Politieagenten die worden aangevallen, trauma’s die blijven aanslepen en een justitie die niet altijd volgt. In de vierdelige VRT-reeks ‘F*ck you, flik’ laat Jan Verheyen politiemensen vertellen wat geweld met hen doet, lang nadat de interventie voorbij is. Criminologen Sofie De Kimpe en Christophe Vandeviver plaatsen hun ervaringen in een bredere context van opleiding, opvang en vertrouwen. De reeks wil begrip kweken, zonder de moeilijke vragen over politieoptreden uit de weg te gaan.
Een agent die een betoging begeleidt, een interventie die uit de hand loopt, enkele seconden bodycambeelden die op sociale media belanden: het zijn beelden die we intussen kennen. Ze tonen een confrontatie, maar zelden wat eraan voorafging of wat er nadien gebeurt. Wie zijn de mensen achter het uniform? Waarom kozen ze voor de politie, wat maken ze mee en welke sporen laat dat werk na wanneer de dienst erop zit?
Met ‘F*ck you, flik’ probeert Jan Verheyen die blinde vlek weg te werken. De reeks focust niet op de spectaculaire interventie zelf, maar op de gevolgen: lichamelijke verwondingen, psychologische problemen, medische onderzoeken, verzekeringskwesties en juridische procedures die soms jarenlang blijven aanslepen. Het uniform mag dan professionele afstand suggereren, tegen de gevolgen van geweld beschermt het niet.
Een verhaal dat te weinig wordt verteld
Het idee voor de reeks ontstond toen Verheyen het gelijknamige boek van politievakbondsman Vincent Houssin in zijn brievenbus vond. De getuigenissen grepen hem aan en riepen tegelijk verontwaardiging op. “Ik vond die verhalen aangrijpend. Ik was ook verbaasd en verontwaardigd: hoe komt het dat ik dit niet weet?”
Die vraag werd het vertrekpunt van vier afleveringen. De eerste behandelt geweld tijdens betogingen en de dynamiek van groepen, de tweede schietincidenten en beslissingen onder extreme druk. Daarna verschuift de aandacht naar de problemen om daders ter verantwoording te roepen en naar de administratieve, medische en juridische lijdensweg die op een incident kan volgen.
Verheyen wilde zijn getuigen niet uitsluitend laten vertellen over het moment waarop het misging. Hij vroeg hun ook waarom ze ooit voor een carrière bij de politie kozen en wat ze met dat werk wilden bereiken. Die achtergrond maakt van de betrokkenen meer dan de personages in een dramatische reconstructie.
“Ik geloof dat je de empathie van de kijker helpt door die mensen niet alleen als slachtoffer te tonen. Daarom vragen we ook waarom ze bij de politie zijn gegaan. Zo worden het mensen van vlees en bloed. Mensen zoals jij en ik, die elke morgen naar hun werk gaan.”
Trauma ontstaat niet altijd op één dag
Tijdens de opnames merkte Verheyen hoe verschillend agenten ingrijpende ervaringen verwerken. Sommigen worden fysiek zwaar getroffen, bij anderen komt de psychologische belasting pas later aan de oppervlakte. Soms is er één incident dat het leven in tweeën snijdt; in andere gevallen stapelen de ervaringen zich maanden- of jarenlang op.
“Dat trauma valt niet altijd te koppelen aan één dramatisch incident. Soms zijn het allemaal druppels. Vernederd worden, uitgelachen worden, geprovoceerd worden: dat neem je allemaal mee in je rugzak.”
Een van de getuigen maakte een levensbedreigend schietincident mee. Toch was dat volgens Verheyen niet de gebeurtenis die hem uiteindelijk deed vastlopen. Pas nadat verschillende bijzonder zware interventies elkaar maanden later hadden opgevolgd, bleek de draaglast te groot. Het is een van de ongemakkelijke vaststellingen van de reeks: wie professioneel moet blijven functioneren, kan de gevolgen van zijn werk niet zomaar uitschakelen.
Daar stopt het verhaal bovendien niet wanneer de verwondingen zijn behandeld. Medische onderzoeken, schadebeoordelingen, verzekeringskwesties en juridische procedures kunnen een tweede uitputtingsslag vormen. Agenten moeten hun ervaringen soms herhaaldelijk reconstrueren en aantonen welke schade ze hebben opgelopen, terwijl ze intussen proberen hun leven weer op de rails te krijgen.
Dat roept vragen op die verder gaan dan de individuele getuigenissen. Wie begeleidt slachtoffers door dat traject? Wie houdt het overzicht wanneer verschillende diensten betrokken zijn? En hoe voorkom je dat de zoektocht naar erkenning zelf een bijkomende belasting wordt?
Verheyen hoopt vooral dat kijkers hun oordeel niet beperken tot de beelden die ze al kennen. “Ik hoop dat de reeks bij kijkers empathie creëert. Wij vinden dat werk allemaal vanzelfsprekend, maar dat is het allerminst.”
Daarmee raakt ‘F*ck you, flik’ aan iets wat in de discussie over politiegeweld gemakkelijk verdwijnt. Kritische vragen stellen over het optreden van agenten blijft noodzakelijk, maar achter ieder uniform zit ook iemand die na de interventie naar huis moet. De klappen duren soms enkele seconden. Wat ze achterlaten, kan jaren meegaan.
(Foto: VRT)
