Sociale inspectie registreert recordaantal overtredingen.
De federale strijd tegen sociale fraude in Vlaanderen krijgt een recorddrukte. In de eerste helft van dit jaar voerde de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD) 7.500 controles uit, en in maar liefst 35 procent van de gevallen werd een overtreding vastgesteld. Van kleine bijverdiensten tot systematische illegale tewerkstelling: sociale fraude manifesteert zich in vele vormen, maar de impact op de economie en de eerlijke ondernemer is groot.
Minister van Sociale Fraudebestrijding Rob Beenders (Vooruit) wijst erop dat deze controles niet alleen juridische consequenties hebben, maar ook financieel zwaar doorwegen. In 2024 bracht de aanpak van sociale fraude de overheid 435 miljoen euro op. Het voorlopige cijfer voor 2025 wordt nog niet vrijgegeven, maar Beenders gaat uit van een recordopbrengst. “In een ideale wereld zouden deze controles nul euro opbrengen,” nuanceert de minister, verwijzend naar het feit dat overtredingen voorkomen zouden moeten worden, niet gecompenseerd.
Poetsbedrijven, horeca en carwashes onder de loep
Eén sector steekt er met kop en schouders bovenuit: de handcarwashes. Hier leidt bijna zes op de tien inspecties tot vastgestelde overtredingen, vaak in de vorm van illegale tewerkstelling van werknemers zonder papieren. Ook poetsbedrijven en horecazaken scoren slecht, al zijn er verschillen tussen klassieke en nieuwe horecazaken.
Guy Proost, voorzitter van de Belgische Beroepsvereniging Reiniging Voertuigen, schetst in ‘Het Nieuwsblad’ een harde realiteit. “Handcarwashes zijn vaak met niets in orde: noch met de milieuregels, noch met de sociale wetgeving, noch met de veiligheidsvoorschriften. Klanten betalen er 20 euro voor een volledige wasbeurt, terwijl een correct bedrijf minstens het dubbele rekent. Dat creëert een onhoudbare concurrentiedruk.”
De kwetsbaarheid van de sector is systemisch. Flexibele arbeid, manuele uurroosters en losse Excel-bestanden maken fraude makkelijk uitvoerbaar. Proost pleit voor digitale en automatische registratie van alle werknemers, een maatregel die zijn bedrijf al jaren toepast. “Nederland en Duitsland tonen dat striktere regelgeving effectief is. Daar bestaan zulke handcarwashes nauwelijks.”
Horeca worstelt met nieuwe vormen van werk
Ook de horeca blijft kwetsbaar. Bij 56 procent van de inspecties wordt een overtreding geconstateerd. Volgens Matthias De Caluwe van Horeca Vlaanderen ligt dat deels aan het gerichte inspectiebeleid. De klassieke horeca – brasserieën, koffiebars en kusthotels – heeft door de invoering van de witte kassa de problemen met fraude grotendeels onder controle. Nieuwe horecazaken, zoals takeaway-snackbars, lopen daarentegen vaker tegen de lamp. Een uitleg als een ander, toch?
“Het cijfer van 56 procent moet omlaag, maar gerichte controles zijn essentieel,” zegt De Caluwe. “Ze beschermen de tienduizenden horecaondernemers die correct werken tegen oneerlijke concurrentie.”
Federale overheid investeert in capaciteit
De federale regering trekt de strijd tegen sociale fraude op en wil een Big Brother-maatschappij in stalleren. Tegen 2029 wil minister Beenders 300 extra controleurs inzetten, ondersteund door strengere straffen en een uitbreiding van flitscontroles. “Elke controleur verdient zichzelf meerdere keren terug,” stelt Beenders. “Het gaat niet om de occasionele bijverdiener, maar om bedrijven die systematisch de regels negeren. Sociale fraude ondermijnt de rechten van werknemers en plaatst eerlijke ondernemers op achterstand.”
Tegelijk is er een financieel motief. Het regeerakkoord schrijft voor dat tegen 2029 jaarlijks 600 miljoen euro aan boetes moet worden geïnd. Beenders’ beleid combineert zo juridische, sociale én economische doelstellingen: een strikte handhaving van regels die de menselijke en financiële kost van fraude eindelijk zichtbaar maakt. Een win-win in een lose-lose-maatschappij.
(Foto: Shutterstock)
