Design Museum Gent opent een nieuwe vleugel en stelt meteen een ongemakkelijke vraag: wie bepaalt hoe we wonen, werken, stemmen en samenleven? Van democratie en artificiële intelligentie tot collectief experimenteren: design blijkt veel meer dan een mooie stoel of een lamp waar je een maandloon aan uitgeeft.
We denken bij design spontaan aan stoelen, lampen, modieuze gebruiksvoorwerpen en spullen die er in de showroom beter uitzien dan in onze woonkamer. Design Museum Gent trekt dat begrip een stuk verder open. Met een vernieuwd museum en verschillende tentoonstellingen wil het tonen dat ontwerp niet alleen bepaalt hoe onze spullen eruitzien, maar ook hoe we informatie verwerken, keuzes maken en onze samenleving organiseren.
De heropening op 3 oktober vormde het startpunt van een nieuw hoofdstuk voor het Gentse museum. De uitbreiding zorgt voor extra tentoonstellingsruimte in het historische gebouw en laat toe om design vanuit veel meer invalshoeken te bekijken.
Wie heeft onze democratie ontworpen?
De interessantste tentoonstelling voor wie design graag aan de actualiteit koppelt, is Public Matter(s): Design en Democratie, te zien tot 11 april 2027.
Het uitgangspunt is eenvoudig, maar behoorlijk interessant: ook een politiek systeem is ooit ontworpen. Verkiezingen, stemformulieren, parlementen en de regels die bepalen wie mag beslissen, zijn geen natuurwetten. Mensen hebben ze bedacht en dus kunnen mensen ze ook opnieuw bekijken.
De tentoonstelling stelt vragen die verrassend snel buiten het museum belanden. Wat als burgers via loting mee zouden beslissen? Kan de natuur zelf grondwettelijke rechten krijgen? En hoe krijg je mensen die zich niet meer vertegenwoordigd voelen opnieuw betrokken bij het politieke proces?
Een stemhokje is vanuit die gedachte niet zomaar een functioneel meubelstuk en een parlement geen neutrale doos waarin democratie vanzelf ontstaat. Hoe je een systeem ontwerpt, beïnvloedt wie toegang krijgt, wie gehoord wordt en uiteindelijk wie mee de regels bepaalt.
Niet één ontwerper die alles weet
Ook CO-LAB, eveneens te zien tot 11 april 2027, rekent af met het klassieke beeld van de ontwerper die alleen aan zijn bureau een geniale ingeving krijgt en daarna een peperdure stoel uit zijn potlood laat rollen.
In de historische stijlkamers van Hotel De Coninck staan projecten rond samenwerking, ecologie en maatschappelijke betrokkenheid centraal. Ontwerpen wordt er geen eindproduct voor in een vitrine, maar een proces waarbij ontwerpers, onderzoekers en gemeenschappen samen naar oplossingen zoeken.
Klimaatproblemen, grondstoffenschaarste en onze wegwerpcultuur hebben die discussie alleen maar urgenter gemaakt. Niet alleen wat we ontwerpen telt, maar ook waaruit het bestaat, wie het maakt en wat ermee gebeurt wanneer we het niet meer nodig hebben.
En natuurlijk zit AI ondertussen ook aan tafel
Met Studio Digitaal haalt het museum technologie naar het historische Louis XVI-salon. De permanente presentatie onderzoekt hoe AI, algoritmes en digitale collecties onze omgang met design veranderen.
Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of een computer tegenwoordig zelf een stoel of affiche kan ontwerpen. Algoritmes bepalen nu al welke beelden je ziet, welke producten je worden aanbevolen en welke informatie je aandacht krijgt. Ze zijn vrijwel onzichtbaar, maar ontwerpen op die manier wel een stukje van de wereld waarin jij rondloopt.
Dat maakt AI misschien zelfs een van de machtigste ontwerpers van allemaal. Alleen heeft niemand zijn naam onderaan de stoel gezet.
Een museum waar je wél mag aankomen
Ten slotte is er CONNECT, dat loopt tot 10 januari 2027. Daar ligt de nadruk op aanraken, ervaren en samenwerken. Dat doorbreekt alvast één van de oudste museumtradities: voorzichtig door een zaal schuifelen terwijl je je voortdurend afvraagt of je ergens wel aan mag komen.
Het maakt de nieuwe opstelling ook toegankelijker voor mensen die weinig hebben met designgeschiedenis of geen twintig beroemde stoelontwerpers kunnen opnoemen.
En precies daar zit het interessante idee achter de hele vernieuwing. Design Museum Gent wil niet alleen tonen wat mensen ontwerpen, maar ook duidelijk maken hoeveel van onze dagelijkse omgeving ooit door iemand is bedacht.
Van de stoel waarop je zit tot het stemformulier waarop je een bolletje kleurt en het algoritme dat straks beslist welk filmpje je als volgende ziet.
Alles is ontworpen. De vraag is alleen steeds vaker: door wie?
Design dat je niet alleen mag bekijken
Niet elke nieuwe presentatie vraagt om afstand en stilte. ‘CONNECT’, te bezoeken tot 10 januari 2027, legt de nadruk op aanraken, ervaren en samenwerken. Daarmee doorbreekt de tentoonstelling de klassieke museumreflex waarbij bezoekers vooral voorzichtig langs objecten schuifelen en zich afvragen of ze ergens wel mogen aankomen.
Die interactieve aanpak maakt de heropening ook aantrekkelijk voor bezoekers die weinig voeling hebben met designgeschiedenis of de bekende namen uit het vakgebied. Het museum brengt verschillende vormen van ontwerp samen en laat zien dat design zowel in een alledaags voorwerp als in een maatschappelijk systeem kan zitten. Je hoeft dus geen verzamelaar van designklassiekers te zijn om er iets aan te hebben.
De nieuwe vleugel en de tentoonstellingen maken van Design Museum Gent meer dan een bestemming voor liefhebbers van vintage meubels en architecturale iconen. Het museum wil ook laten zien hoe ontwerp onze toekomst mee vormgeeft. En dat gaat uiteindelijk over meer dan smaak: het gaat over de keuzes die we maken, de systemen die we aanvaarden en de wereld die we daarmee achterlaten.
https://designmuseumgent.be/nl
https://designmuseumgent.be/en/programme/public-matters-design-and-democracy
(Foto: Desginmuseumgent)
