Logo P-magazine Regio Zoeken Rubrieken

Lost and Found: Japan door de ogen van vijftien fotografen

Redactie - 17-11-2026

Vergeet de geisha's, de samoerai en de neonverlichte skyline. In Brussel tonen vijftien Japanse fotografen een land dat zich niet laat reduceren tot een handvol ansichtkaarten. Hun beelden gaan over herinnering en verlies, over rampen die diepe sporen nalaten en over een samenleving die ondanks alles blijft bewegen.

Japan is een land waarop de buitenwereld graag haar eigen fantasieën projecteert. Het is tegelijk hypermodern en oeroud, strak georganiseerd en raadselachtig, een plek waar eeuwenoude rituelen probleemloos naast robotica, manga en neonreclame lijken te bestaan. Dat beeld is verleidelijk, maar ook behoorlijk gemakzuchtig. Wie Japan werkelijk wil leren kennen, moet voorbij de clichés kijken. De tentoonstelling Lost and Found in Fondation A in Brussel biedt daarvoor een bijzondere gelegenheid.

Curator Julien Frydman brengt vijftien fotografen samen, onder wie Nobuyoshi Araki, Miyako Ishiuchi, Hiromi Tsuchida, Lieko Shiga en Munemasa Takahashi. Hun werk bestrijkt verschillende generaties en fotografische benaderingen. De tentoonstelling toont hoe een samenleving haar verleden bewaart, haar trauma's verwerkt en zichzelf telkens opnieuw uitvindt.

Een land dat zijn littekens niet verbergt

De titel Lost and Found verwijst naar het project van fotograaf Munemasa Takahashi, dat ontstond na de aardbeving en tsunami van maart 2011. In de nasleep van de ramp werden in de zwaar getroffen kuststreek duizenden familiefoto's teruggevonden. Sommige waren nauwelijks beschadigd, andere waren door zeewater, modder en puin aangetast. Ze toonden verjaardagen, uitstapjes, kinderen, huwelijken en gewone dagen die plots tot een verdwenen wereld behoorden.

Takahashi verzamelde de zwaar beschadigde foto's die niet meer aan hun eigenaars konden worden terugbezorgd. Wat op het eerste gezicht waardeloos materiaal leek, groeide uit tot een indrukwekkend collectief geheugen: beelden van mensen die misschien alles verloren, behalve een spoor van hun bestaan. Het zijn geen spectaculaire rampenbeelden. Ze tonen juist wat bij een ramp dreigt te verdwijnen: het alledaagse leven, de kleine momenten die achteraf een onschatbare betekenis krijgen.

Ook Hiroshima blijft aanwezig

Fotografen als Kenji Ishiguro, Miyako Ishiuchi en Hiromi Tsuchida onderzoeken hoe de atoombom doorwerkt in het collectieve en persoonlijke geheugen. Anderen richten hun blik op de aardbeving in Kobe in 1995 of de tsunami van 2011. Het zijn verschillende rampen, met verschillende gevolgen, maar ze tonen telkens dezelfde kwetsbaarheid: wat vandaag nog vanzelfsprekend lijkt, kan morgen verdwenen zijn.

De energie van de straat

Toch is Lost and Found geen tentoonstelling die Japan opsluit in zijn tragedies. Naast de beelden van verlies en ontwrichting belicht ze ook een minder bekende fotografische geschiedenis. Een aantal reeksen uit de jaren zeventig en tachtig wordt zelden getoond of is pas recent opnieuw onder de aandacht gekomen.

Zo fotografeerde Noriko Shibuya de takenoko-zoku: jonge dansers die op zondag de straten van Tokio innamen met opvallende kledij en uitbundige bewegingen. Tatsuki Sugimoto legde de dicht opeengepakte mensenmassa's van het Nebuta-festival in Aomori vast. Masao Mochizuki en Mutsuko Yoshida experimenteerden met televisiebeelden, terwijl fotografen als Satomi Nihongi, Yutaka Takanashi en Eiko Yamazawa de grenzen van het medium verlegden.

Die beelden tonen een Japan dat bruist, experimenteert en zich niet netjes in een cultureel hokje laat plaatsen. De straat wordt een podium en de fotografie een middel om de snelle veranderingen van de samenleving vast te leggen. Het is een wereld die ver afstaat van het zorgvuldig gecomponeerde Japanse plaatje dat toeristische brochures graag verkopen.

Opvallend is bovendien dat de tentoonstelling nadrukkelijk ruimte maakt voor vrouwelijke fotografen. Hun werk is in de geschiedenis van de Japanse fotografie vaak onderbelicht gebleven. Door hen naast de bekendere namen te plaatsen, biedt de tentoonstelling ook een ander perspectief op die geschiedenis.

Tussen verdwijnen en opnieuw beginnen

Een van de meest intrigerende reeksen is die van Asako Narahashi, die de wereld fotografeert vanuit een positie half onder water. In half awake and half asleep in the water wordt de werkelijkheid instabiel: de horizon verschuift, de omgeving lijkt te kantelen en de toeschouwer verliest even de vaste grond onder zijn voeten.

Dat gevoel loopt als een onderstroom door de tentoonstelling. De ene fotograaf kijkt naar de sporen van een catastrofe, de andere naar de vitaliteit van een jeugdsubcultuur. Sommigen zoeken schoonheid in wat overblijft, anderen leggen vast hoe een samenleving verandert.

Lost and Found maakt duidelijk dat fotografie meer kan dan de werkelijkheid vastleggen. Ze kan bewaren wat dreigt te verdwijnen en zichtbaar maken wat in de officiële geschiedenis vaak buiten beeld blijft. Wie Japan alleen kent van de glanzende buitenkant, krijgt hier een heel ander land te zien. Soms beschadigd, soms uitbundig, vaak verrassend menselijk.

Praktisch

Lost and Found – Japanese Photography at the A Foundation loopt nog tot en met 20 december 2026 bij Fondation A, Van Volxemlaan 304 in Vorst. Open van donderdag tot zondag, telkens van 13 tot 18 uur.

(Foto: Brussels Museums)

Brussel Japan Fotografie

Reacties

Resterende karakters 500

Lees meer

Nieuwsbrief Mis nooit meer het laatste nieuws, exclusieve aanbiedingen en boeiende verhalen van P-magazine! Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.
Zoeken