft te vragen: daarop lopen relaties stuk. Niet op een vorig lief. Dus?
Wat voor programma is dit eigenlijk?
Blind Getrouwd is - zeg maar - een gearrangeerd huwelijk, met psychologen in de rol van de ouders en de kijker in de rol van het dorp.
Onze samenleving heeft het gearrangeerde huwelijk in twee generaties afgeschaft en vervangen door vrije partnerkeuze. Dit programma zet het terug, met een moderne legitimering. De koppeling gebeurt niet meer door familie en stand, wel door experten met een testbatterij. Het toezicht komt niet meer van de buurt, wel van een miljoen mensen op de zetel.
Een spel is het in juridische zin niet: die huwelijken zijn echt. Er wordt getekend, en wie eruit wil, moet scheiden.
Hoe heilig is ons huwelijk nog?
Die vraag is legitiem en tegelijk een beetje hypocriet.
Buiten het programma trouwen mensen na een relatie van drie maanden, na een zwangerschap, om fiscale redenen of omdat de familie erop aandringt. Van al die huwelijken vraagt niemand of het wel ernstig genoeg is. Blind Getrouwd is minstens even doordacht als een spontane trouwerij in Las Vegas, en de deelnemers hebben er maanden van gesprekken en tests op zitten.
De gevolgen zijn wel scheef verdeeld. De productie krijgt een seizoen. De deelnemer krijgt een burgerlijke stand die jaren meegaat, en een publieke identiteit die nog langer meegaat. Wie hier zijn relatie ziet stranden, doet dat voor een kijkcijfer, en wordt er tien jaar later nog op aangesproken in de supermarkt.
Onethisch is dat niet, scheef wel. Het is meteen de reden waarom je een deelnemer die achteraf zwijgt of afhaakt, weinig kunt verwijten.
Waarom wij blijven kijken
De interessantste vraag gaat niet over hen maar over ons.
Elf seizoenen lang werkt dit format al, omdat het één experiment uitvoert dat iedereen in zijn hoofd al eens heeft gedaan: zou het lukken met een wildvreemde? Dat is geen sensatie maar de kernvraag onder elke relatie, namelijk hoeveel van je geluk toeval is en hoeveel je zelf in handen hebt.
Het is ook een van de weinige plekken op televisie waar volwassen mensen in gewone taal over intimiteit praten. Over onzekerheid, over zorg vragen, over een lichaam waar je niet gerust in bent. Wie dat wegzet als leeg amusement, heeft de gesprekken niet gehoord.
Wij kijken vanuit onze zetel tegelijk vergelijkend en oordelend: dat zou ik nooit doen, en toch ken ik dat gevoel. Vereenzelviging en afstand in hetzelfde uur, en precies daarom blijft dit soort programma's bestaan.
Dé vraag
Is een vorige relatie met een vrouw een probleem voor een huwelijk met een man?
Alleen als een van de twee er een probleem van maakt. Zij niet, naar eigen zeggen. Hij vermoedelijk evenmin, want zij ging ervan uit dat het voor hem geen struikelblok zou zijn.
Wat overblijft, is een koppel dat het eens moet worden over waar het gaat wonen, over hoe ze met elkaars onzekerheden omgaan, en over of ze allebei hetzelfde willen op langere termijn.
Precies hetzelfde huiswerk als ieder ander koppel, alleen - klein vershil - met camera's erbij. En misschien zijn die camera's op het eind van de rit nog het grootste probleem. Niet op het moment van opnames. Maar daarna, als ze weg zijn, en er alleen nog het échte leven overblijft.
(Foto: Screenshot VTM/ Blind Getrouwd)
