Het ene lijk na het andere valt uit de kast, maar niemand neemt ontslag.
De zaak-Thiam, is uitgegroeid tot een structurele vertrouwensbreuk tussen de sporters en hun bestuur. Eind november moet de top van Atletiek Vlaanderen – dan pas – zich verantwoorden voor het Vlaams Parlement. Daar zal niet alleen worden gesproken over gedragscodes en portretrechten, maar ook over macht, geld, en een cultuur van druk en wantrouwen die de sportwereld in haar kern raakt.
De federatie op het matje
Vanaf 26 november trekken de verantwoordelijken van Atletiek Vlaanderen naar de commissie Sport in het Vlaams Parlement. Ze zullen daar moeten uitleggen hoe het zover kon komen dat de Belgische atletiek – ooit een toonbeeld van eenheid – nu diep verdeeld is. Namen die op tafel liggen, zijn die van Vlaams topsportcoördinator Rutger Smith, algemeen directeur Ludwig Peetroons en voorzitter Gerry Follens.
De kernvraag van de hoorzittingen is scherp: heeft de atletiekbond zich schuldig gemaakt aan machtsmisbruik en pestgedrag? En was de manier waarop atleten verplicht werden om een gedragscode te ondertekenen een legitieme maatregel of een vorm van dwang?
“Het was tekenen of thuisblijven”
Uit gesprekken met meerdere atleten blijkt dat velen het gevoel hebben onder druk te zijn gezet. “Het was tekenen of geen WK,” klinkt het zonder omwegen in ‘Het Nieuwsblad’. De atleten die wél tekenden, voelen zich intussen tweemaal gestraft: enerzijds omdat ze hun principes moesten inslikken, anderzijds omdat alle publieke aandacht intussen naar Nafissatou Thiam gaat — de enige die weigerde.
De gedragscode, die onder meer bepaalt dat atleten verplicht nationale kledij dragen en dat de federatie portretrechten mag gebruiken, vormt de kern van de onvrede. “Zo’n code is normaal,” zegt een atleet, “maar dit gaat verder. Beeldrechten horen bij onderhandelingen, niet bij eenzijdige voorwaarden. Ze hebben dat gewoon afgepakt.”
Minister van Sport Annick De Ridder kondigde al aan dat er een nieuwe gedragscode moet komen: duidelijk, juridisch sluitend en gedragen door de atleten zelf. Maar binnen de atletiekwereld klinkt weinig vertrouwen dat het zover zal komen. “Als die nieuwe code niets verandert aan het portretrecht, stappen we naar de rechtbank,” zegt een groep atleten.
“Die 500 euro? Dat wás omkoperij”
De bonus van 500 euro die atleten kregen als ze de gedragscode ondertekenden, blijkt intussen het symbool te zijn geworden van een dieper probleem.
De federatie noemt het “een compensatie”, maar in de wandelgangen spreken de atleten van “pure omkoperij”. “Dat geld interesseert niemand,” zegt een ervaren atleet, “maar het principe stoort. Betaal dat dan als eindejaarsbonus of gebruik het om het gat in de begroting te dichten. Niet om mensen te laten tekenen.”
Zelf verdedigde algemeen directeur Peetroons de premie door te stellen dat de media “het verhaal groter maken dan het is.” Maar in de perceptie van de sporters heeft de betaling vooral bevestigd wat velen al dachten: dat de leiding eerder in damage control dan in echte dialoog geïnteresseerd is.
Communicatiecrisis op spikes
De kloof tussen bestuur en atleten wordt intussen niet alleen gevoeld, maar ook verwoord. De meeste sporters hebben het vertrouwen in de federatie opgegeven. “Er moet nagedacht worden of sommige mensen daarboven nog wel op de juiste plaats zitten,” zegt een topatleet. Een ander klinkt gelatener: “Er gaat niets veranderen. Rutger Smith doet gewoon zijn ding.”
Slechts één stem laat zich mild uit: “Er wordt ook veel goed werk geleverd, dat mag gezegd.” Maar zelfs die nuance kan niet verbergen dat het vertrouwen op een dieptepunt zit. De atleten voelen zich niet gehoord, niet vertegenwoordigd, en bovenal niet gerespecteerd.
Meer dan een storm rond één naam
De zaak-Thiam heeft een doos van Pandora geopend die veel breder gaat dan één conflict. Het gaat over de manier waarop sporters in België behandeld worden: als uithangbord, maar zelden als volwaardige partners.
De hoorzittingen eind november zullen misschien antwoorden opleveren, maar het beeld is nu al duidelijk. Een federatie die zich te ver van haar eigen atleten heeft verwijderd, zal niet gered worden door gedragscodes of parlementaire verklaringen. Daarvoor is de vertrouwensbreuk te diep, en de roep om verandering te luid.
(Foto: Tomas Sisk/Photo News)
