Van queer verlangen en politieke provocatie tot goedkope horror, absurde animatie en films die zich weinig aantrekken van de goede smaak: Courts + Queer Mais Trash maakt van Brussel opnieuw een uitvalsbasis voor cinema buiten de lijntjes. Meer dan honderd films, veertig filmmakers en zes dagen eigenzinnige filmcultuur. In een sector waar zichtbaarheid steeds vaker afhangt van budgetten en marketing, blijft dit festival koppig ruimte maken voor wie elders moeilijk binnenraakt.
Niet elke film hoeft een Oscar te ambiëren, een internationale distributeur te vinden of door een streamingdienst te worden opgepikt. Sommige films willen vooral gemaakt en vertoond worden, voor een publiek dat bereid is zich te laten verrassen. Soms lukt dat met een klein budget, een onwaarschijnlijk scenario en een flinke portie lef. Soms eindigt het in iets dat zo vreemd, ongemakkelijk of provocerend is dat een traditionele programmator er liever met een grote boog omheen loopt.
Precies voor dat soort cinema bestaat Courts Mais Trash. Van 20 tot en met 26 november keert het Brusselse festival terug voor zijn 21ste editie, opnieuw in het gezelschap van Queer Mais Trash. Een week lang krijgen onafhankelijke, experimentele, politieke en uitgesproken eigenzinnige films een plaats op het grote scherm. De organisatie verwacht meer dan vijfduizend bezoekers, presenteert ruim honderd films en ontvangt meer dan veertig filmmakers die hun werk komen voorstellen.
Dat is geen kleine operatie voor een festival dat zijn bestaansrecht juist ontleent aan cinema die buiten de commerciële logica valt.
Cinema die niet om toestemming vraagt
Courts Mais Trash ontstond in 2005 uit een eenvoudige vaststelling: voor alternatieve kortfilms was er nauwelijks een behoorlijke vertoningsplek. Films die niet beantwoorden aan de vertrouwde verwachtingen van de filmwereld, belanden al snel in een digitaal niemandsland. Ze circuleren online, worden gedeeld in kleine gemeenschappen of verdwijnen na een festivalinzending in de lade van hun maker. Een zaal vinden waar mensen samen kijken, lachen, schrikken of zich ergeren, blijkt een stuk moeilijker.
Het festival wil die films opnieuw een publiek geven. De selectie bestrijkt een breed terrein: fictie, documentaire, animatie, experimentele film en videoclips. De ene maker zoekt het in maatschappelijk engagement, de andere in groteske humor, seksuele provocatie of een stijl die zich weinig aantrekt van de regels van het vak. Het woord ‘trash’ slaat daarbij niet uitsluitend op choqueren. Het verwijst ook naar onafhankelijkheid, improvisatie, beperkte middelen en de vrijheid om artistiek een afslag te nemen die commercieel weinig verstandig lijkt.
Dat levert een programma op dat zich moeilijk in een nette festivalcatalogus laat samenvatten. Er is plaats voor films die met nauwelijks middelen zijn gemaakt, maar ook voor producties met wat meer financiële armslag. De competitie Born 2 Be Cheap zet de lowbudgetcinema expliciet in de schijnwerpers. De nationale en internationale competities tonen dan weer hoe breed de onafhankelijke kortfilmwereld geworden is.
Queer cinema zonder opgelegd keurslijf
Sinds 2019 heeft het festival met Queer Mais Trash ook een uitgesproken LGBTQIA+-luik. Dat is geen decoratieve toevoeging aan een alternatieve filmweek, maar een eigen platform voor makers en verhalen die in traditionele filmselecties niet altijd vanzelfsprekend aan bod komen. Verlangen, gender, identiteit, lichamelijkheid en de vrijheid om buiten conventionele rollen te leven, krijgen er ruimte zonder dat de films zich moeten aanpassen aan een brave, geruststellende voorstelling van diversiteit.
Op zondag 22 november staat in Espace Magh bijvoorbeeld Queer Mais BXL Trash op het programma: een volledig Belgische selectie, met de betrokken filmploegen aanwezig voor een gesprek met het publiek. Onder meer FTM van Bo Rainotte, Golden Mirror van Nour Beetch en Nicky Lapierre en IELS van Klément Huko maken deel uit van die vertoning. Dragartiest Drag Couenne krijgt met twee films bijzondere aandacht.
