Een Turnhoutse regisseur mocht een jaar lang rondlopen in de gevangenis van Merksplas. Het resultaat is een indringende documentaire over oudere en zwaar zieke gedetineerden — en over de grenzen van zorg achter de tralies.
Een jaar vertrouwen winnen
Stijn Geenen is geen onbekende in de Turnhoutse filmwereld, maar 'Achter de tralies van de tijd' is zijn meest gewaagde project tot nu toe. Gevangenisdirecteur Serge Rooman gaf hem toestemming om een volledig jaar lang in de gevangenis van Merksplas rond te lopen. Niet als toerist, maar als iemand die de tijd nam om vertrouwen te winnen — zowel van het personeel als van de gedetineerden zelf.
Die aanpak loont. De documentaire geeft een unieke inkijk in een wereld die voor de meeste mensen verborgen blijft: de dagelijkse realiteit van oudere gevangenen en mensen die zwaar ziek zijn achter de gevangenismuren.
Zorg in een systeem dat niet gemaakt is voor kwetsbaarheid
Het centrale thema van de film is de zorg — of het gebrek eraan. Wat betekent het om oud of ernstig ziek te zijn in een gevangenis? Welke hulp is er mogelijk binnen een systeem dat primair gebouwd is op beveiliging en regels, niet op menselijke nood?
Geenen laat zien dat de antwoorden op die vragen allesbehalve zwart-wit zijn. Sommige bewakers en zorgverleners zetten alles op alles om de meest kwetsbare gedetineerden waardig te behandelen. Tegelijk zijn er structurele grenzen die elke goede wil keer op keer botsen.
Van Docville tot Merksplas zelf
De documentaire beleefde zijn première op Docville, het gerenommeerde documentairefestival in Leuven. Nadien draaide hij al in kleinere cinemazalen door het land. Maar de meest bijzondere vertoning vond plaats binnen de gevangenismuren zelf: de gedetineerden die in de film figureren, kregen de film als eersten te zien.
Op woensdag 10 juni is er een speciale vertoning in gemeenschapscentrum De Markt in Merksplas. Een kans voor de eigen inwoners om te zien hoe het er bij hun buren — want dat zijn ze, zij het onvrijwillig — aan toe gaat.
