De tattoo is uit het undergroundmilieu ontsnapt: van zeemanssymbool tot modeaccessoire.
Meer dan 500 tattoo-artiesten uit ruim dertig landen verzamelen dit weekend in Tour & Taxis voor de International Brussels Tattoo Convention. Wat ooit werd geassocieerd met zeelui, gevangenissen, motorbendes en subculturen, is uitgegroeid tot een internationale beeldindustrie. Tattoos verschijnen op catwalks, in modecampagnes en op de lichamen van filmsterren en popidolen. De rebelse reputatie is gebleven, al is de tatoeage intussen ook een bijzonder lucratieve business geworden.
Er was eens…
Er was een tijd waarin een zichtbare tatoeage op de verkeerde plek je meer deuren kon sluiten dan openen. Een anker op de onderarm, een doodskop op de borst of een naam op de knokkels vertelde iets over je afkomst, je verleden of het milieu waarin je verkeerde. Zeelui, militairen, gevangenen en motorbendes maakten van hun huid een soort persoonlijk archief. De buitenwereld keek er doorgaans met een mengeling van fascinatie en wantrouwen naar.
Die tijd ligt grotendeels achter ons. Vandaag laten modellen met uitgebreide tattoos zich fotograferen voor modebladen, verschijnen getatoeëerde lichamen in reclamecampagnes en is de tatoeage doorgedrongen tot de wereld van haute couture, celebritycultuur en luxemerken. Wat ooit een teken van maatschappelijke afstand was, is een vorm van persoonlijke expressie geworden die steeds nadrukkelijker deel uitmaakt van de mainstream.
Dat betekent niet dat de tattoo zijn rebelse karakter volledig heeft verloren. Alleen is de betekenis ervan veranderd. Een lichaam zonder inkt is voor sommigen een gemiste kans op individualiteit, voor anderen blijft het juist een bewuste keuze om zich niet te laten beschrijven door wat er op hun huid staat.
Een internationale kunstmarkt onder de huid
De International Brussels Tattoo Convention brengt van 13 tot en met 15 november meer dan 500 artiesten uit ruim dertig landen samen in de Brusselse evenementenlocatie Tour & Taxis. Drie dagen lang wordt er live getatoeëerd, worden technieken gedemonstreerd en nemen internationale artiesten het tegen elkaar op in vijftien wedstrijdcategorieën. Daarnaast staan muziek, performances, custom bikes en andere elementen uit de streetculture op het programma.
Het aanbod illustreert hoe breed de hedendaagse tattooscene geworden is. Van traditionele Japanse motieven en klassieke Amerikaanse sailor tattoos tot hyperrealistische portretten, kleurrijke composities, minimalistische lijntekeningen en volledig zwarte lichaamsdecoraties: de mogelijkheden zijn nauwelijks nog te overzien.
De tattoo-artiest is bovendien steeds vaker een zelfstandige beeldmaker met een herkenbare signatuur. Sommige artiesten bouwen internationaal een reputatie op, werken met wachtlijsten en ontvangen klanten die speciaal naar hun studio reizen. Hun Instagramprofiel fungeert als portfolio, visitekaartje en commerciële etalage. Een goede artiest verkoopt niet zomaar een afbeelding, maar een eigen beeldtaal die klanten letterlijk op hun lichaam willen dragen.
Daar hangt een prijskaartje aan. Wie een klein symbool laat zetten, komt er doorgaans goedkoper vanaf dan iemand die een volledige arm, rug of borstkas laat bewerken. Bij gerenommeerde internationale artiesten kunnen uitgebreide projecten oplopen tot duizenden euro's. De prijs weerspiegelt niet alleen de werktijd, maar ook de ervaring, techniek en reputatie van de maker.
Van taboe naar catwalk
De maatschappelijke aanvaarding van tatoeages is opvallend snel geëvolueerd. Sporters, acteurs, muzikanten en modellen hebben de afgelopen decennia een belangrijke rol gespeeld in die normalisering. Het lichaam werd een canvas waarop persoonlijke verhalen, herinneringen, overtuigingen en esthetische voorkeuren zichtbaar worden gemaakt.
Ook de modewereld heeft de tattoo omarmd. Getatoeëerde modellen zijn al lang geen uitzondering meer op internationale catwalks en in campagnes. Ontwerpers gebruiken de combinatie van kleding, huid en inkt om een bepaalde identiteit of uitstraling te creëren. De tatoeage is daarbij niet langer noodzakelijk een statement tegen de gevestigde orde, maar kan evengoed een zorgvuldig gekozen onderdeel zijn van een commerciële beeldstrategie.
Daar zit een zekere ironie in. Een kunstvorm die lang buiten de burgerlijke smaak viel, wordt inmiddels ingezet om producten te verkopen aan consumenten die zich graag onderscheiden van de massa. Zelfs de commerciële wereld heeft ontdekt dat een beetje rebellie goed verkoopt.
Een lichaam zonder uitknop
Toch blijft er een verschil tussen een nieuwe outfit en een nieuwe tatoeage. Kleding kan morgen alweer in de kast verdwijnen, een tattoo blijft in principe een leven lang aanwezig. Dat maakt de keuze persoonlijker en de gevolgen minder vrijblijvend.
De populariteit heeft ook een keerzijde. De drempel om een tatoeage te laten zetten is lager geworden, terwijl niet iedereen even goed stilstaat bij de kwaliteit van het werk, de hygiëne of de gevolgen op lange termijn. Een goedkope impuls op vakantie kan jaren later een dure afspraak voor een laserbehandeling worden. Bovendien is niet iedere trend even tijdloos als de persoon die ze op zijn huid laat vereeuwigen.
Ook de sociale media hebben de sector veranderd. Artiesten worden beoordeeld op hun zichtbaarheid, hun volgers en de aantrekkelijkheid van hun portfolio. Een spectaculaire tattoo maakt online meer indruk dan een technisch bijzonder werk dat minder gemakkelijk op een foto te vatten is. De kunst dreigt daardoor soms ondergeschikt te worden aan de presentatie ervan.
Meer dan een verzameling inkt
De Brusselse conventie toont hoe ver de tattoocultuur inmiddels reikt. Het is een ontmoetingsplaats voor ambachtslieden, verzamelaars, liefhebbers, performers en ondernemers, met een internationale industrie die steeds professioneler wordt. De organisatoren presenteren het evenement als een werkvloer waar artiesten daadwerkelijk aan het tatoeëren zijn, niet louter als een beurs waar machines en producten worden verkocht.
Misschien is dat de interessantste tegenstelling van de hedendaagse tattoocultuur: de tatoeage is tegelijk persoonlijk en commercieel, rebels en modieus, ambachtelijk en bijzonder mediageniek. De huid is een galerie geworden die je overal mee naartoe neemt. Alleen hoef je voor een bezoek geen toegangskaartje te kopen. Je bent zelf de tentoonstelling.
Praktische informatie
Locatie: Tour & Taxis, Havenlaan 86c, Brussel.
Vrijdag 13 november: 11–20 uur.
Zaterdag 14 november: 9–20 uur.
Zondag 15 november: 9–18 uur.
(Foto: Wikimedia)
