Interne zuivering bij Vooruit: wie niet applaudisseert, ligt eruit
Bij Vooruit is de rode eensgezindheid opnieuw ver zoek. Achter de schermen wordt al maanden aan de stoelpoten van Jinnih Beels gezaagd. Beels heeft zich moeten verantwoorden voor een interne tuchtcommissie. Officieel omdat ze de partijstatuten zou hebben geschonden. Officieus omdat ze iets doet wat in de hedendaagse partijpolitiek bijna als een doodzonde geldt: zelf nadenken.
De administratieve commissie van Vooruit hoorde Beels over een reeks zware verwijten. Ze zou het interne overleg structureel boycotten, de partij en voorzitter Conner Rousseau publiek beschadigen en zelfs politieke tegenstanders een platform geven. De commissie geeft slechts een advies, maar iedereen weet waar de echte macht zit. Uiteindelijk beslist Rousseau zelf of Beels nog een toekomst heeft binnen de partij.
Partijdiscipline boven vrije meningsuiting
Dat de relatie tussen Beels en de partijtop volledig verzuurd is, hoeft niemand nog uit te leggen. Binnen de Antwerpse afdeling klinkt al maanden dat ze "niet loyaal" zou zijn. Ze verschijnt niet altijd op partijvergaderingen, volgt niet braaf de afgesproken lijn en durft publiek een afwijkende mening te verkondigen.
Volgens haar entourage is dat een opgeblazen verhaal. Als provinciaal gedeputeerde is ze helemaal niet verplicht om op alle interne bijeenkomsten op te dagen. Maar dat lijkt intussen nog nauwelijks relevant. Het vonnis lijkt al geschreven nog voor de verdediging begonnen is.
En dat roept een ongemakkelijke vraag op. Gaat dit nog over statuten? Of over een partij die steeds minder verdraagt dat iemand buiten de lijntjes kleurt?
De échte zonde: praten met de vijand
Dat Beels in haar podcast Dwarsligger in gesprek ging met Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken werd binnen Vooruit bijna als ketterij beschouwd.
Nochtans beweert haar entourage dat de partij vooraf op de hoogte was van het interview en toen geen bezwaar maakte. De verontwaardiging kwam pas nadat de publieke opinie zich ermee begon te bemoeien.
Blijkbaar is een gesprek voeren tegenwoordig gevaarlijker dan geen argumenten meer hebben.
Van politiecommissaris naar politieke rebel
Beels beperkte zich niet tot één podcast. In haar boek Dansen op een slappe koord fileerde ze de Belgische particratie en beschreef ze hoe partijen steeds meer functioneren als gesloten machines waarin individuele mandatarissen geacht worden vooral gehoorzaam te knikken.
Ze schreef letterlijk dat haar boek haar politieke einde kon betekenen.
Blijkbaar kende ze haar partij bijzonder goed.
Sindsdien week ze nog meerdere keren af van de officiële lijn. Ze stemde in het provinciale stikstofdossier mee met de oppositie en koos in Antwerpen een ander standpunt dan haar partij over de Israëlische vlag aan het stadhuis.
Voor de partijtop zijn dat bewijzen van ontrouw.
Voor anderen zijn het precies voorbeelden van een verkozene die haar mandaat ernstig neemt en weigert om elke ochtend eerst toestemming te vragen aan het partijsecretariaat.
Rousseau zit gevangen in zijn eigen verhaal
Voorzitter Conner Rousseau profileert zich graag als de man van de vernieuwing. Minder particratie, meer gezonde discussie, een moderne sociaaldemocratie die luistert naar de samenleving.
Maar precies op dat punt botst de retoriek met de werkelijkheid.
Want wat blijft er over van dat verhaal als een mandataris die een afwijkende mening heeft uiteindelijk voor een interne rechtbank moet verschijnen? Hoe geloofwaardig is de belofte van open debat wanneer afwijkende stemmen systematisch worden teruggefloten?
Het dossier-Beels dreigt zo uit te groeien tot een symbool van iets veel groters dan één conflict.
Politiek risico
Toch zal Rousseau niet over één nacht ijs gaan. Beels zomaar uit de partij zetten kan immers politieke gevolgen hebben.
In de Antwerpse provincieraad beschikt de coalitie van N-VA en Vooruit slechts over een bijzonder krappe meerderheid. Verdwijnt Beels als Vooruit-mandataris, dan dreigt ook die meerderheid te wankelen. Een nieuwe coalitie zou CD&V plots een sleutelpositie kunnen bezorgen.
Dat maakt dit dossier niet alleen ideologisch lastig, maar ook bijzonder ongemakkelijk voor de partijtop.
Wie is hier eigenlijk de dwarsligger?
Ironisch genoeg begon Jinnih Beels haar politieke carrière als onafhankelijke. Pas nadat de kartellijst Samen implodeerde, koos ze uiteindelijk voor Vooruit.
Nu lijkt de partij haar opnieuw richting uitgang te begeleiden.
Misschien omdat ze te lastig is geworden. Misschien omdat ze weigert de klassieke partijtucht te aanvaarden. Misschien omdat moderne partijen vooral houden van kritische geesten... zolang die hun kritiek binnenskamers houden.
De echte vraag is dan ook niet of Jinnih Beels haar partijkaart verliest.
De echte vraag is hoeveel ruimte er vandaag in Vlaanderen nog bestaat voor politici die hun geweten belangrijker vinden dan de partijlijn.
Want zodra een partij iemand voor een interne tuchtcommissie sleept omdat die te veel een eigen mening heeft, mag ze zich nog progressief noemen zoveel ze wil. Dan begint ze vooral verdacht veel te lijken op precies datgene waar ze zegt tegen te strijden.
