Logo P-magazine Regio Zoeken Rubrieken

🎥 'Armoede uitgelegd aan mensen met geld': Tim 'S Jongers steekt zijn middelvinger op naar de literaire wereld

Redactie - 20-11-2026

Hij legde zijn lezers uit wat armoede is, en ze kochten het boek met tienduizenden. 'Armoede uitgelegd aan mensen met geld' ging meer dan 50.000 keer over de toonbank en maakte van Tim 'S Jongers, politicoloog en bestuurskundige uit Vlaanderen, een van de bekendste stemmen in het debat over ongelijkheid.

Tim 'S Jongers werkte als senior-adviseur bij de Nederlandse Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en deed jarenlang buurtonderzoek bij mensen die rondkomen met bijna niets. Hij spotte met beleidsmakers die in achterstandswijken pastinaak gingen promoten, terwijl negentig procent van de kinderen niet ontbeten had. Nu ruilt hij het essay voor de roman. 'Passanten' verscheen op 5 november bij De Bezige Bij, en de eerste grote recensie was een afstraffing.

Een moeder in de schaduw

'Passanten' speelt zich af in het Vlaanderen van de jaren tachtig en negentig, toen het Vlaams Blok aan zijn opmars begon en de verzorgingsstaat steeds strenger werd voor wie erop moest rekenen. Op de flap staat een zin die de toon zet: 'We zijn niet wat we zijn, we zijn wat ze ervan gemaakt hebben.' Centraal staat een jonge man die aan een nieuw leven begint, maar wegzakt in cynisme en eenzaamheid. Wat begint als een vlucht uit de werkelijkheid, wordt er langzaam een vervanging van. Achter hem staat zijn moeder, vaak ziek en bijna onzichtbaar, levend in een samenleving die steeds harder oordeelde en steeds minder opving. Over haar leven viel weinig te zeggen, vermeldt de flaptekst, maar de gevolgen tekenden dat van haar zoon voorgoed.

Wie 'S Jongers een beetje volgt, herkent de echo. Hij groeide zelf op in armoede en onzekerheid, en heeft daar in interviews nooit een geheim van gemaakt. Hoeveel van zijn eigen jeugd in 'Passanten' zit, laat hij in het midden. De uitgever spreekt van een donker, soms absurd portret van Vlaanderen dat ook over vandaag gaat: een wereld waarin verbondenheid luid wordt beleden en zelden echt beleefd. ELLE Belgium raadt het aan voor lezers van Dimitri Verhulst en Jeroen Olyslaegers, en die vergelijking ligt voor de hand. Ook Verhulst maakte van de Vlaamse onderklasse literatuur, met humor die pijn doet.

'Slordige en lelijke zinnen'

De Nederlandse schrijver Gerwin van der Werf was in Trouw niet overtuigd. Hij zag in het boek 'iets wezenlijks' en noemde de structuur 'trefzeker', maar struikelde over 'slordige en lelijke zinnen' en besloot dat het 'geen geslaagde roman' is. Een debutant die zo'n oordeel krijgt, zwijgt meestal beleefd. 'S Jongers deed het tegenovergestelde. Op LinkedIn schreef hij dat hij 'fucking blij' was met die categorisering. 'Toen ik aan dit boek begon, zei ik tegen de uitgever: dat het maar cult mag worden. Ik hoef geen aai over de literaire bol. Ik wil dat de rauwheid gevoeld wordt, dat mijn middelvinger aankomt.' En dan de zin die blijft hangen: 'Sommige levens zijn simpelweg geen vijf sterren waard.'

Je kunt dat lezen als de klassieke reflex van een auteur die kritiek niet verdraagt. Van der Werf heeft het recht om een roman op zijn zinnen te beoordelen, en een ruwe stijl is pas een keuze als ze ook werkt. Dat 'S Jongers zijn slordigheid achteraf tot programma verheft, maakt zijn proza niet beter. Tegelijk raakt hij een gevoelige plek. De literaire wereld in Nederland en Vlaanderen wordt bevolkt door mensen met een universitair diploma en een volle boekenkast thuis. Wie uit een milieu komt waar niemand las, schrijft anders en wordt al snel afgerekend op taal die 'op orde' moet zijn. 'Welkom in onze literaire wereld, maar wel je taal op orde graag!', vatte 'S Jongers het spottend samen. Zijn hele werk draait rond de kloof tussen wie de regels maakt en wie ze ondergaat, en nu ervaart hij die kloof in de recensie van zijn eigen roman.

 

Een roman in een land dat strenger wordt

De timing van het boek is pijnlijk precies. 'Passanten' beschrijft een verzorgingsstaat die verhardt en een extreemrechtse partij die daarop gedijt, en verschijnt in een land waar de regering de werkloosheidsuitkering in de tijd beperkt, tienduizenden mensen naar het OCMW stuurt en gemeenten de kosten niet meer kunnen dragen. Vlaams Belang, de erfgenaam van het Vlaams Blok, is vandaag een van de grootste partijen van Vlaanderen. Het Vlaanderen van de jaren negentig dat 'S Jongers beschrijft, is minder ver weg dan het lijkt.

Daar ligt ook de kracht van de keuze voor fictie. Een essay kan uitleggen dat armoede je denkvermogen aantast, dat schulden je toekomst opeten en dat een loket je kan vernederen. Een roman laat je voelen hoe dat is, van binnenuit, in het hoofd van een kind dat ziet hoe zijn moeder verdwijnt. Mensen die nooit een boek over armoedebeleid openslaan, lezen wel een verhaal over een jongen en zijn moeder. Of het daarvoor mooie zinnen nodig heeft, is een discussie die 'S Jongers met plezier verliest.

Op 11 november stond hij al op Boektopia in Antwerpen, live in het Klara-programma 'Pompidou'. Wie hem wil horen over zijn middelvinger en zijn moeder, kan die uitzending terugvinden op VRT MAX.

 

(Foto: YouTube)

Litertauur Tim 's jongers

Reacties

Resterende karakters 500

Lees meer

Nieuwsbrief Mis nooit meer het laatste nieuws, exclusieve aanbiedingen en boeiende verhalen van P-magazine! Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.
Zoeken