Wat hebben we vandaag geleerd?
Exact 80 jaar geleden wierp de Amerikaanse luchtmacht de eerste atoombom. Om 8.16 uur 's ochtends veranderde “Little Boy” in een fractie van een seconde een bloeiende stad tot puin en radioactief stof. Ongeveer 80.000 mensen stierven ter plaatse. Drie dagen later onderging Nagasaki hetzelfde lot.
Oorlog zonder uitweg
Na de val van nazi-Duitsland in mei 1945 stond Japan als laatste nog overeind. Ondanks zware verliezen bleef het Japanse militaire opperbevel zich verzetten in Oost-Azië en de Stille Oceaan. Luchtaanvallen - waaronder de verwoestende brandbombardementen op Tokio waarbij circa 100.000 doden vielen – konden de Japanners niet overtuigen om zich over te geven.
Op 26 juli riepen de VS, het VK en China via de Verklaring van Potsdam op tot Japanse capitulatie. Ondertussen zocht Japan via diplomatieke kanalen in Moskou naar een uitweg, in de hoop dat de Sovjet-Unie als bemiddelaar zou optreden. Die hoop bleek misplaatst.
De weg naar vernietiging
Achter de schermen waren de voorbereidingen voor een kernaanval al ver gevorderd. Op 25 juli keurde Washington het finale aanvalsbevel goed. Hiroshima, Kokura, Niigata en Nagasaki stonden op de lijst van mogelijke doelwitten. De keuze viel op Hiroshima vanwege gunstige weersomstandigheden op de ochtend van 6 augustus.
De B-29 bommenwerper Enola Gay steeg rond 02.45 uur op vanaf het eiland Tinian. Rond 08.15 uur werd Little Boy boven het hart van Hiroshima losgelaten. De explosie, gelijk aan 15.000 ton TNT, veroorzaakte een vuurstorm van 6.000 graden Celsius en vernietigde alles binnen een straal van 500 meter. Windvlagen tot 800 km/u verwoestten wat overeind bleef. Uiteindelijk eiste het bombardement naar schatting meer dan 140.000 levens, met duizenden extra slachtoffers door stralingsziekten in de maanden en jaren nadien.
Diplomatieke patstelling
Tokio vernam pas uren later het nieuws. Terwijl de Amerikaanse president Truman zijn verklaring wereldkundig maakte, raakte de Japanse regering verlamd door interne verdeeldheid. Er werd getwijfeld over de voorwaarden voor overgave. Vooral het behoud van de keizerlijke positie, was een moeilijk punt.
Op 9 augustus, nog voor er een akkoord was bereikt, werd Nagasaki getroffen door een plutoniumbom die onmiddellijk meer dan 74.000 mensen het leven kostte. Het besef dat een Russische invasie in Mantsjoerije imminent was, gaf de doorslag.
Op 14 augustus besloot de Japanse keizerlijke raad tot overgave. De volgende dag sprak keizer Hirohito voor het eerst in de geschiedenis het Japanse volk rechtstreeks toe, met als kernboodschap – what’s in a name - dat verder verzet de volledige vernietiging van de Japanse natie en mogelijk van de beschaving zou betekenen. De officiële capitulatie werd op 2 september 1945 ondertekend in Tokio.
Een eeuwige herinnering, een vergeten les
Hiroshima herrees uit zijn as en groeide uit tot een metropool van meer dan een miljoen inwoners. Toch blijft het Vredesmonument – de Genbakukoepel – als een stille aanklacht overeind staan. Sinds 1964 brandt nabij een vredesvlam die pas zal worden gedoofd wanneer de wereld zich definitief van kernwapens heeft bevrijd.
Tachtig jaar later blijft die belofte onvervuld. Meer dan ooit zijn kernwapens opnieuw inzet van geopolitieke spanningen. Hiroshima herinnert ons dat de menselijke prijs onvoorstelbaar blijft, telkens wanneer politiek het morele kompas uit het oog verliest.
(Foto: Shutterstock)
