Je krabt even aan je neus. Je kijkt een paar seconden naar de gps. Je kind roept iets vanaf de achterbank en je draait automatisch je hoofd om. Je komt de garage uitgereden en de buurvrouw komt net op dat moment met een diep decolleté buiten. Je kan het niet laten even te staren… Vanaf nu kijkt je auto mee. Letterlijk.
Vanaf 7 juli moet elke nieuwe auto die in de Europese Unie op de markt komt uitgerust zijn met een camera die de bestuurder voortdurend in de gaten houdt. De bedoeling is nobel: bestuurders waarschuwen wanneer ze te lang afgeleid zijn of tekenen van vermoeidheid vertonen. Maar tegelijk roept de maatregel ook een nieuwe vraag op. Hoeveel weet je auto eigenlijk al over jou?
Wie vandaag een nieuwe wagen koopt, stapt eigenlijk in een rijdende computer. Je auto weet vaak perfect waar je bent, welke route je neemt, hoe snel je rijdt, hoe bruusk je optrekt of remt, wanneer je tankt of laadt, welke smartphone verbonden is en zelfs welke muziek je graag luistert.
Daar komt nu nog iets bij: je gezicht.
Via een kleine camera volgt het systeem voortdurend je blik en de stand van je hoofd. Kijk je tijdens het rijden te lang weg van de weg, dan krijg je een waarschuwing via een geluidssignaal, een melding op het dashboard of een trilling in het stuur.
Volgens Europese cijfers speelt afleiding een rol bij tien tot dertig procent van de zware verkeersongevallen. In België schat verkeersinstituut Vias zelfs dat afleiding meespeelt bij ongeveer één op de drie verkeersdoden.
Op papier lijkt de nieuwe technologie dus een logische stap.
Mag die camera beelden bewaren? Dat is meteen ook de vraag die veel bestuurders zich stellen. Volgens de Europese regels is het antwoord geruststellend.
De camera mag je gezicht gebruiken om te bepalen of je afgeleid of vermoeid bent, maar de beelden mogen niet worden opgeslagen of doorgestuurd. Ook gezichtsherkenning is verboden. De verwerking moet volledig in de wagen gebeuren.
Althans... zo schrijft de wet het voor. Maar wie controleert dat? Daar wringt volgens verschillende privacy-experts het schoentje. Wetten zijn één ding, controleren of elke autofabrikant zich daar ook daadwerkelijk aan houdt is iets anders.
En moderne auto's verzamelen vandaag al een indrukwekkende hoeveelheid gegevens. Eind 2024 kwam Volkswagen bijvoorbeeld negatief in het nieuws nadat gegevens van ongeveer 800.000 voertuigen online terechtkwamen. Het ging toen niet om camerabeelden van bestuurders, maar wel om locatiegegevens, rijgedrag en persoonlijke informatie van eigenaars.
Dat incident toont volgens experts aan hoe waardevol autodata vandaag geworden zijn.
Het blijft trouwens niet bij de verplichte camera. Steeds meer auto's zijn permanent verbonden met het internet. Ze communiceren met servers van de fabrikant, downloaden software-updates en verzamelen technische gegevens om rijhulpsystemen verder te ontwikkelen.
Sommige constructeurs bevestigen ook dat beeld- en sensorgegevens gebruikt worden om hun systemen voor autonoom rijden en rijassistentie verder te trainen.
Dat gebeurt doorgaans geanonimiseerd, maar het toont wel hoe de moderne wagen steeds meer verandert in een digitale databron.
Een goede bedoeling… Laat daar weinig twijfel over bestaan. Als een camera voorkomt dat iemand achter het stuur in slaap valt of net op tijd waarschuwt wanneer een bestuurder enkele seconden naar zijn gsm kijkt, kan dat letterlijk levens redden. Maar tegelijk schuiven we opnieuw een stukje op richting een samenleving waarin technologie steeds meer over ons registreert.
Vroeger wist je auto vooral hoeveel brandstof er nog in de tank zat. Vandaag weet hij waar je rijdt, hoe je rijdt… en vanaf nu kijkt hij je onderweg ook nog eens recht in de ogen.
