Je rijdt naar hetzelfde tankstation, neemt hetzelfde pistool en kiest dezelfde 95 of 98. Toch krijg je nu niet helemaal dezelfde benzine mee als een slordige maand geleden. Brandstof heeft namelijk ook een wintercollectie. Alleen organiseert Shell er voorlopig nog geen modeshow voor.
We staan er doorgaans niet lang bij stil wat er precies door die slang onze auto in loopt. Benzine is benzine, diesel is diesel en voor de rest zijn we vooral geïnteresseerd in het steeds angstaanjagender bedrag dat op het schermpje verschijnt.
Toch is de benzine die je tijdens de koude maanden tankt niet helemaal dezelfde als die waarmee je in juli richting Zuid-Frankrijk rijdt. België kent officieel zomer- en winterkwaliteit en de brandstofsector moet uiterlijk op 1 november naar die winterkwaliteit zijn overgeschakeld. In het voorjaar gebeurt het omgekeerde en moet tegen 1 april opnieuw zomerkwaliteit beschikbaar zijn.
Dat systeem bestaat trouwens al meer dan dertig jaar. Er zit dus geen geheim complot van Big Petrol achter en je auto zal ook niet plots ontdekken dat hij een andere identiteit heeft. De reden is veel eenvoudiger: benzine moet zich bij vijf graden nu eenmaal anders gedragen dan wanneer het buiten dertig graden is.
Benzine moet kunnen verdampen
Een benzinemotor verbrandt namelijk niet zomaar een plens vloeibare benzine. De brandstof moet goed kunnen verdampen en zich met lucht mengen voor ze efficiënt kan worden ontstoken. Alleen heeft temperatuur daar behoorlijk wat invloed op.
In de winter moet benzine voldoende vluchtig zijn om ook bij lage temperaturen gemakkelijk te verdampen en een koude motor probleemloos aan de praat te krijgen. Tijdens warme zomermaanden wil je die vluchtigheid juist beperken, omdat benzine dan vanzelf al veel gemakkelijker verdampt.
Daarom verandert de toegelaten dampspanning — simpel gezegd: hoe gemakkelijk benzine damp vormt — naargelang het seizoen. Precies die verdampingskarakteristieken zijn volgens sectorfederatie Energia de voornaamste reden waarom Europa al decennialang verschillende zomer- en winterspecificaties gebruikt.
Je auto krijgt dus min of meer hetzelfde als wij: in oktober gaat de winterjas aan en ergens in het voorjaar mag die weer naar zolder. Met dat verschil dat je auto daar zelf geen foto van op Instagram zet met sweater weather erbij.
Nee, je hoeft daarvoor niet naar een andere pomp
Aan het tankstation merk je van die omschakeling vrijwel niets. Er verschijnt geen extra knop met WINTER 98, je hoeft geen supplement voor verwarmde benzine te betalen en de pompbediende hoeft evenmin met antivries en een cocktailshaker achter de kassa te gaan staan.
De brandstof die verkocht wordt, moet gewoon aan de geldende norm voldoen. Voor benzine is dat NBN EN 228. De overheid controleert daar ook op; bij controles is dampspanning een van de parameters die wordt bekeken. De FOD Economie meldde bij de controles over 2024 dat bijna 95 procent van de onderzochte stalen aan de Belgische en Europese kwaliteitsnormen voldeed.
De samenstelling kan binnen die normen verschillen, zolang de benzine maar doet wat ze in dat seizoen hoort te doen. En daarmee is meteen een hardnekkig misverstand uit de wereld: wanneer je in januari 98 tankt, krijg je niet simpelweg exact hetzelfde goedje als in augustus dat toevallig wat kouder uit de ondergrondse tank komt.
En rijdt je auto daar minder ver mee?
Technisch kan een andere samenstelling ook betekenen dat de energetische inhoud van een liter enigszins verschilt. Alleen wordt het bijzonder moeilijk om dat verschil vervolgens aan de pomp of op je boordcomputer terug te vinden. Want precies op het moment dat de winterbenzine arriveert, gebeurt er nog iets vervelends: de winter arriveert.
Je motor kent meer koude starts, banden verliezen bij lagere temperaturen druk, je rijdt vaker met verlichting en ontwaseming aan en de omstandigheden op de weg veranderen. Wie veel korte ritten maakt, ziet zijn verbruik sowieso oplopen. Tegen al die factoren wordt het verschil tussen zomer- en winterbenzine al snel zoeken naar een halve garnaal in een volledige pot vol-au-vent.
Wie in januari dus 0,3 liter per honderd kilometer meer ziet verschijnen, hoeft nog niet woedend naar zijn tankstation te rijden om verhaal te halen bij de winterbenzine. De kans is groot dat vooral januari het probleem is.
Diesel doet óók mee
Dieselrijders ontsnappen trouwens niet aan de seizoenswissel. Ook diesel kent zomer- en winterkwaliteit, alleen ligt daar een ander technisch probleem op tafel. Bij lage temperaturen kunnen bepaalde bestanddelen kristallen vormen, waardoor de brandstof minder goed door het systeem en uiteindelijk de brandstoffilter raakt.
Daarom gelden ook voor diesel eigenschappen die aangepast zijn aan koude omstandigheden. Wie ooit met een diesel in écht stevige vrieskou heeft gestaan, weet dat een brandstof die weigert mee te werken een stuk minder romantisch is dan een bevroren vijver.
Ook voor diesel vermeldt Energia dat de overgang naar winterkwaliteit uiterlijk op 1 november moet gebeuren.
Je betaalt vooral omdat benzine duur is
Dan rest natuurlijk de belangrijkste Belgische vraag: kost dat grapje ons geld? Niet rechtstreeks op een manier die je aan de pomp als een aparte wintertoeslag terugziet. Brandstofprijzen worden door veel grotere factoren gestuurd dan de seizoensaanpassing van de samenstelling. En daar zit momenteel al voldoende pijn.
Sinds 2 oktober bedraagt de officiële maximumprijs voor 95 E10 in België 2,065 euro per liter. Voor 98 E5 is dat 2,259 euro. Een tank van vijftig liter 98 kan daarmee maximaal 112,95 euro kosten. Voor dat bedrag verwacht je stilaan dat iemand hem voor je tankt, je voorruit wast en vraagt of je nog een koffie wenst. Maar nee.
En wat met die 95 en 98?
De winterwissel staat overigens los van het bekende verschil tussen E10 en E5. Die aanduidingen slaan op het maximale aandeel bio-ethanol: E10 mag maximaal 10 procent bevatten, E5 maximaal 5 procent. De FOD Economie wijst erop dat E10 daardoor iets minder energie bevat en dat het eventuele verschil in verbruik klein en moeilijk los te zien is van zaken als rijstijl en bandenspanning. Dat is dus weer een andere discussie dan zomer- en winterbenzine.
Het aardige is vooral dat vrijwel niemand bij het tanken beseft hoeveel techniek, normen en seizoensgebonden chemie er achter zo'n simpele liter benzine schuilgaan. We steken het pistool erin, kijken bedroefd naar de teller en rijden weer weg. Maar de volgende keer dat je gaat tanken, weet je tenminste dat je auto inmiddels zijn wintercollectie draagt. Jammer genoeg heeft tegenwoordig iemand bij het prijskaartje meteen voor Canada Goose gekozen.
