Klimaatnarratief bedient zich van de angst voor de lege portemonnee en het lege rek.
De klimaatverandering is het nieuwe corona. Als je straks hoest, niest, of je overslaapt, zoek niet verder naar een waarom, het is de schuld van de opwarming van de aarde. Klinkt dat onnozel? Benieuwd of je dat ook vindt als de onverantwoorde prijsstijgingen van onze winkelkar worden verklaard door - jawel - de klimaatverandering.
Delhaize maakt er geen geheim van: de prijzen van chocolade, koffie, sinaasappelsap en zuivel gaan blijven stijgen. Wat rundvlees betreft, luidt het dat het aanbod zwaar onder druk staat door een uitstroom van landbouwbedrijven zonder opvolging. Een daling van de voedselprijzen? Daar is voorlopig geen enkel teken van.
Colruyt bevestigt de druk op de vleessector en meldt dat de inkoopprijs voor rundvlees sinds januari al met 30 procent is gestegen. De gevolgen van de blauwtongziekte blijven volgens hen nog wel even doorwerken. Ook wat chocolade betreft, verwachten ze geen beterschap op korte termijn. De cacaoprijzen blijven sterk schommelen.
Lidl, doorgaans kampioen van de lage prijs, erkent dat een biefstuk nu gemiddeld 18 procent duurder is dan een jaar geleden. En de stijging is volgens hen nog niet voorbij. De consument past zich ondertussen aan: kip en varkensvlees vinden vlotter hun weg naar de kassa.
Crisis?
Wat begon als een gestage stijging van de supermarktprijzen, lijkt zich stilaan te ontpoppen tot een bredere crisis in de voedselvoorziening. Volgens het klimaatnarratief is dat niet het gevolg van de klassieke economische cycli, maar schuilt er achter de hogere prijs van rundvlees, koffie en sinaasappelsap een machtiger speler dan marktwerking: het klimaat. Maar niet alleen het prijskaartje verandert. Binnenkort dreigt de inhoud van de winkelrekken zelf te verdwijnen. Wat straks ontbreekt in de supermarkt, zou rechtstreeks terug te voeren zijn naar wat er misloopt met onze planeet.
Het klimaat vreet aan de voedselketen
In tijden van crisis, krijgen we de analyses van experten geserveerd, inclusief hun apocalyptische voorspellingen. Dat gaat als volgt: de prijs van sinaasappelsap steeg omdat orkanen vorig jaar de citrusplantages in Florida geselde. Nachtvorst verwoestte het voorjaar in Griekenland en Turkije, met gevolgen voor perziken en olijven. Elders verdroogden velden, verregenden oogsten of verdwenen landbouwgronden door erosie of bosbranden. Jaarlijks zouden Europese boeren samen al meer dan 28 miljard euro verloren hebben door klimaatgerelateerde rampen, zo berekende de Europese Investeringsbank. Let wel, dat bedrag is niet enkel een probleem voor de boerenstand, het is een prijskaartje dat vroeg of laat in de supermarkt belandt. Minder aanbod betekent meer schaarste. En die vertaalt zich, onvermijdelijk, in duurdere én schralere winkelkarren. Niet neuten dus, betalen.
De stille terugtocht van de voedingsmiddelen
De consument merkt stilaan dat er minder keuze is in de supermarkt. Waar er tijdens corona nog een overaanbod was aan yoghurtvarianten en charcuterie in alle smaken en vormen, heerst nu herstructurering. Supermarkten halen producten uit de rekken die niet snel genoeg draaien. En wat overblijft, is vaak een uitgeklede versie van wat het ooit was. De beruchte “krimpflatie”, waarbij de verpakking krimpt maar de prijs niet, krijgt steun uit onverwachte hoek: de afbraak van productkwaliteit. Er zijn aanwijzingen dat zelfs essentiële voedingsstoffen, zoals selenium in voorverpakte salades, met tot 80 procent zijn gedaald.
Deze verschraling is geen toeval, maar een logisch gevolg van een systeem dat gericht is op minimale kosten en maximale promotiedruk. Terwijl multinationals – naar eigen zeggen – het hoofd boven water houden met schaalvoordeel, verdwijnen kleinere producenten uit de markt. Wie niet kan volgen, haakt af. En wie afhaakt, neemt zijn product mee uit de rekken. Mora verdween, Olympia sloot. Wat blijft, zijn gestandaardiseerde producten tegen bodemprijzen – tot ook dat model crasht.
Zonder een stevig en duurzaam voedselbeleid, waarin investeringen in lokale productie samengaan met een rem op promotiepolitiek en klimaatinvesteringen in de landbouw, blijft België in de greep van ad-hocbeleid en consumentenmisleiding. Dat is de analyse van knappe economische koppen. Ondertussen schuift de voedselketen gestaag richting een kantelpunt.
Geen fictie, maar voorbode?
Lege winkelrekken zijn volgens onze experten dus geen dystopische overdrijving, maar een concreet toekomstscenario. Vandaag betalen we meer voor minder. Morgen betalen we nog meer – voor niets. De winkelkar van morgen wordt niet alleen duurder, ze wordt ook leger.
Als uitsmijter de top vijf van de grootste stijgers van 2022 tot 2025
- Zoet en chips: +52 procent
- Aardappelen: +49 procent
- Kazen: +38 procent
- Groenten: +37 procent
- Brood: +24 procent
(Foto: Shutterstock)
