Logo P-magazine Regio Zoeken Rubrieken

Van koffie tot fentanyl: Parijs zet drugs in het museum, en laat de gebruikers aan het woord

Redactie - 16-11-2026

Wie jonger is dan 26 mag in Parijs gratis binnen in een tentoonstelling over drugs, van de eerste kop koffie tot fentanyl uit clandestiene labo's. Het Musée de l'Homme toont wat Vlaanderen liever niet hardop zegt: dat bijna iedereen wel iets gebruikt, en dat het verschil tussen een genotsmiddel en een verboden drug vaak een kwestie van wetgeving is.

Tegenover de Eiffeltoren, in een museum dat zich bezighoudt met de vraag wat een mens tot mens maakt, opent op woensdag 18 november 'Drogues'. Op 650 vierkante meter, tot 6 juni 2027, krijg je collectiestukken, archieven, getuigenissen en kunstwerken uit verleden en heden te zien. Het beeld waarmee het museum de tentoonstelling aankondigt, is een muur vol kleine flesjes met substanties, een chemische bibliotheek die eruitziet als een apotheek en een drugslabo tegelijk. Toegankelijk vanaf twaalf jaar, zeggen ze, gratis voor EU-burgers onder de 26, en wie ouder is, betaalt hooguit vijftien euro.

Wat is eigenlijk een drug?

De tentoonstelling begint met een vraag die het hele debat op losse schroeven zet. Het museum gebruikt liever de term 'psychoactieve substanties' en zet producten naast elkaar die we nooit in één adem noemen: tabak, thee en koffie naast cannabis, hallucinogene paddenstoelen en synthetische middelen. Ze werken allemaal in op het centrale zenuwstelsel, al verschillen hun effecten en risico's sterk. Wat legaal is en wat verboden, verschilt volgens de makers van tijdperk tot tijdperk en van samenleving tot samenleving. Een drug is in die lezing niet alleen een stof, maar ook een etiket, bepaald door plaats, tijd, wetgeving en economische belangen. De sporen van gebruik gaan terug tot de prehistorie.

Daarna gaat het parcours over het waarom. Mensen gebruiken psychoactieve middelen om te genezen, om erbij te horen, om te presteren, voor het genot en voor mystieke of artistieke ervaringen. Er is een deel over productie en handel, van historische wijngaarden en illegale papaverteelt tot de industriële fentanylproductie, met een lijn die het museum doortrekt naar de koloniale handelsroutes. Ook de marketing krijgt aandacht, met verpakkingen die eruitzien als snoep. Een laatste deel volgt het overheidsbeleid, van repressie tot gedogen, en de opkomst van schadebeperking in Europa sinds de jaren tachtig. Het slot is een installatie waarin gebruikers zelf aan het woord komen, met profielen die zo ver mogelijk van de stereotypen af liggen.

Geen sensatie, wel wetenschappers

Een schokkende tentoonstelling is het niet. Het wetenschappelijke team bestaat uit socioloog François Beck, voormalig directeur van het Franse observatorium voor drugs en verslaving (OFDT), etnobioloog Vincent Verroust, die onderzoek doet naar psychedelica, en arts en antropoloog Alain Epelboin. De makers willen 'begrijpen voor ze oordelen' en noemen hun aanpak vrij van elke ideologische boodschap. Het is een tentoonstelling die gemaakt is door mensen die de cijfers kennen en die de bezoeker behandelen als iemand die zelf kan nadenken.

En bij ons?

Ruim driehonderd kilometer noordelijker ziet het debat er heel anders uit. In 2025 nam de douane in de haven van Antwerpen bijna 55 ton cocaïne in beslag, een stijging met 24 procent tegenover het jaar voordien. België blijft volgens de overheid de belangrijkste Europese bestemming voor cocaïne die over zee wordt aangevoerd. In de eerste helft van dit jaar daalde de onderschepte hoeveelheid met bijna twee derde, maar volgens de douane worden de smokkelaars vooral inventiever, met cocaïne in namaakbananen en frisdrank. Wie in Vlaanderen over drugs spreekt, spreekt al snel over containers, scanners, granaataanslagen in Borgerhout en Deurne en politici die onder bewaking leven. De gebruiker komt in dat verhaal veel minder aan bod, of vooral als crimineel, slachtoffer of probleem.

Precies dat maakt de Parijse tentoonstelling zo ongemakkelijk voor wie haar vanuit Vlaanderen bekijkt. Er wordt bij ons veel gezegd over de vraag hoe we de cocaïne buiten houden, en veel minder over de vraag waarom zoveel mensen ze gebruiken. Rioolwateronderzoek toont al jaren dat er in Antwerpen en Brussel veel cocaïne wordt gebruikt, en dat gebeurt lang niet alleen in nachtclubs. Een museum dat die gebruikers zou laten vertellen waarom ze gebruiken, zou in Antwerpen waarschijnlijk minstens evenveel politieke reacties uitlokken als nieuwsgierige bezoekers aantrekken.

Normalisering met een museumticket?

Er is toch ook een dikke vette 'maar'. Wie drugs presenteert als een cultureel fenomeen, tussen koffie en thee, riskeert ze onschuldiger te laten lijken dan ze zijn. Een tiener van twaalf die in een museum leert dat het verschil tussen een legale en een illegale drug deels een kwestie van wetgeving is, kan daaruit ook verkeerde conclusies trekken. De Franse rechtse site Breizh-info merkte al wantrouwig op dat hetzelfde museum eerder tentoonstellingen over racisme en migratie maakte, en twijfelt aan de beloofde neutraliteit. In een stad waar geregeld granaten ontploffen voor voordeuren, is het begrijpelijk dat politici vooral willen laten zien dat ze de handel aanpakken, en niet dat ze de gebruiker begrijpen.

Toch heeft de Parijse aanpak iets wat in het Vlaamse debat vaak ontbreekt. De tentoonstelling verzwijgt de risico's niet: ze toont de gevaren van fentanyl, de verslaving, de milieuschade en de marketing die jonge gebruikers lokt. Ze weigert alleen te doen alsof drugs een probleem zijn dat je uitsluitend met scanners en politie oplost. Wie jongeren wil beschermen, moet met hen praten op een manier die ze ernstig nemen, en dat lukt niet met campagnes die doen alsof elke joint de eerste stap naar de goot is. De vraag of een Vlaams museum dit zou durven, is daarom ook een vraag over de Vlaamse politiek. Zolang drugs bij ons vooral een veiligheidsdossier zijn, dreigt de gebruiker uit beeld te verdwijnen. En een probleem waarvan je maar de helft bekijkt, los je moeilijk op.

Praktisch

'Drogues' – Musée de l'Homme, 17 place du Trocadéro, Parijs. Van 18 november 2026 tot 6 juni 2027, elke dag behalve dinsdag van 11 tot 19 uur.

Tickets 12 tot 15 euro, gratis voor EU-burgers onder 26. Vanaf 12 jaar. Reserveren aangeraden. Info via museedelhomme.fr. Met de trein ben je vanuit Brussel in anderhalf uur in Parijs.

(Foto:  Musée de l'Homme)
 

Drugs Parijs Expo

Reacties

Resterende karakters 500

Lees meer

Nieuwsbrief Mis nooit meer het laatste nieuws, exclusieve aanbiedingen en boeiende verhalen van P-magazine! Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.
Zoeken