De selectie toont ook hoe een nieuwe generatie Belgische filmmakers cinema gebruikt om haar eigen leefwereld zichtbaar te maken en tegelijk te experimenteren met vorm, humor en verbeelding. Niet elk verhaal hoeft een pamflet te zijn en niet elke queerfilm moet een maatschappelijke les afleveren. Soms volstaat het dat een personage, een verlangen of een relatie eindelijk eens op het scherm verschijnt zonder eerst verantwoording te moeten afleggen.
Van dragbingo tot duistere animatie
De programmatie heeft weinig zin om zich aan één toon of genre te houden. Tijdens het eerste festivalweekend in Espace Magh staan onder meer een speciale openingsavond, Queer Mais Trash Deluxe en de klassiekers Born 2 Be Cheap, Super Sex en Female Trouble op het programma. Op zondag wordt het weekend afgesloten met de Bingo Mais Trash, gepresenteerd door Edna Sorgelsen.
Daarna verhuist het festival naar Les Riches-Claires, zijn historische thuisbasis. Op 24 november krijgen Belgische filmmakers de ruimte in de nationale competities, met aansluitend gesprekken met de makers. Een dag later volgt Québec Mais Trash, een selectie uit de Franstalige Canadese filmwereld. Ook de absurdistische sessie Super WTF?! staat op het programma. Op donderdag 26 november gaat het van donkere animatie in Animé Trash naar de compromisloze afsluiter Super Trash, waarin de organisatoren de meest groteske en extreme uithoeken van hun selectie opzoeken.
Het programma is duidelijk niet voor elk publiek bedoeld. De organisatie waarschuwt dat verschillende vertoningen expliciete beelden en thema's bevatten. De meeste sessies zijn bedoeld voor bezoekers vanaf zestien jaar; de meest expliciete programma's zijn voor volwassenen. Wie een avondje vrijblijvende familiecinema zoekt, kan dus beter een andere zaal kiezen.
Onafhankelijk betekent ook financieel kwetsbaar
Achter de provocerende naam en de feestelijke sfeer schuilt een minder vrolijk verhaal. De organisatie meldt dat belangrijke subsidies zijn weggevallen. Daardoor verdwijnt onder meer het vertrouwde festivalpakket en moest ze de ticketstructuur aanpassen. Een gewoon ticket kost negen euro, studenten betalen zeven euro. Wie het festival financieel wil steunen, kan elf euro betalen.
Dat detail verdient aandacht. Onafhankelijke cinema wordt graag geprezen om haar durf, diversiteit en creatieve vrijheid, maar die komen niet vanzelf uit de lucht vallen. Er zijn zalen nodig, technische ondersteuning, personeel en een organisatie die filmmakers en publiek bij elkaar brengt. Zodra de financiële basis wankelt, komt precies die ruimte onder druk te staan.
Kleinere culturele initiatieven worden gewaardeerd om hun eigenzinnigheid, maar moeten hun bestaansrecht telkens opnieuw bewijzen in een financieringsmodel dat graag meetbare bezoekersaantallen en een breed publieksbereik ziet. Een festival dat bewust niet op veilig speelt, heeft het daarbij niet altijd gemakkelijk.
Courts + Queer Mais Trash is daarom meer dan een verzameling vreemde filmpjes voor een publiek dat graag tegen de schenen schopt. Het is een ontmoetingsplek voor filmmakers die buiten de vertrouwde circuits werken en voor kijkers die op zoek zijn naar iets anders dan de zoveelste voorspelbare bioscoophit. De organisatie geeft die films een zaal en een publiek. Dat klinkt bescheiden, maar in een tijd waarin steeds meer audiovisuele content wordt gemaakt om algoritmes tevreden te houden, is het bepaald geen overbodige luxe.
Praktisch
Courts + Queer Mais Trash vindt plaats van 20 tot en met 26 november 2026 in Brussel.
20–22 november: Espace Magh, Steenstraat 17, 1000 Brussel.
24–26 november: Les Riches-Claires, Rijkeklarenstraat 24, 1000 Brussel.
Tickets: 9 euro standaard, 7 euro studententarief, 11 euro steunprijs.
Programma en reservaties: via de officiële website. Voorstellingen worden rechtstreeks bij de betrokken zalen gereserveerd.
(Foto: Instagram)
