Koolstoftaks rukt op: Europese klimaattol dreigt Belgische gezinnen tot 650 euro per jaar te kosten — tenzij de politiek eindelijk wakker wordt.
De Europese klimaatmars dendert voort, maar wie in België in een slecht geïsoleerd huis woont en zich nog met een fossiele vierwieler verplaatst, mag zich opmaken voor een pittige rekening. Tot 650 euro per jaar extra. Dat is, als er geen mirakels gebeuren in de Wetstraat of op het Martelarenplein. De nieuwe Europese koolstoftaks (ETS2) zet de thermostaat op politieke daadkracht, maar voorlopig blijft het vooral bij lauw gebabbel.
Vanaf 2027 komt er een Europese coup aan in de vorm van de ETS2: een extra koolstoftaks op benzine, diesel, mazout en aardgas. Niet langer enkel voor de grote jongens uit de industrie of luchtvaart, maar ook voor Jan met de pet, oma met het gaskacheltje en de zelfstandige met zijn trouwe dieselbestelwagen. En neen, die taks zal niet subtiel via de achterdeur binnenwandelen — hij komt frontaal, in de vorm van een stevigere energiefactuur.
Warm rijden, koud betalen
Volgens een berekening van het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO) kan de factuur voor een doorsnee gezin oplopen tot 650 euro per jaar. Wie een slecht geïsoleerde woning warm stookt met stookolie én dagelijks zijn benzinewagen op gang trekt, krijgt de volle laag. Die 650 euro is niet zomaar een willekeurig getal: het is de bovengrens van een scenario waarin een gezin géén steunmaatregelen geniet, maar wel voluit fossiel gaat. Wie geen eigen huis heeft, maar huurt, is sowieso de pineut. Met hem/haar is totaal geen rekening gehouden. Huren is nu eenmaal voor rijke mensen, toch?
Aan de andere kant van het spectrum vind je gezinnendie zich een warmtepomp, zonnepanelen, een elektrische wagen en isolatie kunnen veroorloven. Die ontsnappen aan de ETS2-klem. Laat dat nu net de mensen zijn die de ETS2 zouden kunnen betalen. Maar daar hebben ze in Europa – bij monde van Bright Adiyia – een antwoord op: “De impact hangt volledig af van wat de overheid nu beslist. Met goed beleid kan je de schade beperken, zonder beleid betaalt de burger het gelag.” Dat onderdeel van het narratief moet nog bijgeschaafd worden, niet?
De tank vol, de portemonnee leeg
De koolstoftaks komt bovenop het bestaande ETS-systeem voor industrie en energieproducenten. Met ETS2 wordt de klimaatfactuur nu eindelijk breder gedeeld — al is de solidariteit beperkt tot je bankrekening. Formeel – noem het politiek hypocriet – wordt de taks betaald door de leveranciers van fossiele brandstoffen, maar we weten allemaal hoe dat verhaal eindigt: zij rekenen door, wij rekenen af. Aan de pomp, aan de thermostaat, aan de eindafrekening.
Adiyia: “De vraag bepaalt de prijs. Hoe groter de vraag naar fossiele brandstoffen, hoe hoger de uitstootrechten zullen gaan, en hoe zwaarder de factuur voor de consument.” Simpel vertaald: wie weigert te vergroenen, betaalt zich straks blauw.
Politiek België: slapend door de deadline
Maar nu komt de twist: Europa voorziet een Sociaal Klimaatfonds waarin een kwart van de inkomsten uit ETS2 terugvloeit naar de lidstaten. België heeft recht op 1,66 miljard euro tot 2032. Ideaal om de rekening van kwetsbare gezinnen te milderen, zou je denken. Alleen: België mist de deadlines om een degelijk klimaatplan in te dienen.
Waarom? Omdat Vlaanderen, Wallonië en Brussel al maanden ‘klimaatschaduwboksen’ met elkaar. De Europese vraag is duidelijk: 47 procent minder uitstoot tegen 2030. Vlaanderen houdt koppig vast aan 40 procent en lijkt zelfs die lat niet te halen. De federale klimaatdienst heeft nochtans becijferd dat de Europese miljarden volstaan om de koopkracht van de kwetsbaarste gezinnen te beschermen. Maar dan moet het land natuurlijk wel met één stem spreken. Bovendien heeft ijzervreter Theo Franceken centen nodig voor zijn bommen en granaten.
Frankrijk doet het wél
In Frankrijk pakken ze het anders aan. Daar kunnen mensen met een beperkt inkomen een elektrische wagen leasen aan sociale tarieven — social leasing noemen ze dat. Slimme investeringen, gericht op de zwakste schouders, zonder politieke verlamming. In België blijft het voorlopig bij discussies over wie nu precies welke premie mag aankondigen.
Vlaanderen: premies, plannen en povere punch
Vlaams minister van Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit) wijst erop dat er al initiatieven bestaan: Mijn Verbouwpremie, Mijn Verbouwlening, groepsaankopen, en een geplande taxshift die elektriciteit goedkoper en fossiele brandstoffen duurder moet maken. Maar dat gelooft alleen Melissa. Voorlopig is het vooral: veel Mijn, weinig Wij.
Tijd om te kiezen: investeren of incasseren
De koolstoftaks komt, of België dat nu wil of niet. De enige keuze die overblijft: de impact beperken via beleid, of de rekening doorschuiven naar wie zich het minst kan verdedigen.
(Foto: Shutterstock)
