Te dom voor de verkeersregels? Geen probleem, online koop je gewoon een rijbewijs.
Zin in een rijbewijs zonder de moeite van verkeersborden, voorrang of voorrang-van-rechts? Zoek niet verder dan je smartphone. Voor wie de wet een hinderlijke bijzaak is, zijn er tegenwoordig de duistere achterkamertjes van Snapchat en Telegram. Geen rijschool meer nodig, geen uren theorieles of praktijksessies. Gewoon een foto van je ID-kaart doorsturen, wat cash ophoesten — startprijs: 1.500 euro — en voilà: een lookalike ramt zich in jouw plaats door het examen.
Wat vroeger het terrein was van sjacheraars in caféhoeken of obscure printshops, is anno 2025 geëvolueerd tot een strak geoliede zwendelindustrie. Volgens ‘Het Nieuwsblad’ draaien er in ons land inmiddels meerdere netwerken, met klinkende namen als "Rijbewijs Gefikst" en "Rijbewijs BE", waar je al scrollend even makkelijk een rijbewijs kunt scoren als een tweedehands broek. En voor wie nog iets meer over heeft dan de basisprijs, komt er een ‘acteur’ opdraven die het praktische examen in jouw plaats rijdt. En nee, dat is geen slechte Netflix-pitch, maar dagelijkse praktijk in de Belgische examencentra.
Van student tot stuntdubbel: de casting van de chaos
Het Nieuwsblad komt met het voorbeeld van ene Nora*. Geen fictiefiguur, wel een pseudoniem voor een jonge vrouw met een voorliefde voor vlot cashen. Geen misdaadorganisatie of drugsbaron, wel een studente die haar curriculum wat opsmukte met een bijverdienste als examenimpersonator. In de betere maanden deed ze tot vijf examens per week. Jawel, per week. “Sommige dagen drie na elkaar,” zegt ze. “Foto van de ID, chauffeur aan het stuur, vaste rendez-vousplek in Brussel en dan hop
Dit is realiteit: een malafide castingbureau dat lookalikes zoekt om andermans examen af te leggen, vaak zonder dat ze ook maar een spatje op de echte foto lijken. “Ik heb een keer een bril en hoofddoek moeten dragen om dichter bij het profiel te passen,” vertelt Nora. “En meestal keek niemand echt goed.”
Rijbewijs van de rekken
Het recept is simpel. Je betaalt tussen 1.500 en 4.000 euro voor een examen op bestelling. Het theoretische luik kost officieel 19 euro — peanuts dus — maar dat vereist dat je minstens een halve pagina uit de verkeerswet doorneemt. Waarom moeite doen als je het kan outsourcen, toch?
De kopers zijn jongeren die niet willen blokken, herexamenveteranen die het beu zijn, mensen wiens rijbewijs ooit werd ingetrokken, of nieuwkomers die de taal niet machtig zijn. De profielen zijn gevarieerd, maar de boodschap is eenduidig: verkeersveiligheid, da’s voor mietjes. Of zoals Nora het zegt: “Na twee keer buizen moeten ze plots theorieles volgen en 140 euro betalen. Op dat moment denken velen: laat maar. Dan liever een shortcut.”
Controle is voor sukkels
Dat de controlemechanismen op los zand gebouwd zijn, wordt bevestigd door de anonieme Nora. “Aan de balie keken ze zelden goed. Als je echt zou vergelijken met de ID-kaart, zou je zien dat ik het niet ben. Maar meestal deden ze dat gewoon niet.” Slechts één keer liep het bijna fout, toen een medewerker haar wat té indringend aankeek en de politie belde. Ze wandelde rustig het gebouw uit, en dat was meteen haar laatste examen als dubbelganger.
De netwerken werken met chauffeurs, coördinatoren en rekruteerders die als een soort castingagenten de best passende gezichten uitkiezen op basis van een ID-foto. De gelijkenis hoeft niet perfect te zijn — half juist is blijkbaar goed genoeg om de Belgische verkeerswet te misleiden.
De overheden: struikelend in het duister
Bij de federale politie en FOD Economie klinkt het voorspelbaar: er zijn geen betrouwbare cijfers over de omvang van het probleem. Hoeveel frauduleuze chauffeurs er nu rondrijden, is dus onbekend. Maar wie naar het cijfermateriaal graaft, botst op volgende vaststelling: in 2024 werden er 163 fraudegevallen bij theorie-examens gedetecteerd, en twaalf bij het praktisch examen. Vooral in examencentra zoals Deurne en Asse ging het stevig fout.
GOCA Vlaanderen, de koepel boven zestien Vlaamse examencentra, claimt dat men intussen werkt aan betere opleiding van medewerkers en scherper toezicht. Maar dat helpt weinig wanneer fraudeurs zich nestelen in het zwakke punt van het systeem: de menselijke fout, de visuele inschatting en de gemakzucht aan de balie.
En voor wie het zich afvraagt: ja, het fenomeen beperkt zich allang niet meer tot de hoofdstad. Van Moorsele tot Dendermonde doemen meldingen op van lookalikes, namaak, vervalsing en andere creatieve manieren om verkeersregels vakkundig te omzeilen.
Wie betaalt, rijdt. Tot het misgaat.
Het fraudereglement voorziet in theorie zware straffen: een jaar geen examen, geldboetes tussen 200 en 2.000 euro, of zelfs een celstraf wegens ‘valsheid in geschrifte’. Maar in de praktijk blijft de pakkans klein, en de verleiding groot. Tot iemand zonder de minste rijervaring zich in jouw flank boort. Of erger: je dochter aanrijdt wanneer ze de straat oversteekt.
Nora sluit af met een waarschuwing voor wie nog twijfelt: “Het lijkt misschien gemakkelijk geld, maar het is het niet waard. Je riskeert je toekomst. En erger nog: je riskeert het leven van anderen.”
Ze heeft gelijk. Alleen jammer dat je eerst honderden euro’s moet verdienen als frauderende dubbelganger voor je dat zelf doorhebt.
De naam “Nora” is gefingeerd, haar verhaal helaas niet.
