Duizenden zenders, alle grote streamingdiensten, voetbalwedstrijden en films waarvoor je normaal afzonderlijk moet betalen: voor een paar euro per maand krijg je via illegale IPTV een televisiepakket waar een legale aanbieder alleen maar van kan dromen. De Belgische overheid probeert de piratenindustrie dicht te rijden, maar het publiek blijft komen. En dat zegt minstens evenveel over de televisiemarkt als over de piraten.
Er is een reden waarom illegale IPTV zo populair is geworden. Wie vandaag Netflix, Disney+, Streamz, sport en klassieke televisie wil combineren, heeft al snel een aardige verzameling abonnementen nodig. De illegale concurrent heeft een eenvoudiger verkooppraatje: betaal één keer en je krijgt ongeveer alles.
Duizenden betaalzenders, internationale sport, films, series en vaak ook catalogi van streamingdiensten waarvoor je officieel afzonderlijk moet betalen. Het aanbod wordt via websites, sociale media en chatgroepen verkocht en soms geleverd via een speciale app of een zogenaamd piratenkastje dat je simpelweg op je televisie aansluit.
Het klinkt verdacht goedkoop omdat het dat ook is. De aanbieders betalen immers niet voor de uitzendrechten van wat ze verkopen.
Jij kijkt toch ook?
Volgens een schatting waarnaar de Belgische overheid verwijst, zouden ongeveer 650.000 Belgische gezinnen illegale IPTV gebruiken, goed voor ongeveer één op de acht huishoudens. Dat cijfer moet wel met de nodige voorzichtigheid worden gelezen. Het gaat niet om 650.000 geïdentificeerde gebruikers, maar om een schatting die teruggaat op eerder Europees en Frans onderzoek.
Dat illegale IPTV ook in België een behoorlijk fenomeen is, staat wel vast. De FOD Economie zegt dat zijn blokkadestoppagina inmiddels meer dan 800.000 keer werd bezocht. In twee jaar tijd werden volgens de overheidsdienst 2.031 websites geblokkeerd.
IPTV is op zichzelf helemaal niet illegaal
IPTV betekent simpelweg televisie via internet. Ook volkomen legale diensten gebruiken die technologie. Het wordt pas illegaal wanneer beschermde films, series, betaalzenders of sportwedstrijden zonder toestemming worden aangeboden.
En precies daar zit het zaakje van de piratenverkoper. Hij verkoopt geen verboden technologie, maar toegang tot content waarvoor hij geen rechten heeft.
De websites zien er bovendien lang niet altijd uit als obscure internetkrochten waar je computer al een virus krijgt wanneer je naar de muis wijst. Sommige hebben professionele vormgeving, klantenservice, prijslijsten en keurige abonnementen van een maand, zes maanden of een jaar. Sommige verkopers proberen klanten zelfs wijs te maken dat hun diensten volledig legaal zijn.
De overheid sluit een deur, de piraat zoekt een raam
België beschikt inmiddels over een snellere procedure om illegale websites te blokkeren. Sinds juni 2024 kan de voorzitter van de Brusselse ondernemingsrechtbank voorlopige maatregelen opleggen bij duidelijke en aanzienlijke online-inbreuken, waarna de FOD Economie samen met internetproviders en andere tussenpersonen de toegang kan blokkeren.
Alleen is een website blokkeren nog niet hetzelfde als een piratenbedrijf laten verdwijnen.
Zodra een domeinnaam verdwijnt, kan elders een nieuwe verschijnen. De piratenindustrie lijkt daardoor soms op een digitale straatmarkt waarvan de kraampjes voortdurend van plaats veranderen.
En er wordt niet alleen geblokkeerd. De Economische Inspectie onderzoekt ook verkopers en neemt apparatuur in beslag. Bij eerdere acties werden ongeveer 3.500 illegale decoders in beslag genomen.
Het blijft een klassiek kat-en-muisspel: de overheid sluit een deur, de verkoper zoekt een raam.
Goedkope televisie, dure gegevens
De goedkoopste televisie ter wereld kan uiteindelijk een behoorlijk dure grap worden wanneer je persoonlijke gegevens op straat belanden.
