Waarom de Belgische staat elke dag 1.000 euro verschuldigd is aan zesvoudig moordenaar Freddy Horion.
Hij vermoordde zes mensen en zit al 47 jaar achter tralies. Toch heeft Freddy Horion vandaag recht op een fortuin dat volledig door de belastingbetaler wordt opgebouwd. Hoe kon justitie zichzelf in deze juridisch explosieve situatie manoeuvreren?
Een van de zwaarste criminelen van België ziet zijn rekening aandikken
De Belgische staat heeft inmiddels 736.000 euro schuld opgebouwd tegenover Freddy Horion. Niet omdat hij een schadevergoeding kreeg toegekend voor zijn misdaden, maar omdat de overheid een rechterlijke beslissing niet uitvoert.
Sinds mei 2024 loopt een dwangsom van 1.000 euro per dag zolang Horion in de gevangenis blijft zonder dat een passende opvangplaats wordt voorzien. Elke dag dat dat niet wordt opgelost, stijgt de factuur.
Met de volgende zitting van de strafuitvoeringsrechtbank pas op 1 juni, blijft de teller dus onverbiddelijk doorlopen.
De man achter een van de gruwelijkste moordzaken uit de Belgische geschiedenis
Horion werd eind jaren zeventig het gezicht van een van de meest schokkende moorddossiers uit de Belgische criminaliteitsgeschiedenis.
Op 23 juni 1979 trok hij samen met Roland Feneulle naar de woning van garagist Roland Steyaert in Sint-Amandsberg. Wat begon als een schijnbare poging om een wagen te kopen, eindigde in een bloedbad. Vijf leden van hetzelfde gezin werden koelbloedig geëxecuteerd.
Daarbovenop werd Horion ook veroordeeld voor de moord op winkelbediende Hélène Lichachevsky.
In 1980 veroordeelde het hof van assisen van Gent hem ter dood. Omdat de doodstraf in België niet meer werd uitgevoerd, werd die straf automatisch omgezet in levenslange opsluiting.
47 jaar cel, maar nog altijd geen oplossing
Vandaag is Horion 78 jaar oud. Hij bracht 47 jaar door in de gevangenis en behoort daarmee tot de langst opgesloten gedetineerden van het land.
Al meer dan twintig jaar probeert hij vrij te komen. Telkens botste dat op negatieve psychiatrische adviezen.
In 2018 kwam daar een kentering in. Drie gerechtspsychiaters concludeerden dat Horion niet langer in een klassieke gevangenis thuishoort. Ze adviseerden plaatsing in een gesloten instelling, als tussenstap naar een gecontroleerde terugkeer naar de samenleving.
Het probleem: geen enkele instelling wilde hem opnemen.
Europa floot België terug
Doordat er jarenlang geen oplossing kwam, trok Horion naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
Daar kreeg hij gelijk. België bood hem geen realistisch perspectief op een eventuele vrijlating, wat volgens het Hof neerkomt op een onmenselijke behandeling.
Het Hof van Beroep van Antwerpen gaf de Belgische staat vervolgens zes maanden de tijd om een uitweg te vinden. Die deadline verstreek op 13 mei 2024.
Omdat de overheid daar niet in slaagde, begon automatisch een dwangsom van 1.000 euro per dag te lopen.
Geen jackpot, wel een juridische schuld
Op papier is Horion vandaag goed voor meer dan 736.000 euro. Dat betekent niet dat dat bedrag al op zijn rekening staat.
Om het geld effectief te ontvangen, moeten zijn advocaten het bedrag formeel opeisen. Zelfs dan kan de overheid de betaling uitstellen, waarna nieuwe procedures en eventueel een deurwaarder nodig zijn.
Het bedrag is dus juridisch verschuldigd, maar nog niet noodzakelijk uitbetaald.
Van “ik hoef dat geld niet” naar juridische druk
Horion verklaarde eerder dat hij geen cent van de belastingbetaler nodig had. Wat moet een man van bijna tachtig met een klein fortuin, zo luidde de redenering.
Maar naarmate de stilstand bleef duren, veranderde die houding. Zijn advocaten, onder wie Walter Damen, lieten verstaan dat het bedrag wel degelijk kan worden opgeëist als de overheid blijft talmen.
De dwangsom is intussen niet alleen een juridisch instrument, maar ook een hefboom om de overheid tot actie te dwingen.
Vrijlating met enkelband?
Volgens gerechtelijke bronnen ligt een scenario op tafel waarbij Horion wordt overgebracht naar een gesloten instelling.
Opmerkelijk is dat hij daar mogelijk een elektronische enkelband zou moeten dragen. Zo wil men onder meer de nabestaanden extra garanties bieden.
De broer van slachtoffer Roland Steyaert zou in dat geval een waarschuwing kunnen krijgen als Horion zich in zijn buurt bevindt.
De rekening stopt pas wanneer Horion de cel verlaat
De logica van de dwangsom is eenvoudig: zolang België geen uitvoering geeft aan de rechterlijke beslissing, blijft de schuld oplopen.
Zelfs als Horion binnenkort wordt overgebracht, verdwijnt de bestaande schuld niet. Het bedrag dat tot dan is opgebouwd, blijft opeisbaar.
Met andere woorden: hoe langer de overheid wacht, hoe duurder dit dossier wordt.
Pijnlijk symbool van een vastgelopen justitie
De zaak-Horion is uitgegroeid tot een juridische en politieke soap.
Een man die verantwoordelijk werd geacht voor zes moorden, kan zich beroepen op mensenrechten om de Belgische staat financieel onder druk te zetten. En die staat slaagt er al jaren niet in om een uitvoerbare oplossing te vinden.
Voor de slachtoffers en hun families is dat een bittere pil. Voor de belastingbetaler een pijnlijke illustratie van hoe een vastgelopen justitie uiteindelijk een torenhoge prijs krijgt.
(Foto: Paul Versele/Photo News)
