De rekening van de besparingen belandt bij de burger, de jackpot bij de wapenindustrie.
Minister van Begroting Vincent Van Peteghem waarschuwde dit weekend in de Zevende dag de bevolking: de federale regering zal tegen 2029 nog eens 7 miljard euro extra moet vinden. Alles iedereen op de rem, behalve voor ééntje: defensie.
De boodschap aan de burger is ondertussen bekend. De riem moet strakker. Iedereen zal het voelen. In de gezondheidszorg, bij subsidies, in sociale tegemoetkomingen, in fiscale voordelen. Niemand ontsnapt aan de saneringsdrift. Maar tegelijk ligt er een Amerikaanse wapenbestelling op tafel die kan oplopen tot meer dan 3 miljard euro. Jawel: miljarden voor raketten.
Besparen op mensen, investeren in munitie
Volgens documenten die werden ingekeken door De Tijd en L’Echo wil België voor zijn F-35-gevechtsvliegtuigen en nieuwe luchtverdediging tot 3,69 miljard dollar aan Amerikaanse AMRAAM-raketten aanschaffen. Omgerekend gaat het om zowat 3,1 miljard euro.
Dat zijn geen ziekenhuisbedden.
Geen extra verpleegkundigen.
Geen betaalbare woningen.
Geen lagere energiefacturen.
Het zijn raketten. Spul dat maar één doe heeft: vernietigen.
Je kunt er geen patiënt mee genezen. Geen klaslokaal mee bouwen. Geen langdurig zieke opnieuw aan het werk helpen. Het enige wat zo’n ding moet doen, is met uiterste precisie inslaan en iets opblazen.
Het humanitaire masker van Defensie
Defensie verpakt zulke aankopen graag in geruststellende taal. Het gaat dan over “afschrikking”, “veiligheid”, “strategische autonomie” en “bescherming van onze waarden”. Maar hoe fraai de verpakking ook is, de inhoud blijft dezelfde.
Een raket is geen vredesduif met gps.
Een bom is geen instrument van welzijn.
Een F-35 is geen vliegende mutualiteit.
Ondertussen vliegen de straaljagers weer over jouw dak
Wie de laatste maanden buiten loopt, heeft het wellicht gemerkt: geregeld razen straaljagers laag over Vlaamse steden en dorpen.
Het officiële verhaal luidt dat het om oefeningen gaat. Routine. Training.
Misschien.
Maar het constante gedonder in de lucht werkt ook psychologisch. Het herinnert burgers eraan dat oorlog niet langer een ver-van-ons-bedshow is, maar een decorstuk dat steeds nadrukkelijker in het dagelijkse leven wordt binnengereden.
De boodschap is subtiel maar duidelijk: wees bezorgd, wees voorbereid, en vooral: stel geen lastige vragen als er miljarden richting defensie vloeien.
7 miljard gezocht: de rekening komt eraan, en iedereen zal ze voelen
Tot voor kort werd uitgegaan van een bijkomende inspanning van 4,9 miljard euro. Maar die berekening dateerde van vóór de Amerikaanse aanval op Iran. Volgens Van Peteghem zal de oplopende geopolitieke spanning de inflatie opnieuw aanwakkeren, waardoor het begrotingsgat nog een pak groter wordt.
“Als je kijkt naar de inspanning die moet worden geleverd, kan je niet zeggen dat bepaalde groepen het niet zullen voelen,” zei de minister. Een opmerkelijk eerlijke boodschap in politieke tijden waarin ministers meestal doen alsof zware besparingen pijnloos kunnen verlopen.
Iedereen zal betalen
Van Peteghem maakte duidelijk dat er geen wonderoplossing bestaat. De regering kijkt naar zowat alles wat geld kost: de gezondheidszorg, bedrijfssubsidies, de verhoogde tegemoetkoming, fiscale achterpoortjes en zelfs fossiele subsidies.
Met andere woorden: elke post op de begroting ligt opnieuw op de operatietafel.
Ook aan de inkomstenzijde wordt gedacht. België telt volgens Van Peteghem nog altijd een fiscaal systeem dat aanvoelt als een Zwitserse kaas vol uitzonderingen en constructies. Daar wil hij “eerlijk” naar kijken, al blijft het afwachten wie uiteindelijk het meeste zal ophoesten.
Geen miljonairstaks
Opvallend: een miljonairstaks, zoals coalitiepartner Vooruit onlangs voorstelde, ziet Van Peteghem niet zitten.
Volgens hem eindigen zulke voorstellen meestal bij het Grondwettelijk Hof, waar vooral advocaten beter van worden. Nieuwe belastingen uitvinden is volgens de CD&V-minister zelden de meest efficiënte oplossing.
Of vertaald naar mensentaal: de superrijken hoeven voorlopig niet te vrezen dat ze hun champagnebudget moeten herzien.
Tegen de zomer duidelijkheid?
Uiterlijk op 15 oktober moet België zijn begroting indienen bij Europa, maar Van Peteghem hoopt al tegen 21 juli een akkoord te hebben. Dat zou de regering de kans geven om de maatregelen nog voor het najaar uit te rollen.
Dat de oefening pijnlijk wordt, staat nu al vast.
De boodschap van Van Peteghem is helder en weinig geruststellend: iedereen zal het voelen. Alleen moet het volgens hem “rechtvaardig” gebeuren.
Vrij vertaald: de factuur komt eraan, en niemand ontsnapt helemaal.
(Fotomontage: AI-P-magazine/ Grok)
