Tussen begrotingsdruk, groene ambities en wapens voor Theo.
De regering-De Wever onderzoekt een verhoging van de btw op aardgas van 6 naar 10 procent. De maatregel, die volgens insiders op tafel ligt tijdens de lopende begrotingsonderhandelingen, zou de schatkist ruim 240 miljoen euro opleveren.
Begroting in ademnood
Premier Bart De Wever (N-VA) heeft zichzelf tot Kerstmis de tijd gegeven om 10 miljard euro aan extra middelen te vinden om de federale begroting recht te trekken. Eén van de pistes is een aanpassing van de btw-tarieven.
Volgens interne documenten zou een verhoging van het standaardtarief van 21 naar 22 procent goed zijn voor 1,5 miljard euro aan bijkomende inkomsten. Daarnaast duikt in de tabellen ook het voorstel op om het btw-tarief op aardgas te verhogen naar 10 procent.
Een gemiddeld gezin, dat vandaag zo’n 1.300 euro per jaar aan aardgas uitgeeft, zou door de maatregel ongeveer 50 euro extra betalen.
Van noodmaatregel naar hervorming
Tijdens de energiecrisis in 2022 verlaagde de regering-De Croo de btw op elektriciteit en aardgas van 21 naar 6 procent. Die tijdelijke maatregel moest de torenhoge energiefacturen temperen.
Om de verloren inkomsten te compenseren, kwam daar midden 2023 een accijnshervorming bovenop: een systeem waarbij de accijnzen stijgen wanneer de energieprijzen dalen.
Vandaag overweegt de regering een omgekeerde beweging. Een hogere btw op aardgas zou de begroting niet alleen zuurstof geven, maar volgens bronnen in de Wetstraat ook passen in de “vergroening van het fiscale systeem”. Zoals ‘De Morgen’ schrijft, ligt de logica hierachter in het gelijktrekken van de belastingdruk tussen vervuilende brandstoffen en elektriciteit. Die laatste wordt vandaag zwaarder belast, wat de overstap naar warmtepompen en duurzame verwarming ontmoedigt. Dat het ook helpt om de facturen van Theo Francken te betalen, hoor je nergens zeggen.
Politieke spanningen
Politiek ligt de maatregel gevoelig. Vooruit en cd&v beschouwen verwarming als een basisbehoefte en willen enkel instemmen met een verhoging als er elders een verlaging komt — bijvoorbeeld op basisproducten zoals melk, brood of eieren, waar nu nog een tarief van 6 procent geldt.
Binnen de meerderheid is het vooral Les Engagés die de fiscale vergroening verdedigen. Minister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) ziet in de maatregel een kans om het klimaatbeleid structureel te verankeren.
MR, met voorzitter Georges-Louis Bouchez op kop, is dan weer categoriek tegen. De liberalen vrezen dat een hogere energiefactuur de middenklasse opnieuw zwaar zal treffen.
Ook de oppositie roert zich. Open Vld noemt de plannen een kaakslag voor de burger. “De regering-De Croo heeft de btw op elektriciteit en gas net verlaagd om gezinnen te ontlasten,” zegt Vincent Van Quickenborne. “Terwijl Poetin de energiefactuur nog altijd onder druk zet, wil deze regering ze opnieuw verhogen. Dat is het tegenovergestelde van wat aan de kiezer beloofd werd.”
Europese druk in aantocht
Los van het nationale debat dreigt de energiefactuur sowieso duurder te worden. Vanaf 2028 komt er naar verwachting een extra Europese uitstootheffing binnen het ETS-systeem voor verwarming en verkeer. Volgens ramingen zal dat de gasrekening met minstens 200 euro per jaar doen stijgen.
Als het van de Europese Commissie afhangt, verhoogt België bovendien tegen 2030 de btw op aardgas opnieuw naar 21 procent, om de vergroening verder te versnellen.
MR blijft dwarsligger
De begrotingsgesprekken verlopen ondertussen stroef. CD&V, Les Engagés en Vooruit hebben zich de voorbije week afgezet tegen de liberale vleugel.
Bouchez blijft volhouden dat de begroting niet mag worden dichtgetimmerd met nieuwe belastingen, maar met besparingen. Volgens hem heeft de MR “geen dertig procent van de stemmen gehaald om enkel nog ‘ja’ te zeggen tegen belastingverhogingen.”
Volgens ‘De Tijd’ overweegt premier De Wever tegelijk besparingen via een bevriezing van de loonsubsidies — de kortingen op bedrijfsvoorheffing die bedrijven vandaag krijgen. Dat zou tegen 2030 nog eens 330 miljoen euro opleveren.
Besluiten tegen de klok
De regering heeft nog 50 dagen om tot een akkoord te komen. Vrijdag komt de regeringstop opnieuw samen om de stand van zaken te bespreken.
Het overleg belooft moeizaam te worden: elke partij lijkt een andere route te zien naar een sluitende begroting.
De Wever wil de lijnen strak houden, maar zelfs binnen zijn eigen coalitie groeit de twijfel of het fiscale evenwicht nog te redden valt zonder dat iemand de politieke prijs betaalt — aan de kassa of aan de stembus.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
