Hij fotografeerde de mooiste vrouwen ter wereld in een wit hemd en met haren die in de wind waaiden. Vandaag hangt zijn werk met nagels aan de muur van een herenhuis aan het Poelaertplein. Alleen moet je er als kandidaat-lid eerst langs een selectiecomité voor je binnen mag.
Zeven jaar na zijn dood is Peter Lindbergh terug in Brussel. In 2022 en 2023 trok ‘Untold Stories’ nog volle zalen in het voormalige warenhuis Vanderborght, dat op zijn renovatie wachtte. Deze keer koos de Peter Lindbergh Foundation voor het andere uiterste. ‘Peter Lindbergh. Hors-Champ’ hangt tot 31 december in TheMerode, een privéclub in een herenhuis van zesduizend vierkante meter, recht tegenover het Justitiepaleis. Zijn zoon Benjamin Lindbergh stelde de tentoonstelling samen met Thoaï Niradeth, speciaal voor deze locatie.
Buiten het kader
‘Hors-champ’ is filmtaal voor wat zich buiten het beeld afspeelt. Vijfenvijftig foto's hangen verspreid over de salons, gangen en kaarsverlichte hoeken van het huis. Kristen McMenamy in het New York van de vroege jaren negentig, Tina Turner in Los Angeles een paar jaar later, Nadja Auermann in Parijs na de eeuwwisseling: telkens lijkt Lindbergh het moment te vatten waarop ze even niet poseerden. Daartussen hangt zijn minder bekende werk, met winderige Franse kusten, grauwe industriële vlaktes en een melancholische liefdesbrief aan Berlijn.
De presentatie is even sober als zijn fotografie. De foto's zijn afgedrukt op zacht, ongecoat wit papier, zonder lijst of passe-partout, en gewoon met nagels aan de muur bevestigd. In een huis vol stucwerk, spiegels en kristal werkt dat als een vloek in de kerk.
De man die het penseel weggooide
Om te begrijpen waarom Lindbergh zo bijzonder was, moeten we terug naar 1988. De fotograaf, opgegroeid in het Ruhrgebied, zette een handvol jonge modellen in witte hemden op het strand van Santa Monica, bijna zonder make-up. De Amerikaanse Vogue legde de foto's aanvankelijk naast zich neer. Anna Wintour koos wel zijn werk voor haar allereerste cover als hoofdredactrice.
In januari 1990 bracht hij Naomi Campbell, Linda Evangelista, Tatjana Patitz, Christy Turlington en Cindy Crawford samen op de cover van de Britse Vogue. George Michael liet hen vervolgens opdraven in de videoclip van ‘Freedom! ’90’. Het tijdperk van de supermodellen was aangebroken, en daar was ook plaats voor sproeten en slordig haar.
Lindbergh bleef die stijl zijn hele leven trouw. Voor de Pirellikalender van 2017 fotografeerde hij actrices als Nicole Kidman, Uma Thurman en Léa Seydoux met nauwelijks make-up, voor een kalender die decennialang vooral van naakte huid had geleefd. Hij verzette zich tegen doorgedreven retouchering en was weinig onder de indruk van uiterlijke statussymbolen. In AnOther Magazine wordt hij geciteerd met een zin die zijn houding mooi samenvat: “I've never been impressed by somebody who came in with a crocodile bag, you know?”
Het gezicht dat niemand nog toont
In tijden van Instagram en TikTok krijgt het werk van Lindbergh een nieuwe betekenis. Uit Nederlands onderzoek blijkt dat meer dan tachtig procent van de jongeren vindt dat filters een onrealistisch schoonheidsideaal opdringen, terwijl velen ze zelf blijven gebruiken. Het Jongerenpanel van EenVandaag stelde dit jaar vast dat 94 procent van de jonge vrouwen onzekerheid over het eigen lichaam herkent en dat een derde daar elke dag mee worstelt.
Lindbergh vocht tegen de airbrush van de glossy's. Vandaag heeft elk meisje van vijftien haar eigen retoucheur op zak en lijkt de huid die hij zo graag liet zien een fout die je met je duim kunt wegvegen. Een tentoonstelling als deze zou daarom bij uitstek thuishoren in een school, een jeugdhuis of een station, overal waar jongeren komen.
Drinken met de rechters
TheMerode opende in november 2021 en noemt zichzelf graag ‘de meest open privéclub’, maar de eigen clubregels zijn duidelijk: de activiteiten zijn uitsluitend voor leden, tenzij anders vermeld. Wie lid wil worden, passeert langs een selectiecomité. Binnen word je gevraagd je ‘met intentie’ te kleden. Het grote publiek mocht op zaterdag 12 september een dag binnen tijdens de Art Day, met rondleidingen om het uur.
De fotograaf die zich niets aantrok van een krokodillenleren handtas, hangt nu in een huis waar je als kandidaat-lid aan de deur gewogen wordt. De vrouwen die hij uit het keurslijf van de perfectie haalde, worden bekeken door advocaten, diplomaten en bedrijfsleiders, met een glas in de hand, onder de kroonluchters.
Daar staat tegenover dat de Lindbergh Foundation zijn werk eerder al toonde in leegstaande gebouwen en grote musea, van Düsseldorf tot A Coruña. Bovendien valt er iets te zeggen voor een privéclub die investeert in cultuur.
Toch blijft het wringen dat het werk van een fotograaf die schoonheid uit haar elitaire keurslijf wilde bevrijden, nu achter de deuren van een besloten club hangt, terwijl de jongeren die zijn boodschap misschien het hardst nodig hebben, buiten op het Poelaertplein hun selfie staan te bewerken.
Praktisch
‘Peter Lindbergh. Hors-Champ’, TheMerode, Poelaertplein 6, 1000 Brussel, tot 31 december 2026. Toegang voor leden en hun gasten. Informeer vooraf bij de club of er publieke bezoekmomenten gepland zijn.
(Foto: themerode)