Moet de overheid de burger of de schatkist beschermen?
Bouchez en Vandenbroucke serveren een klassieke politieke botsing: gezondheidsbeleid tegenover economische realiteit. Aan de ene kant staat minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit), die de strijd tegen nicotine verder wil opvoeren. Aan de andere kant staat MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, die vindt dat de regering met haar streng beleid vooral één ding bereikt: Belgen naar het buitenland jagen.
De inzet? Tabak, alcohol en vapes. Producten die de overheid liever ziet verdwijnen, maar die tegelijk jaarlijks miljarden euro’s aan belastingen opleveren.
Bouchez: “We financieren Luxemburg en de illegaliteit”
Tijdens een bezoek aan Hexa, de enige Belgische producent van vapes, haalde Bouchez zwaar uit naar het beleid van Vandenbroucke.
Volgens de MR-voorzitter behandelt de regering Belgische bedrijven uit de sector alsof ze criminelen zijn. Vooral de strenge regels rond vapes vindt hij overdreven.
Zijn redenering: wie producten zwaar belast of moeilijk verkrijgbaar maakt, stopt de vraag niet. De consument zoekt gewoon een andere weg.
En die weg loopt volgens Bouchez steeds vaker via Luxemburg, buitenlandse winkels of illegale onlinekanalen.
“Miljoenen euro’s verdwijnen naar Luxemburg”, is zijn boodschap. Geld dat volgens hem beter in België blijft en kan worden gebruikt voor de sociale zekerheid of preventiecampagnes.
De liberaal pleit daarom voor lagere accijnzen op tabak en alcohol. Niet omdat hij roken en drinken wil promoten, maar omdat hij ervan overtuigd is dat een te hoge belastingdruk het tegenovergestelde effect heeft.
Vandenbroucke: “Gezondheid is geen belastingkwestie”
Frank Vandenbroucke ziet het helemaal anders.
Voor de minister draait het niet om inkomsten, maar om volksgezondheid.
Zijn argument: de overheid heeft de verantwoordelijkheid om verslaving minder aantrekkelijk en minder toegankelijk te maken, vooral voor jongeren.
Daarom wil hij vanaf 2028 komaf maken met smaakjes in vapes. Geen framboos, appel of andere zoete aroma’s meer die jongeren volgens hem verleiden om met nicotine te beginnen.
Alleen tabakssmaak of helemaal geen smaak zou nog toegelaten worden.
Volgens Vandenbroucke zijn die smaakjes geen onschuldige marketingtruc, maar een manier om een nieuwe generatie nicotinegebruikers aan te trekken.
De moeilijke waarheid zit wellicht ergens tussen de twee kampen
Het debat raakt een gevoelig punt.
Een streng gezondheidsbeleid kan werken, maar het kan ook ongewenste neveneffecten hebben. Wie producten duurder maakt dan in buurlanden, creëert automatisch een grensmarkt.
Belgen kennen de weg naar Luxemburg, Frankrijk en Nederland. Zeker voor producten met grote prijsverschillen.
Maar het omgekeerde argument bestaat ook: lagere belastingen kunnen de consumptie stimuleren en maken verslavende producten opnieuw aantrekkelijker.
De vraag is dus niet alleen hoeveel accijnzen de overheid moet heffen.
De echte vraag is: hoeveel verantwoordelijkheid moet de overheid nemen om ongezond gedrag af te remmen?
Wil de regering liever de Belg overtuigen om gezond te leven, of wil ze vermijden dat de belastinginkomsten letterlijk de grens over wandelen? Zoals dat meestal gaat in dit soort kwestie, mag alleen Joost het weten.
(Foto Philip Reynaers/Foto Nieuws)
