Senaatscommissie zet eerste stap om Senaat af te schaffen.
De federale politiek zet een eerste stap richting het afschaffen van de Senaat tegen 2029. Maar waar sociale zekerheid relatief vlot wordt afgebouwd, blijkt het schrappen van politieke structuren een pak complexer. Toeval? Nauwelijks.
Eerste stem, lange weg
De commissie Institutionele Aangelegenheden heeft het licht op groen gezet voor een grondwetswijziging die de afschaffing van de Senaat mogelijk moet maken. Een technische stap, maar wel een noodzakelijke. Vrijdag volgt een stemming in de plenaire vergadering, waar een tweederdemeerderheid vereist is.
Daar stopt het niet. In totaal zijn acht stemmingen nodig, verspreid over Kamer en Senaat, waarvan de helft met een zware meerderheid. Met andere woorden: dit is geen sprint, maar een institutionele marathon.
Regeerakkoord vs. realiteit
Dat de Senaat moest verdwijnen, stond netjes in het regeerakkoord. Op papier een no-brainer: een instelling met beperkte macht, een prijskaartje dat vragen oproept en een politiek draagvlak dat al jaren afkalft.
In de praktijk loopt het stroever. Regeringspartij MR ging op de rem staan, officieel omwille van de vertegenwoordiging van de Duitstaligen. Officieus speelt ook iets anders: de Senaat is een bron van partijdotaties en politieke posities.
Premier Bart De Wever probeerde de rangen te sluiten en duwde het dossier opnieuw vooruit na intern overleg. Maar het blijft zoeken naar een fragiel evenwicht, ook met oppositiestemmen die noodzakelijk zijn om de hervorming door te drukken.
Wat opvalt: hervormen waar het pijn doet
De vergelijking dringt zich op. Hervormingen in de sociale zekerheid — denk aan besparingen, strengere voorwaarden, afbouw van rechten — passeren vaak sneller en met minder institutionele hindernissen.
Het afschaffen van een politieke instelling? Dat blijkt plots een pak ingewikkelder. Meer procedures, meer weerstand, meer “bezorgdheden”.
Hoe komt dat? Simpel: hervormingen die burgers raken, botsen op protest. Hervormingen die politici raken, botsen op structuren. En die zijn vaak nog moeilijker te slopen.
De echte test komt nog
De stemming van vrijdag is slechts een tussenhalte. Daarna volgen nog meerdere cruciale momenten waarop het dossier kan stranden. Eerdere pogingen tot institutionele hervormingen zijn al vaker gesneuveld op het laatste moment.
De Senaat is dus nog niet begraven. Maar het graf wordt alvast gegraven — traag, voorzichtig en met veel omkijken.
Bottom line
België wil een politieke instelling schrappen die al jaren ter discussie staat. Maar waar het snoeien in sociale bescherming relatief snel kan gaan, blijkt het afbouwen van de eigen politieke architectuur een stuk minder evident.
Of anders gezegd: aan de structuren van de macht raak je niet zonder slag of stoot.
(Foto: AI/Shutterstock/Grok)
