Drie jaar geleden vermoordde Hamas op één dag ruim 1.100 mensen in Israël en sleurde 251 gijzelaars Gaza binnen. Israël beloofde een antwoord dat de wereld nooit zou vergeten. Die belofte is ingelost. Alleen niet zoals bedoeld.
Wat Hamas op 7 oktober 2023 deed, was een slachtpartij. Mensen werden in hun huizen, op een festival en in hun schuilkelders vermoord. Kinderen werden ontvoerd. Wie dat relativeert, hoeft niet verder te lezen.
Maar wie drie jaar later de balans opmaakt, moet ook kijken naar wat daarna kwam. En die balans is van een ontluisterende omvang.
Gaza: een rekensom zonder einde
Volgens het ministerie van Gezondheid in Gaza zijn sinds oktober 2023 ruim 74.000 Palestijnen gedood. Israël betwist die cijfers, maar een veldonderzoek in The Lancet Global Health kwam eerder uit op een nog hoger aantal gewelddadige doden, niet op een lager. Zelfs sinds het staakt-het-vuren van oktober 2025 kwamen er nog bijna 1.400 doden bij.
Wat overblijft, is nauwelijks een stad of een land te noemen. De Verenigde Naties, de Wereldbank en de EU schatten de heropbouw op 71,5 miljard dollar. Ruim negen op de tien bedrijven zijn beschadigd of verwoest. Negen op de tien inwoners hebben moeilijk toegang tot water, 94 procent heeft onderdak nodig. In augustus 2025 stelde het internationale hongermeetsysteem IPC officieel hongersnood vast in Gaza-Stad. Er werden 263 journalisten gedood, meer dan in welk conflict ook.
Een beeld vertelt meer dan duizend woorden. Daarom willen we je de video van Roger Waters niet onthouden. We waarschuwen voor de harde beelden. Roger Waters & Mona Miari – Comfortably Numb Re-Imagined:
Een VN-onderzoekscommissie besloot in september 2025 dat Israël genocide pleegt in Gaza. Israël noemt dat laster. Het Internationaal Gerechtshof buigt zich nog over de zaak die Zuid-Afrika aanspande. Het Internationaal Strafhof vaardigde al in 2024 een aanhoudingsbevel uit tegen Benjamin Netanyahu. Hij reist sindsdien met een kaart van landen waar hij beter niet landt.
En Hamas? Dat zou vernietigd worden. Drie jaar later ligt een ontwapeningsplan op tafel dat Hamas aanvaardde en Netanyahu verwierp. Israël houdt zo'n 70 procent van Gaza bezet, meer dan het staakt-het-vuren toelaat. De rest is nog altijd van Hamas.
De oorlog die niet aan de grens stopte
Wraak verspreidt zich als een virus. Het bleef niet bij Gaza. Libanon kreeg er in 2024 al een oorlog bij, met ruim 4.000 doden. In maart 2026 volgde de tweede: nog eens ruim 4.000 doden en meer dan een miljoen ontheemden. Israël houdt vandaag het zuiden van Libanon bezet tot aan de Litani.
In Syrië schoof het leger na de val van Assad de bufferzone binnen en bleef er. In september 2025 bombardeerde Israël Hamasonderhandelaars in Doha, de hoofdstad van Qatar, het land dat als bemiddelaar optrad. Wie onderhandelt, leeft gevaarlijk.
Dan Iran. Eerst de twaalfdaagse oorlog van juni 2025. Daarna, op 28 februari 2026, de gezamenlijke Amerikaans-Israëlische aanval waarbij ayatollah Khamenei omkwam. Iran sloot de Straat van Hormuz, waar een vijfde van de wereldolie door moet. De olieprijs schoot boven 100 dollar per vat. Het Internationaal Energieagentschap sprak van de grootste bedreiging voor de energievoorziening ooit. In Iran vielen meer dan 3.600 doden.