Om zo'n illegaal abonnement af te sluiten, geef je een onbekende verkoper vaak persoonlijke gegevens en soms ook betaalinformatie. De FOD Economie waarschuwt onder meer voor phishing, malware en het risico dat apparatuur op afstand voor criminele activiteiten wordt misbruikt.
Je koopt dus niet alleen duizenden televisiezenders voor de prijs van enkele pinten. Je moet er ook op vertrouwen dat de vriendelijke meneer op Telegram zorgvuldig met je gegevens omspringt.
De kijker is niet het voornaamste doelwit
De strijd tegen illegale IPTV heeft uiteraard een economische reden. Makers, acteurs, scenaristen, journalisten, sportorganisaties, producenten en omroepen worden betaald via rechten en licenties. Wanneer iemand hun content zonder toestemming doorverkoopt, verdwijnen inkomsten.
Volgens cijfers die de FOD Economie eerder communiceerde, lopen makers daardoor in België naar schatting ongeveer 190 miljoen euro per jaar mis. Daarnaast wijst de overheid op gemiste belastinginkomsten en mogelijke fiscale fraude en witwaspraktijken.
Maar er is uiteraard een verschil tussen iemand die voor vijftien euro een illegaal abonnement koopt en een georganiseerde verkoper die duizenden klanten bedient.
De Belgische aanpak richt zich daarom sterk op de aanbieders, websites en infrastructuur achter de diensten. Dat betekent niet dat de kijker juridisch buiten schot blijft.
Kan je als kijker dan echt worden vervolgd?
Ja. Alleen is het internetverhaal dat straks iedere Belg met een piratenkastje persoonlijk voor de rechtbank moet verschijnen evenmin correct.
De FOD Economie waarschuwt expliciet dat illegaal streamen ook voor gebruikers juridische gevolgen kan hebben. In eerdere communicatie verwees de dienst naar boetes die in ernstige gevallen kunnen oplopen tot 800.000 euro en gevangenisstraffen tot vijf jaar.
Dat zijn zware wettelijke maxima en niet de automatische rekening die iedere individuele kijker in de bus krijgt. Maar het idee dat je juridisch niets met piraterij te maken hebt omdat je “alleen maar op play hebt gedrukt”, klopt evenmin.
Waarom mensen toch blijven kijken
En daar begint misschien het interessantste deel van het verhaal. De piratenindustrie bestaat niet alleen omdat er handige verkopers zijn. Ze bestaat omdat consumenten hun product willen. En dat product speelt bijzonder goed in op een frustratie die de legale markt zelf heeft gecreëerd.
Voor de ene serie heb je Netflix nodig, voor de andere Disney+, Belgische programma's zitten weer ergens anders en sportrechten zijn verspreid over verschillende aanbieders. Wie alles wil volgen, ontdekt dat zijn televisie inmiddels meer abonnementen heeft dan hijzelf vrienden.
De piraat heeft daar één verkoopargument tegenover waar geen marketingbureau drie brainstormsessies voor nodig heeft: alles, één abonnement, vijftien euro.
Illegaal als de pest, maar commercieel niet bepaald ingewikkeld.
#PlayFair moet vooral tegen de verleiding opboksen
De FOD Economie en de audiovisuele sector lanceerden in september de nationale campagne #PlayFair, samen met onder meer de CSA, de Belgische filmsector en de Pro League. Ze willen consumenten wijzen op de juridische, financiële en digitale risico's van illegaal streamen en tegelijk het legale aanbod zichtbaarder maken.
Dat is verstandiger dan alleen maar met het vingertje zwaaien. Gebruikers moeten weten wat ze kopen en welke risico's eraan verbonden zijn.
Maar websites blokkeren en mensen waarschuwen voor malware lossen één fundamenteel probleem niet op: het illegale product is voor de consument vaak véél eenvoudiger dan het legale.
Netflix hier, Disney+ daar, voetbal elders en die ene serie weer achter een ander abonnement. Iedere exclusieve catalogus maakt legaal kijken iets ingewikkelder — en daarmee het illegale alternatief gemakkelijker uit te leggen.
De piraat hoeft zijn product namelijk maar in één zin te verkopen: “Geef mij vijftien euro en je hoeft nooit meer te zoeken.”
En zolang de legale sector daar vijf abonnementen voor nodig heeft, zal geen enkele stoppagina het kat-en-muisspel definitief beëindigen.
