Vandenbroucke heeft voor een keer een punt met de managementvennootschap. Alleen komt de politieke openbaring nogal laat.
De Vlaamse socialisten proberen op de valreep hun politieke zieltje te redden en laten Frank Vandenbroucke straffe uitspraken doen. De Belgische vicepremier kwam dinsdag in Gent met een redenering waarin je hem moeilijk ongelijk in kunt geven. Wie vindt dat solidariteit alleen moet worden afgedwongen bij mensen met een uitkering, maar tegelijk wegkijkt van fiscale constructies waarmee hoge inkomens hun bijdrage kunnen beperken, voert geen consequent debat over verantwoordelijkheid.
Dat klinkt bijna revolutionair in een federale regering die de voorbije maanden vooral heeft laten weten dat er nog altijd ergens een kwetsbare Belg te vinden is die een inspanning kan leveren.
Vandenbroucke wijst met de vinger naar de managementvennootschappen. Volgens nieuwe berekeningen van de studiedienst van zijn eigen Vooruit zou de vervennootschappelijking van arbeidsinkomens de overheid jaarlijks 4,2 tot 4,7 miljard euro kosten aan gemiste inkomsten. Het gaat volgens hem niet om mensen die noodzakelijkerwijs buiten de lijntjes kleuren: het systeem laat deze constructies toe. Precies daarom, zegt Vandenbroucke, moet je kijken naar de politici die het systeem laten bestaan.
4,7 miljard is een bedrag waar een begrotingsonderhandeling van 10 miljard euro moeilijk omheen kan.
Het verschil tussen werknemer en vennootschap
Een managementvennootschap is op zichzelf niet illegaal of verdacht. Ze kan perfect legitiem worden gebruikt door ondernemers en zelfstandigen om zakelijke risico's te organiseren, vermogen af te schermen en inkomsten fiscaal anders te structureren. Een typisch Belgisch achterpoortje, zeg maar.
Het probleem ontstaat volgens Vooruit wanneer zo'n constructie vooral wordt gebruikt om inkomsten - die in feite uit arbeid komen - fiscaal voordeliger te behandelen. Iemand werkt dan in de praktijk als werknemer, maar laat zich via een eigen vennootschap vergoeden. Daardoor kunnen belastingen en sociale bijdragen aanzienlijk lager - en dat is een understatement - uitvallen dan bij een klassieke werknemer met hetzelfde inkomen.
"Elk misbruik of profitariaat is fout, aan de onderkant van de samenleving, maar ook aan de bovenkant van de samenleving. Een debat over verantwoordelijkheid dat alleen de zwakste aanspreekt, is geen debat over verantwoordelijkheid, en zéker niet als het ontspoort."
En nog:
“Ik kan niet leven in een regering waarin we gaan stampen op iedereen die kwetsbaar is.”
Dat betekent overigens niet dat elke managementvennootschap een fiscaal trucje is. Ook Vooruit maakt dat onderscheid. Het gaat volgens de partij om oneigenlijk gebruik van het systeem.
Wie van de samenleving gebruikmaakt wanneer hij ziek wordt, zijn job verliest of met pensioen gaat, moet daar ook een redelijke bijdrage tegenover stellen. En als een fiscaal systeem het mogelijk maakt dat mensen met hoge inkomens structureel minder bijdragen dan wat maatschappelijk redelijk wordt gevonden, dan is het inderdaad de politiek die moet beslissen of dat systeem nog verdedigbaar is.
4,7 miljard is geen geldautomaat
De vaak geciteerde 4,2 tot 4,7 miljard euro is een raming van Vooruit zelf. Het is dus niet zo dat de federale regering morgen 4,7 miljard kan innen door een paar formulieren aan te passen.
De berekening probeert in kaart te brengen hoeveel inkomsten de overheid volgens Vooruit misloopt door de verschuiving van arbeidsinkomen naar vennootschappen. Hoeveel daarvan effectief kan worden opgehaald met een hervorming, hangt af van de maatregelen die uiteindelijk worden genomen, van de reactie van bedrijven en zelfstandigen en van de precieze fiscale regels.
Maar zelfs met die kanttekening is het politieke argument duidelijk: als de regering op zoek is naar miljarden, wil Vooruit niet dat de zoektocht uitsluitend eindigt bij mensen die minder kunnen werken, minder ondersteuning krijgen of meer voor gezondheidszorg moeten betalen.
Plots zijn er ook rijke profiteurs
Maandenlang ging het debat over “profitariaat” vooral over mensen onderaan de inkomensladder: langdurig werklozen, mensen met een uitkering, zieken en anderen die volgens politieke partijen onvoldoende bijdragen of onvoldoende inspanningen leveren.
Vandenbroucke draait dat argument nu om. “Elk misbruik of profitariaat is fout, aan de onderkant van de samenleving, maar ook aan de bovenkant van de samenleving.”
Vooruit wil de rekening niet alleen bij de gewone werkende leggen
De federale regering zoekt naar manieren om een begrotingsinspanning van ongeveer 10 miljard euro te realiseren. Vooruit vindt dus dat de voorstellen die momenteel op tafel liggen nog te sterk naar rechts hellen en verzet zich onder meer tegen ingrepen die volgens de partij te zwaar bij kwetsbare groepen terechtkomen.
Tegelijk zegt de partij dat er ook aan de inkomstenkant moet worden gezocht. Een miljonairstaks blijft voor Vooruit aantrekkelijk, maar volgens de berichtgeving is de kans klein dat zo'n maatregel in deze begrotingsronde wordt binnengehaald. Bij de managementvennootschappen ziet de partij meer kans op een akkoord.
Tot nu toe hield Vooruit zich tijdens de begrotingsonderhandelingen opvallend stil. De partij wilde vermijden dat ze het etiket zou krijgen van de coalitiepartner die elk akkoord blokkeert. De tijd om het politieke zieltje te redden is aangebroken,.
Frank, waar was je toen de regering werd samengesteld?
En toch blijven we met een ongemakkelijk gevoel achter. Vooruit zit zelf in de federale regering. De discussie over de richting van de begroting komt dus niet uit het niets en de voorstellen die Vandenbroucke nu bekritiseert, worden onderhandeld door een regering waarvan zijn eigen partij deel uitmaakt.
Zijn uitspraak dat hij niet kan leven met een regering die “stampt op iedereen die kwetsbaar is” klinkt daardoor vooral als een waarschuwing aan de eigen coalitiepartners. Maar ze roept tegelijk de vraag op waarom Vooruit die grens nu zo nadrukkelijk trekt, midden in de onderhandelingen over een begroting die al maanden in de steigers staat.
De begroting is nog lang niet rond
De inzet is ondertussen groter dan één fiscale constructie. Vandenbroucke koppelt de discussie rechtstreeks aan de betaalbaarheid van de gezondheidszorg, pensioenen en sociale zekerheid. Vooruit wil dat wie financieel sterker staat een grotere bijdrage levert, terwijl de partij zich verzet tegen maatregelen die volgens haar de zwaarste lasten bij kwetsbare groepen leggen.
Of de managementvennootschappen uiteindelijk miljarden extra opleveren, is daarmee nog helemaal niet beslist. De 4,2 tot 4,7 miljard euro is een raming van Vooruit, en geen begrotingsopbrengst die al vaststaat.
Wordt vervolgd.
(Foto: YouTube)
