Hittedoden en wetenschappelijke waarzeggerij: klimaatdoem even speculatief als coronacijfers.
De recente hittegolf in West-Europa van eind juni tot begin juli zou volgens een studie van het Imperial College London en de London School of Hygiene & Tropical Medicine zo’n 2.300 extra doden hebben veroorzaakt in twaalf grote steden. Volgens de onderzoekers zijn daar twee derde — ongeveer 1.500 sterfgevallen — “toegeschreven aan klimaatverandering”: in een hypothetische wereld zonder opwarming zouden er maar 800 dodelijke slachtoffers zijn gevallen.
Maar wie zich laat meevoeren door dit soort snel-attributiestudies voelt onvermijdelijk een déjà‑vu opkomen. Precies zoals in de coronapandemie wetenschappers van ‘met’ versus ‘door’ corona spraken, is ook hier de scheidslijn tussen overlijden met én overlijden door hitte onbepaald. De getallen zijn niet meer dan modelvoorspellingen, gebaseerd op aannames over temperatuurstijging, kwetsbare leeftijdsgroepen en veronderstelde sterftetrends. De ‘stille doder’ – hitte – staat even weinig als oorzaak vast op overlijdensaktes als het virus dat tijdens de pandemie de statistieken domineerde.
Wetenschappelijke prognoses versus harde data
De berekening — 2.300 versus 800 — steunt op temperatuurrecords, demografische profielen en risicofactoren, maar negeert andere variabelen: luchtkwaliteit, luchtvochtigheid, gezondheidszorgcapaciteit, zelfs gedragsaanpassingen van burgers. Wie zijn jas aantrok tijdens een winterprik weet immers ook dat kou dodelijk kan zijn, maar sterftecijfers rond griepepidemieën blijven altijd omstreden.
Narratief en bangmakerij
Het kerndoel van zulke studies is niet enkel informeren, maar urgentie creëren: “klimaatverandering kost duizenden levens”. Hetzelfde paniekverhaal hoorden we tijdens corona, met dagkoersen van besmettingen en ziekenhuisopnames die ons iedere avond wachtten. De retoriek is gelijklopend: alarmfase rood, noodmaatregelen, toekomstige rampscenario’s.
Dergelijke analyses kunnen waardevol zijn om langetermijntrends aan te wijzen. Maar zolang ze gepresenteerd worden als harde feiten in plaats van plausibele aannames, versmelten wetenschap en politiek tot een onnavolgbaar orakel.
Feiten zoeken in een waakvlam
Feiten blijven feiten: bij hitte verhoogt de kans op sterfte, zeker bij zestigplussers. Maar laten we de accounting over kortetermijnoversterfte niet verwarren met absolute doodsoorzaken. De échte uitdaging is om beleid te maken op basis van betrouwbare, verifieerbare data — niet op narratieven die zich voeden met onzekerheid en angst, of het nu om pandemie of hittegolven gaat. Zo’n verantwoordelijke aanpak verdient meer aandacht dan de volgende alarmerende prognose.
