Redt Frank Vandenbroucke met zijn sociale guillotine de Arizona-coalitie?
Na dagen van stilstand lijkt er eindelijk beweging te komen in de begrotingsgesprekken van de federale regering. De dossiers over de langdurig zieken en de hervorming van de arbeidsmarkt worden de spil van een mogelijk compromis. De hoop: een akkoord over beide thema’s dat de weg vrijmaakt voor de rest van de begroting, die tegen 6 november rond moet zijn.
De sfeer herstelt, de druk blijft
Vicepremier Vincent Van Peteghem (CD&V) bracht taart mee naar het kernkabinet — een symbolisch gebaar op zijn 45ste verjaardag, maar ook een poging om de gespannen sfeer te breken. Na vier dagen zonder tastbare vooruitgang is het politieke vertrouwen broos, maar nog niet gebroken. Geen van de partijen lijkt te mikken op een crash, al hing de voorbije dagen de dreiging van een regeringscrisis nadrukkelijk in de lucht.
Premier De Wever had na het mislukte overleg van vorige vrijdag een korte adempauze ingelast, nadat er even sprake was dat hij “naar de koning zou stappen”. Gisteren kwam het kernkabinet opnieuw bijeen, met één prioriteit: een akkoord vinden over de langdurig zieken, goed voor een besparing van bijna twee miljard euro. Morgen volgt het dossier over nachtarbeid, een test voor de flexibilisering van de arbeidsmarkt.
Vandenbroucke de redder van Arizona
Minister van Volksgezondheid en vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) legde vrijdag een hervormingsplan op tafel dat de kosten van langdurige ziekte structureel moet terugdringen. Zijn doel: de groei van het aantal langdurig zieken afremmen tot onder de grens van 600.000 personen, en tegen 2029 zo’n 1,8 miljard euro besparen.
Vandaag zitten al 586.000 Belgen langer dan een jaar thuis. Zonder ingrepen zou dat cijfer oplopen tot 656.000.
In Vandenbrouckes plan moeten werkgevers langer meebetalen aan de loonkosten van zieke werknemers. Arbeiders worden niet langer deels overgenomen door het RIZIV in de derde en vierde week van ziekte — die kosten zouden voortaan volledig voor rekening van het bedrijf zijn, goed voor 140 miljoen euro aan besparingen.
Bij bedienden wil hij de huidige solidariteitsbijdrage — 30 procent van de uitkering in de tweede en derde maand — uitbreiden naar zes maanden, met een oplopend percentage tot 60 procent in maand zes. Dat zou nog eens 140 miljoen euro opleveren. De opbrengst van 280 miljoen wil Vandenbroucke terugpompen in het systeem via een verlaging van de patronale bijdragen.
Zieken, artsen en mutualiteiten onder strenger toezicht
De hervorming raakt niet enkel werkgevers, maar ook artsen en zieken. Langdurig zieken zouden minstens één keer per jaar opnieuw moeten worden geëvalueerd. De klassieke ziektebriefjes verdwijnen: voortaan moeten artsen een zogeheten fit note afleveren, waarin staat wat de patiënt wél nog kan doen.
Artsen die opvallend veel ziekteattesten uitschrijven, kunnen financieel worden gesanctioneerd. Om dat te controleren wil de minister een databank voor ziektebriefjes opzetten, ondersteund door datamining. Bovendien mogen artsen bij het eerste ziektebriefje nog maximaal drie weken arbeidsongeschiktheid voorschrijven.
Het plan is ambitieus — en politiek gevoelig. Vooral de langere betalingsverplichting voor werkgevers ligt zwaar op de maag bij de liberale en Vlaamse regeringspartners.
Nachttarief als ruilmiddel
De sleutel tot een doorbraak ligt mogelijk in een pakketdeal met het tweede grote dossier: de hervorming van de arbeidsmarkt. Vicepremiers Frank Vandenbroucke (Vooruit) en David Clarinval (MR) zouden achter de schermen onderhandelen over een wederdienst.
In ruil voor strengere regels rond langdurig zieken zouden de socialisten soepeler meegaan in de hervorming van de nachtarbeid, een dossier dat vooral MR en N-VA na aan het hart ligt. Volgens interne documenten zou de regering bereid zijn de regels voor nachtarbeid in de distributie- en e-commercesector te versoepelen. Waar in het regeerakkoord nog stond dat nachtarbeid beperkt zou worden tot de uren tussen middernacht en vijf uur, ligt nu het voorstel op tafel om dat venster te verruimen van 22 uur tot 7 uur.
Een toegeving die de werkgevers bejubelen, maar waar de vakbonden ongetwijfeld fel tegen zullen uithalen.
De begroting als ultieme test
De twee dossiers — langdurig zieken en nachtarbeid — worden in regeringskringen omschreven als het “glijmiddel” dat de vastgelopen begrotingsonderhandelingen weer op gang moet trekken. De zoektocht naar 10 miljard euro blijft een huzarenstuk.
Gisteren kwam ook de inkomstenzijde kort aan bod. MR blijft waakzaam voor elke vorm van belastingverhoging en sluit een btw-verhoging nog altijd uit. Toch groeit bij de Franstalige liberalen voorzichtig de bereidheid om “de sterkste schouders” meer te laten bijdragen, een eis van Vooruit.
De deadline van 6 november blijft overeind. Tegen dan wil De Wever een akkoord. Anders dreigt een institutionele crisis — en mogelijk een nieuwe koninklijke tussenkomst.
Voorlopig blijft de taart van Van Peteghem symbool staan voor het broze optimisme binnen de ploeg: er is nog geen akkoord, maar de wil om het te vinden leeft nog.
(Foto: Didier Lebrun/ /Photo News)
