Van een rave op Clapham Common naar de couture in Parijs: Martine Rose moet Balenciaga redden.
Ze was negen jaar toen ze in 1989 met haar oudere neef en zijn vrienden danste op een spontane rave op Clapham Common, in het zuiden van Londen. Zevenendertig jaar later staat Martine Rose aan het roer van een van de meest begeerde modehuizen ter wereld. Sinds 16 november is de Brits-Jamaicaanse ontwerpster creatief directeur van Balenciaga, verantwoordelijk voor de heren- en damescollecties en de couture. Daarmee is ze de eerste vrouw in die functie in de 109-jarige geschiedenis van het huis. Het is een mooi verhaal over een buitenstaander die de top haalt. Het is ook het verhaal van een luxeconcern dat in paniek de straat opzoekt omdat het de jongeren kwijt is.
Zestien maanden Piccioli
Haar voorganger hield het nauwelijks anderhalf jaar vol. De Italiaan Pierpaolo Piccioli, jarenlang de couturier van Valentino, volgde in juli 2025 Demna op, die naar Gucci vertrok. Op 5 november 2026 werd zijn vertrek officieel, een dag later lag de naam van Rose al op tafel. Piccioli wilde Balenciaga terugbrengen naar de haute couture, naar vorm, kleur en beweging, en dat lukte op het defilé beter dan aan de kassa. Moederbedrijf Kering noemde het tweede kwartaal van 2026 voor Balenciaga ‘uitdagend’, en het derde kwartaal evenzeer. Vooral de verkoop van herenmode, onder Demna de groeimotor van het huis, zakte sinds de aanstelling van Piccioli. Volgens W Magazine wilde Kering een jongere, scherpere lijn, en daarvoor was Piccioli niet de juiste man.
Bij Kering waait onder topman Luca de Meo een stevige saneringswind en de creatieve directeurs vallen als kegels. Anthony Vaccarello, de Brusselaar die Saint Laurent groot maakte, moest al eerder vertrekken, net als Seán McGirr bij McQueen. Rose is de nieuwe gok.
Tien hemden in een club in Soho
Rose werd in 1980 geboren in Croydon en groeide op in het huis van haar grootouders, dat het middelpunt was van de Jamaicaanse gemeenschap in de buurt. Haar oudere neven brachten haar reggae, lovers rock, punk en dansmuziek bij, en de raves van de jaren negentig deden de rest. Ze studeerde eerst beeldhouwkunst, schakelde over naar mode en begon in 2007 een eigen label met een collectie van tien herenhemden, voorgesteld in een club in Soho. Traditionele defilés kon ze in het begin niet betalen. Om haar label overeind te houden, werkte ze bij in een privéclub. Haar collecties presenteerde ze op plekken waar de modewereld zelden komt, zoals een buurthuis in Noord-Londen.
Voetbal is een rode draad in haar werk. Ze vertelde i-D hoe haar grootmoeder haar meenam naar Clapham Common, waar mannen in voetbalshirts elkaar omarmden, en hoe ze zich toen afvroeg of dat niet net de mensen waren voor wie men haar waarschuwde. Ze maakte voetbaltruien met haar naam in het lettertype van Carlsberg, een collectie met Nike voor het vrouwenvoetbal en een supporterstenue ter ere van de Engelse Lionesses. Haar Nike Shox MR4, een sportschoen omgevormd tot een muiltje met hak, werd een cultobject. Kendrick Lamar droeg haar rood-wit-blauwe jasje tijdens zijn optreden in de rust van de Super Bowl in 2025.
De vrouw achter Demna
Nieuw in het huis is ze niet. In 2015, toen Demna artistiek directeur van Balenciaga werd, haalde hij haar binnen als adviseur voor de herenlijn. Volgens het tijdschrift 032c woonde ze toen nog in tijdelijke huisvesting. Tot 2018 werkte ze mee aan de herenmode die het huis zijn huidige gezicht gaf, met onder meer de kantoorkostuums van de winter van 2017. Rose bouwde mee aan het Balenciaga dat de jeugd veroverde, en Kering haalt haar nu terug om die jeugd opnieuw te verleiden.
Het verhaal heeft ook een minder fraaie kant. Begin 2026 moest Rose haar eigen wintercollectie schrappen door een onopgelost conflict met aandeelhouder Tomorrow. Haar label, dat in 2027 twintig jaar bestaat, staat er wankel voor. Voor Rose biedt Parijs een uitweg, voor Kering een buitenkans: een ontwerpster met geloofwaardigheid op straat, die op een moeilijk moment in haar eigen carrière zit.
De Belgen aan de top, de Britse in Parijs
Voor de Belgische mode is het een vreemd moment. Zelden zaten er zoveel Belgen aan het roer van de grote huizen. Pieter Mulier leidt sinds juli Versace, Meryll Rogge staat aan het hoofd van Marni, Julian Klausner volgde Dries Van Noten op en Glenn Martens leidt Maison Margiela. Een rekruteerder van het gespecialiseerde bureau Sterling noemde de Belgen onlangs de toegankelijkste en prettigste creatieve directeurs van het moment. Toch kiest het huis dat de jeugd moet terugwinnen voor een Londense ontwerpster uit de subcultuur. De Belgische modescholen leveren vakmensen af die een modehuis kunnen besturen, Londen levert de mensen die de straat kunnen verkopen.
Wie in Brussel wil zien wat Balenciaga ooit was, kan tot 31 januari terecht in Bozar, waar de Ieperse kunstenares Edith Dekyndt in gesprek gaat met de archieven van Cristóbal Balenciaga. Het contrast met de nieuwe koers kan nauwelijks groter zijn.
Is de straat nog rebels als ze couture wordt?
Rose bouwde haar naam op met eerbetonen aan buitenstaanders: de ravers, de voetbalsupporters, de marktkramers en de buurtwinkels van Londen. Haar laatste defilé was een ode aan de lokale ondernemers van de stad. Nu wordt dat universum ingezet door een concern dat zijn kwartaalcijfers moet redden. Wat begon als een stem uit de marge, wordt een verkoopstrategie, en een voetbalshirt van een paar honderd euro is iets anders dan het shirt van de supporter op de tribune.
Toch valt er veel voor deze keuze te zeggen. Cristóbal Balenciaga kwam zelf uit een vissersfamilie in Getaria en leerde de Parijse elite wat elegantie was. Mode werd altijd vernieuwd door wie van buiten kwam, en dat een Brits-Jamaicaanse vrouw uit Croydon zonder fortuin achter zich de hoogste creatieve functie bij een Parijs modehuis bekleedt, is een doorbraak die er mag zijn. Rose heeft ook nooit gedaan alsof ze tegen de markt was. Ze werkte met Nike, Clarks en Supreme, en verkocht haar eerste Nike-collectie via zoekertjes op Craigslist, een grap die tegelijk een slimme zet was.
Het risico is dat de straat in Parijs opnieuw een decor wordt en dat de mensen die haar inspireerden de kleren nooit kunnen betalen. Maar als iemand de kloof tussen subcultuur en couture kan overbruggen, dan is het een ontwerpster die zelf nog in een privéclub bijwerkte om haar volgende collectie te betalen. Haar eerste collectie voor Balenciaga is nog niet aangekondigd, en pas dan zal blijken of zij het huis verandert of het huis haar.
(Foto: TikTok)