Roger Vangheluwe, de voormalige bisschop van Brugge die in 2010 België schokte door jarenlang seksueel misbruik van zijn minderjarige neef toe te geven, is overleden. Hij werd 89 jaar en is intussen in alle stilte begraven. Dat maakte de Belgische bisschoppenconferentie woensdag bekend.
Zijn overlijden sluit een van de zwartste hoofdstukken uit de recente geschiedenis van de Belgische Kerk af.
Wie vandaag de naam Roger Vangheluwe hoort, denkt automatisch aan het misbruikschandaal. Maar jarenlang was hij net een van de populairste bisschoppen van België.
De West-Vlaming werd in 1984 verrassend benoemd tot bisschop van Brugge en bouwde al snel een reputatie op als een toegankelijke kerkleider die dicht bij de mensen stond. Hij schuwde de media niet, sprak zich geregeld uit over maatschappelijke thema's en kreeg zelfs paus Johannes Paulus II naar België tijdens diens bezoek in 1985.
Vangheluwe profileerde zich bovendien geregeld als een relatief vooruitstrevende bisschop. Zo pleitte hij voor een grotere rol van vrouwen binnen de Kerk, al botste hij daarmee regelmatig op weerstand vanuit Rome.
Ironisch genoeg sprak hij zich ook publiek uit tegen seksueel misbruik binnen de Kerk en betuigde hij zijn medeleven met slachtoffers. Uitspraken die achteraf een bijzonder wrange bijklank kregen.
Begin 2010 leek er nog geen vuiltje aan de lucht.
Zijn 25-jarig jubileum als bisschop werd uitgebreid gevierd en niets leek erop te wijzen dat zijn carrière enkele maanden later volledig zou instorten.
Dat veranderde abrupt toen bekend werd dat hij jarenlang zijn minderjarige neef seksueel had misbruikt. Het misbruik begon nog voor hij bisschop werd, maar liep ook tijdens zijn ambtsperiode verder.
Vangheluwe bood zijn ontslag aan, dat door paus Benedictus XVI werd aanvaard.
Het schandaal groeide uit tot een nationaal trauma en vormde mee de aanleiding voor het grootschalige gerechtelijke onderzoek naar seksueel misbruik binnen de Belgische Kerk, bekend als Operatie Kelk.
Wat de publieke verontwaardiging nog vergrootte, was een televisie-interview waarin Vangheluwe de feiten leek te minimaliseren.
Hij verklaarde onder meer dat hij zichzelf niet als pedofiel beschouwde en omschreef het jarenlange misbruik als "een beetje een relatietje". Die uitspraak veroorzaakte destijds een storm van kritiek en wordt vandaag nog altijd beschouwd als een van de meest controversiële uitspraken uit de Belgische mediageschiedenis.
Na zijn ontslag verdween Vangheluwe volledig uit het openbare leven.
Hij verbleef eerst in de abdij van Westvleteren en later jarenlang in een abdij in Frankrijk, waar hij in afzondering leefde. Vanuit de Kerk werd hem opgelegd zich niet meer publiek te tonen en geen religieuze vieringen meer te leiden.
Toch bleef hij officieel bisschop en priester, iets wat jarenlang op kritiek bleef stuiten.
De VRT-reeks Godvergeten zorgde in 2023 voor een nieuwe schokgolf. Daarin getuigde zijn neef Mark Vangheluwe openlijk over het jarenlange misbruik en werd ook de beruchte opname openbaar waarin kardinaal Godfried Danneels leek aan te sturen op discretie in plaats van een kordate aanpak.
De reeks wakkerde het maatschappelijk debat opnieuw aan en verhoogde de druk op de Kerk om eindelijk maatregelen te nemen.
Die kwamen er uiteindelijk in maart 2024.
Paus Franciscus besliste toen Roger Vangheluwe uit de klerikale staat te zetten. Daarmee verloor hij definitief zijn rechten als priester en bisschop, een uitzonderlijke sanctie die pas veertien jaar na het uitbreken van het schandaal volgde.
Volgens de Belgische bisschoppenconferentie overleed Roger Vangheluwe op 1 juli op 89-jarige leeftijd. Hij werd inmiddels "in strikte intimiteit" begraven.
In een korte mededeling benadrukten de Belgische bisschoppen dat zij beseffen dat zijn overlijden voor slachtoffers opnieuw pijnlijke herinneringen kan oproepen. Tegelijk herhaalden zij hun engagement om slachtoffers van seksueel misbruik binnen de Kerk erkenning en ondersteuning te blijven bieden.
Voor velen zal Roger Vangheluwe dan ook niet herinnerd worden als de populaire volksbisschop die hij ooit was, maar als de man wiens misbruik en de manier waarop de Kerk daarmee omging het vertrouwen van duizenden gelovigen diep hebben beschadigd.
