In een depot in Den Haag lag een zachtroze jurk van Coco Chanel uit 1926 tussen de restjes stof. Vandaag hangt ze gerestaureerd in het Kunstmuseum, voor het eerst op een tentoonstelling die je nog tot 3 januari kunt bezoeken.
‘Reflections on Fashion’ viert 75 jaar modecollectie in het Kunstmuseum Den Haag, het vroegere Gemeentemuseum. Met meer dan 50.000 kostuums en accessoires, van de zeventiende eeuw tot de catwalk van vorig seizoen, is het de grootste mode- en kostuumverzameling van Nederland. Wie die schat gewoon chronologisch in vitrines zet, krijgt een kostuumgeschiedenis voor schoolreizen. Modeconservator Madelief Hohé koos een andere aanpak en gaf de sleutels van het depot aan een reeks gastcuratoren uit de mode, de styling en de straatcultuur.
Een kamer per gast
Elk van die gasten richtte een eigen zaal in. Couturier Jan Taminiau ging op zoek naar de vele tinten zwart door de eeuwen heen. Ontwerpster Lisa Konno bouwde een zaal rond kleding als protest. Tess van Zalinge maakte een open depot waar je de crinolines, korsetten en verborgen voeringen van de achttiende tot de twintigste eeuw van dichtbij kunt bekijken. Bas Kosters maakte er een totaalkunstwerk van, met een tafel waaraan je zelf aan de slag kunt.
Ook ontwerper Ronald van der Kemp, Janice Deul, de makers van de podcast KledingCast en de mensen achter het Amsterdamse straatmodemerk Patta schoven mee aan. Ontwerper en tentoonstellingsmaker Maarten Spruyt bracht alles samen in een vormgeving die verwijst naar het gebouw van Berlage, waar de collectie al veertig jaar onderdak vindt.
Dat levert combinaties op die je in een klassieke modetentoonstelling zelden ziet. Iris van Herpen hangt in hetzelfde museum als Christian Dior, Fong-Leng, Viktor & Rolf en Frank Govers, en de koto en de angisa uit de Surinaamse traditie krijgen evenveel aandacht als Parijse couture.
Hepburn, Chanel en de liefde van het publiek
Een van de grote publiekstrekkers is een cocktailjurk met jas van Hubert de Givenchy uit het najaar van 1960, gedragen door Audrey Hepburn in ‘Breakfast at Tiffany's’. De ontdekking van de tentoonstelling is echter die roze Chanel uit 1926, door het museum zelf gerestaureerd en eerder te zien in het AVROTROS-programma ‘Geheimen van het museum’. Ze vertelt misschien nog meer over wat een museum doet dan het Hollywoodicoon: verzamelen, vergeten en terugvinden.
Op zaterdag 28 november komt de Amerikaanse modehistorica Valerie Steele, directrice van het museum van het Fashion Institute of Technology in New York, naar Den Haag. De vrouw die weleens ‘de Freud van de mode’ wordt genoemd, spreekt in het Museon naast het Kunstmuseum over de geschiedenis van de modetentoonstelling, een genre dat ze zelf mee vormgaf. Er zijn 150 plaatsen, de lezing is in het Engels en jongeren onder de achttien mogen gratis binnen.
Een Belgische hand in de volgende tentoonstelling
Op 30 januari 2027 opent in hetzelfde museum ‘Future Fashion’, gemaakt in samenwerking met het Barbican in Londen. Het vertrekpunt is ‘Dirty Looks’, de tentoonstelling die de Belgische modecurator Karen Van Godtsenhoven in 2025 voor het Barbican maakte. Samen met Hohé toont ze hoe ontwerpers als Marine Serre, Stella McCartney, Duran Lantink en Iris van Herpen reageren op overconsumptie, vervuiling en de klimaatcrisis. Versteld en hersteld textiel uit de eigen collectie hangt ernaast als bewijs dat kleren ooit kostbaar waren. Slow fashion van lang voor er een term voor bestond.
Dat een Vlaamse curator haar werk in Londen en Den Haag laat zien, past in een patroon dat we kennen uit de modewereld: Antwerpen levert talent af, het buitenland plukt de vruchten.
Bewaren of maken
Den Haag begon in 1951 met verzamelen en bouwde zo in driekwart eeuw een schatkamer op. Het Antwerpse MoMu bestaat sinds 2002 en verzamelt vooral Belgische mode. Het bezit de grootste collectie hedendaagse Belgische mode ter wereld en viert dit jaar met ‘The Antwerp Six’, nog tot 17 januari, de ontwerpers die Antwerpen op de kaart zetten. Brussel heeft het Mode & Kant Museum, Hasselt zijn Modemuseum. Stuk voor stuk kleinere musea, met beperktere mogelijkheden om hun collecties uit te breiden.
Wie in Vlaanderen over mode praat, praat over de Academie, over Margiela, Demeulemeester en Van Noten, over de Belgen die vandaag modehuizen in Parijs en Milaan leiden. Over het geheugen van die mode, over de historische kostuums die op zolders liggen te vergaan en de couture die Belgische families ooit droegen, gaat het veel minder vaak. Terwijl Vlaanderen vooral naam maakte met zijn ontwerpers, legde Den Haag zich al decennialang toe op het bewaren van modegeschiedenis.
Het MoMu kan daar terecht tegen inbrengen dat een jong museum met een scherpe focus meer betekent dan een grote opslagplaats, en dat het de wereld net het verhaal vertelt dat niemand anders kan vertellen. Toch laat Den Haag zien wat 75 jaar verzamelen oplevert: een tentoonstelling waarin een vergeten Chanel, een Surinaamse angisa en een straatmodemerk uit Amsterdam samen een verhaal vertellen. Zo'n breed opgezette tentoonstelling zou in Vlaanderen een stuk moeilijker te realiseren zijn.
Praktisch
‘Reflections on Fashion’ – Kunstmuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Tot 3 januari 2027, van 10 tot 17 uur. Rondleidingen op zondag 13 december en 3 januari om 11 uur.
Fashion Talks met Valerie Steele, Margriet Schavemaker en Madelief Hohé: zaterdag 28 november van 12 tot 14.30 uur, Museon (naast het Kunstmuseum). Tickets via kunstmuseum.nl.
‘Future Fashion’: van 30 januari tot 15 augustus 2027.
Vanuit Antwerpen ben je met de trein in ongeveer twee uur in Den Haag.
(Foto: screenshot Vimeo)