De grote blonde is terug. Meer dan dertig jaar na zijn dood krijgt Patrick Haemers een eigen fictiereeks. Niet de overvallen, de miljoenenbuit of de ontvoering van een oud-premier staan centraal. In ‘Haemers, l'ennemi public n°1’ kijkt zijn moeder Liliane terug op een leven dat ook haar familie voorgoed veranderde.
Patrick Haemers werd nooit veroordeeld. In mei 1993, kort voor zijn proces, maakte de beruchte gangster volgens de officiële versie een einde aan zijn leven in zijn cel in de gevangenis van Vorst. De man die jarenlang als staatsvijand nummer één door België trok, was dood. Zijn reputatie bleef springlevend.
Een moeder tegenover haar gangsterzoon
Het verhaal vertrekt vanuit een gevangenisbezoek. Wanneer het proces van Haemers vrijwel meteen wordt uitgesteld, besluit Liliane haar zoon op te zoeken. Ze wil hem niet uit de wind zetten, maar haar kleinzoon Kevin beschermen tegen de gewelddadige erfenis voor de volgende generatie.
Vanuit die bezoekruimte keert de reeks in een soort flashback terug naar de jaren tachtig, toen Haemers een van de meest beruchte criminelen van het land werd.
De Brusselse regisseuse Delphine Lehericey wil vooral laten zien welke sporen zijn daden nalieten bij de mensen die het dichtst bij hem stonden. Producent François Touwaide van het Brusselse Sequel Prod benadrukt dat de makers hem niet wilden opvoeren als een charmante bandiet die met zijn misdaden ook een zekere glamour uitstraalt.
De Franse acteur Yoann Zimmer kruipt in de huid van Haemers. Hij omschrijft het leven van zijn personage als bijzonder romanesk, zonder hem daarom tot een held te promoveren. “Hij is niet gewoon slecht, de wereld is niet zwart-wit”, klinkt het. Een uitspraak die de ambitie van de reeks samenvat: proberen te begrijpen hoe iemand ontspoort, zonder zijn misdaden daarmee goed te praten.
De reeks is een opvallende samenwerking tussen RTBF, VRT en HBO met een prijskaartje van 3,6 miljoen euro.
De grote blonde uit Schaarbeek
Wie Haemers alleen kent van de krantenkoppen, krijgt met de reeks een blik op de man achter de misdaadlegende. Hij groeide op in een welgestelde familie in Schaarbeek, maar had weinig zin in een ‘gewoon leven’. In de jaren tachtig koos hij voor een criminele carrière. Hij werd een Belgische cowboy die geldtransporten overviel en daarmee miljoenen Belgische franken buitmaakte. Zijn bende was verantwoordelijk voor gewelddadige overvallen waarbij minstens drie mensen om het leven kwamen.
‘De Patrick’ liep tegen de lamp, maar zijn arrestatie bleek niet het einde van zijn carrière. In augustus 1987 bevrijdden zwaarbewapende kompanen hem uit een gevangeniswagen. Met valse paspoorten vluchtte hij vervolgens naar Zuid-Amerika, vanwaar hij opnieuw naar Europa terugkeerde om overvallen te plegen.
Op 14 januari 1989 sloeg zijn bende toe met een misdaad die België nog lang zou bezighouden: de ontvoering van oud-premier Paul Vanden Boeynants. Die werd dertig dagen vastgehouden in een villa in het Franse Le Touquet en kwam pas vrij nadat 63 miljoen Belgische frank losgeld was betaald.
Haemers en zijn ‘ploeg’ sloegen op de vlucht naar Frankrijk, Brazilië en Colombia. Uiteindelijk werd hij in Brazilië gearresteerd en aan België uitgeleverd. Tot een proces kwam het nooit. In mei 1993 werd Haemers dood aangetroffen in zijn gevangeniscel. Volgens de officiële versie pleegde hij zelfmoord, al zijn daar later geregeld vragen bij gesteld. Een rechter zou zich nooit over zijn schuld kunnen uitspreken.
Waarom België zijn gangsters blijft opvoeren
Het leven van Haemers lijkt wel geschreven voor televisie: een welgestelde jongen die de criminaliteit in duikt, gewapende overvallen, een spectaculaire ontsnapping, een vlucht naar Zuid-Amerika en de ontvoering van een voormalige eerste minister. Haemers combineerde de ingrediënten van een internationale misdaadfilm met een Belgische saus waarin het vertrouwen in politie en justitie zwaar onder druk kwam te staan.
Belgische misdaadgeschiedenis blijft aantrekkelijk televisiemateriaal, zeker wanneer de feiten verweven zijn met onbeantwoorde vragen en een collectief geheugen dat weigert te vergeten.
Geen romantische gangster, maar een moeder die achterblijft
De keuze om Liliane centraal te stellen, is de opvallendste troef van de reeks. Gangsterverhalen maken van hun hoofdpersonages al snel fascinerende buitenstaanders: mannen die zich niets aantrekken van regels, risico's nemen en een spoor van geweld achterlaten. Hun slachtoffers verdwijnen daarbij soms naar de achtergrond. Door het perspectief te verleggen naar de moeder probeert ‘Haemers, l'ennemi public n°1’ aan die vertrouwde formule te ontsnappen.
Daar zit meteen ook de uitdaging. Begrip tonen voor de moeder mag niet betekenen dat de misdaden van haar zoon zachter worden ingekleurd. Haemers was niet alleen iemands zoon, maar ook de man die in verband werd gebracht met gewelddadige overvallen, dodelijke confrontaties en een ontvoering die het hele land in de ban hield.
‘Haemers, l'ennemi public n°1’ telt vier afleveringen van 52 minuten. RTBF brengt de reeks vanaf november; de uitzenddatum bij VRT 1 is nog niet bekend.
(Foto: Wim Van Goethem/Photo News)
