Eén baas op vijf wil dat je ook op vakantie blijft werken.
Eén op de vijf Belgische kmo’s ziet er wel iets in: werken vanuit Spanje, Portugal of een ander zonnig oord. Het wordt verkocht als het beste van twee werelden. Wij noemen het liever het perfecte huwelijk tussen arbeidsethos en schuldgevoel: zelfs wanneer je vrij hebt, moet je nog altijd bewijzen dat je nuttig bent.
Er was een tijd waarin vakantie betekende dat je niet werkte. Een revolutionair concept, achteraf bekeken. Je sloot de deur van het kantoor, zette je telefoon uit, nam een boek mee en verdween een paar weken. Geen Teams. Geen mails. Geen Slack. Geen baas die vanuit België vroeg of je “heel even” iets kon nakijken.
Je was weg. En dat was precies de bedoeling. Vandaag heet dat blijkbaar inefficiënt. Vandaag moet zelfs vakantie worden geoptimaliseerd.
Welkom in de wereld van de workation: een fraai Engels woord voor iets wat vroeger gewoon onmogelijk werd geacht. Je gaat op vakantie, maar neemt je werk mee.
De laptop als nieuwe zonnecrème
Het verkooppraatje klinkt fantastisch.
’s Morgens een Teams-meeting vanuit je appartement aan de Costa del Sol. Daarna een koffie op een terras. Tussen twee mails door een duik in het zwembad. ’s Avonds laptop dicht en een cocktail bij zonsondergang.
Het beste van twee werelden, niet?
De workation wordt ons verkocht als vrijheid. Je werkt vanuit een andere omgeving, hebt meer energie, kunt familie in het buitenland bezoeken en hoeft minder vakantiedagen op te nemen. De deur naar meer staat open.
Eén op de vijf bazen ziet het zitten
Volgens SD Worx staat 19 procent van de Belgische kmo’s open voor werken vanuit het buitenland. In de ICT- en softwaresector loopt dat zelfs op tot 52 procent.
De cijfers worden met enthousiasme gepresenteerd. Kijk eens hoe modern we zijn geworden! De werknemer mag zijn laptop meenemen naar Spanje. Wat een emancipatie.
Dat werkgevers er ook voordelen aan zien, is uiteraard geen toeval. Een workation kost de werkgever geen extra vakantiedagen. De werknemer blijft produceren. En de werkgever kan het presenteren als een aantrekkelijke arbeidsvoorwaarde.
Iedereen blij.
Behalve misschien degene die na drie weken “vakantie” terugkomt en ontdekt dat hij eigenlijk drie weken lang gewoon gewerkt heeft.
De nieuwe religie: productiviteit
We zijn een maatschappij geworden waarin werk als een morele kwaliteit wordt beschouwd. Wie werkt, draagt bij. Wie hard werkt, verdient respect. Wie nog harder werkt, is een voorbeeld. En wie niet kan of wil deelnemen aan die permanente ratrace, is een profiteur?
Nu hebben we kennelijk de volgende stap bereikt.
Wie op vakantie gaat, moet zich blijkbaar ook nog nuttig maken. Een mens zit aan zee en voelt zich bijna schuldig omdat hij niet achter een scherm zit. Dat is geen work-lifebalance. Dat is een arbeidsmoraal die zich tot in de vakantiekoffer heeft genesteld.
Zelfs je verlof moet renderen
Een van de argumenten voor de workation is dat je je vakantiedagen “optimaal” kunt inzetten. Dat woord zegt eigenlijk alles. Optimaal. Is vrije tijd een productiemiddel dat zo efficiënt mogelijk moet worden beheerd? Waarom moet vakantie eigenlijk iets opleveren? Waarom mag een mens niet gewoon een week lang niets doen? Waarom moet een verblijf aan zee worden verantwoord met een betere work-lifebalance, meer energie of hogere productiviteit? Waarom mag een mens niet gewoon lui zijn?
Rust is geen luxeartikel. Het is geen beloning voor wie zijn targets gehaald heeft. En het is al helemaal geen middel om daarna opnieuw beter te kunnen presteren. Rust heeft geen economische verantwoording nodig. Een mens mag rusten omdat hij een mens is. Punt.
En natuurlijk zijn de werknemers gelukkig
Uiteraard komen ook de bekende studies en testimonials voorbij.
Mensen zouden meer energie krijgen van een andere omgeving. De workation zou goed zijn voor de work-lifebalance. Werknemers zouden langer bij hun werkgever blijven. En bedrijven kunnen ermee jonge talenten aantrekken.
Dat laatste is misschien nog het eerlijkste en tegelijk gevaarlijkste argument: de workation dreigt een arbeidsvoorwaarde geworden.
Niet omdat werkgevers plots ontdekt hebben dat hun personeel recht heeft op een ontspannen leven, maar omdat talent schaars is en bedrijven elkaar proberen af te troeven.
Het zwembad wordt een rekruteringsinstrument.
De laptop wordt een secundaire arbeidsvoorwaarde.
En de zon wordt het decor van de volgende Teams-meeting.
De werknemer als permanente freelancer van zijn eigen leven
Gaan we te kort door de bocht? Vandaag is een workation vrijwillig. Toch?
Het gevaar zit vooral in de normalisering. Morgen is de collega die het wél doet voor het bedrijf iemand die meer geëngageerd is. Daarna wordt het een cultuur. Wie tijdens zijn vakantie mails beantwoordt, toont betrokkenheid. Wie de laptop dichtlaat, is minder flexibel. Wie onbereikbaar is, moet uitleggen waarom. Werkculturen veranderen niet met een decreet. Maar met verwachtingen.
Werk is geen religie
Misschien moeten we wat voorzichtiger zijn met het idee dat een goed leven hetzelfde is als een productief leven. Een mens is meer dan zijn functieomschrijving. Meer dan zijn targets. Meer dan zijn beschikbaarheid. En ook meer dan de waarde die hij voor zijn werkgever produceert.
De ironie is compleet: we praten voortdurend over burn-outs, mentale belasting, stress en de noodzaak om grenzen te stellen. En vervolgens bedenken we een nieuw concept waarbij je tijdens je vakantie gewoon verderwerkt. Maar dan met uitzicht op zee.
Dat is geen revolutie in arbeidsvoorwaarden. Dat is de ratrace met een mooier decor.
(Fotot: AI-P-magazine)
