Vanaf 2028 vervangt de QR-code de klassieke streepjescode. Handig voor de consument, zeggen ze. Maar wie er écht beter van wordt, staat niet op de verpakking.
De klassieke barcode bestaat sinds de jaren vijftig en deed al die tijd keurig waarvoor hij was uitgevonden: de prijs doorgeven aan de kassa. Niet meer, niet minder. Een bescheiden, eerlijk systeem dat nooit heeft geprobeerd meer te zijn dan het was.
Die tijd is voorbij.
Tegen eind 2027 moeten kassasystemen overal de nieuwe QR-codes kunnen lezen. De sector — producenten en winkeliers verenigd in de organisatie GS1 — besliste dat in 2023 en sindsdien wordt er achter de schermen druk voorbereid. De oude streepjescode verdwijnt niet meteen, maar iedereen weet hoe dat gaat: zodra het nieuwe systeem ingeburgerd is, is het gedaan met de vertrouwde zwarte streepjes.
Officiële reden: de QR-code kan zoveel meer. Inofficiële reden: inderdaad.
Wat jij eraan hebt
De belofte klinkt verleidelijk. Je staat in de winkel met een bundel schorseneren in je hand — wat het ook zijn moge — en jeu scant de QR-code. Meteen weet je waar ze vandaan komen, hoe je ze bereidt, of ze in de aanbieding gaan omdat de houdbaarheidsdatum nadert, of het voedselagentschap ze heeft teruggeroepen.
Één code. Alle informatie. Transparantie alom.
Experten zien ook een ander voordeel: omdat alle productinformatie digitaal beschikbaar is, kunnen fabrikanten dezelfde verpakking in heel Europa verkopen. Nu heeft elk land zijn eigen versie, afhankelijk van de taal. Dat laat producenten toe om in landen als België andere prijzen of voorwaarden te hanteren. Een eengemaakte markt zou voor consumenten interessant zijn.
Wat we er netjes bij zeggen: voor producenten is dat minder interessant. Prijsverschillen tussen landen zijn geen toeval. Ze zijn beleid.
Wat de rest eraan heeft
Een unieke code per verpakking. Dat is de kern van het nieuwe systeem, en wie even nadenkt begrijpt meteen wat dat betekent.
Niet één code per product, maar één code per individuele verpakking. Elk pak boter, elke fles wijn, elk bakje champignons krijgt zijn eigen identiteit. Producenten, distributiecentra en winkels kunnen op elk moment in de hele keten volgen waar dat bakje zich bevindt. Dat loopt nu al als proefproject in Mechelen.
Mooi voor de logistiek. Interessant voor de marketingafdeling. En de consument die die code scant? En nu komt het: jij geeft ook informatie. Wanneer je scant. Waar. Hoe vaak. Wat je daarna koopt. Big Brother kan je volgen.
Dat staat niet in het artikel van GS1. Maar het staat wel in de businessmodellen van iedereen die ooit een app heeft gebouwd.
Europa doet mee
Er komt bovendien een stortvloed aan Europese wetgeving op de sector af. Producenten moeten consumenten steeds meer informeren — over het product zelf, de verpakking, de recyclage. Dat kan onmogelijk allemaal op de verpakking", klinkt het bij Colruyt.
Klopt. Maar de oplossing — stop het op een digitale pagina achter een QR-code — betekent ook dat die informatie kan worden aangepast. Bijgewerkt. Herschreven. Zonder dat de verpakking verandert. Zonder dat jij het merkt.
Een etiket op een doos is permanent. Een webpagina is dat niet.
Geduld
Voorlopig lopen er nog proefprojecten bij Colruyt en Hubo om te testen of de kassasystemen niet in de war raken als ze twee soorten codes tegelijk moeten verwerken. De streepjescode blijft nog een paar jaar naast de QR-code bestaan.
Maar iedereen weet hoe dit afloopt. De oude code verdwijnt. De nieuwe komt. De informatiestroom keert om — niet van producent naar consument, maar van consument naar iedereen die er iets voor over heeft.
Jij scant de schorseneren.
De schorseneren scannen jouw terug.
(Foto: Shutterstock)