Dus ja, ook jij betaalde mee. Aan de pomp, op je energiefactuur, in de inflatie die erop volgde.
Wat heeft het Israël zelf gekost?
Voor Israël is de rekening zwaar. Volgens Israëlische cijfers kwamen sinds 7 oktober 1.029 burgers en 1.318 soldaten, agenten en andere veiligheidsmensen om. Bijna 35.000 mensen zijn erkend als arbeidsongeschikt door psychisch trauma. De Israëlische centrale bank schat de extra overheidsuitgaven op 352 miljard shekel, ruim 85 miljard euro. Reservisten worden al drie jaar opgeroepen, telkens opnieuw.
De onderzoekscommissie naar het falen van 7 oktober? Die is er nog altijd niet. De premier onder wiens bewind het gebeurde, voert campagne voor de verkiezingen van 27 oktober. Een vader die zijn zoon verloor, riep hem deze week toe dat het bloed aan zijn handen kleeft. Die zoon bleek gedood door Israëlische soldaten die op de deur van de schuilkelder schoten.
En de wereld keek mee
Diplomatiek staat Israël er slechter voor dan ooit. In september 2025 erkenden onder meer het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Canada, Australië en België de staat Palestina. Vijf landen boycotten het Eurovisiesongfestival van 2026 omdat Israël meedeed. Wapenleveringen werden opgeschort, universiteiten verbraken banden. De normalisering met Saudi-Arabië, het grote diplomatieke doel van Netanyahu, is van tafel.
Op de Westelijke Jordaanoever ging het intussen gewoon verder. Dit jaar telde de VN al meer dan 1.600 aanvallen van kolonisten, bijna zeven per dag. Het bouwproject E1 moet de Palestijnse staat volgens critici definitief begraven. De inschrijvingen sluiten op 19 oktober.
Ook in Europa en daarbuiten werd het grimmiger. Antisemitische incidenten namen toe, tot aanslagen op synagogen en een Chanoekafeest toe. Ook moslimhaat groeide. De verantwoordelijkheid voor die aanslagen ligt bij wie ze pleegt, niet bij een regering in Jeruzalem. Maar een oorlog die beloofde Joden veiliger te maken, maakte de wereld voor velen onveiliger.
Winst?
De leiders van Hamas zijn dood: Haniyeh, Sinwar, Deif. Hezbollah verloor Nasrallah en is militair en financieel veel zwakker dan in 2023. Het Iraanse nucleaire programma liep zware schade op, het regime verloor zijn opperste leider en Assad viel. De gijzelaars zijn thuis, 168 van hen levend. Geen land, zeggen ze, zou na zo'n slachtpartij stil blijven zitten.
Dat klopt allemaal. Militair heeft Israël zijn vijanden harder geraakt dan ooit.
Alleen: Hamas regeert nog altijd over een deel van Gaza. Hezbollah bestaat nog. Iran claimt de overwinning en zit met de Verenigde Staten aan tafel. Israël bezet stukken van drie buurlanden en zit diplomatiek in het verdomhoekje. Het belangrijkste dat Israël wilde terugwinnen, veiligheid, heeft het niet. De eigen burgers vertrouwen hun leiders minder dan ooit.
Wat heeft het opgeleverd?
Tel het op. Ruim 74.000 doden in Gaza, ruim 8.000 in Libanon, duizenden in Iran. Ruim 2.300 Israëlische doden. Een verwoeste kuststrook van 71,5 miljard. Een regio in brand, een wereldeconomie die de rekening kreeg, en een premier die nog altijd geen onderzoek wil naar zijn eigen falen.
Wraak voelt als gerechtigheid. Tot je de rekening ziet.
Drie jaar na 7 oktober is Israël sterker dan zijn vijanden, en eenzamer dan ooit. Hamas leeft nog. De rouw ook. Alleen de vrede is nergens te bekennen.
(Foto: YouTube)
