“Trop is teveel en teveel is trop.”
Vroeg of laat gebeurt het altijd. Een regering kan besparen, hervormen, snoeien en knippen zoveel ze wil. Ze kan rapporten bovenhalen, begrotingstabellen tonen en verklaren dat alles "onvermijdelijk" is. Maar er komt een moment waarop de mensen die de gevolgen moeten dragen, de rekening niet langer willen betalen. Donderdag was zo'n moment in Brussel.
Zo'n 3.000 leerlingen, leerkrachten en vakbondsmensen uit het Franstalige onderwijs trokken naar de hoofdstad om hun woede te uiten over de nieuwe besparingen die door de regering van de Franse Gemeenschap worden doorgedrukt. Een klassiek protest, eindigde met traangas, waterkanonnen, arrestaties en beelden die nog lang zullen blijven nazinderen.
De officiële balans bleef relatief beperkt: een tiental arrestaties en een kleine groep relschoppers die brandjes stichtten en vuurwerk afstaken. Maar wie alleen daarop focust, mist de essentie van het verhaal. De echte boodschap zat niet bij de heethoofden. Die zat bij duizenden leerkrachten en leerlingen die vonden dat ze niet langer gehoord worden.
De maat is vol
Politici houden ervan om te spreken over "dialoog". Tot de dag waarop mensen effectief hun ongenoegen komen uiten. Dan wordt plots gesproken over ordehandhaving, over incidenten en over extremen.
De voorzitter van Les Engagés, Yvan Verougstraete, verklaarde dat hij betreurt dat de mogelijkheid tot dialoog lijkt verdwenen. Dat klinkt mooi. Alleen rijst de vraag waarom duizenden mensen de moeite doen om een schooldag of werkdag op te offeren, naar Brussel af te zakken en de confrontatie op te zoeken.
Mensen trekken niet voor hun plezier door de straten achter spandoeken aan. Ze doen dat wanneer ze het gevoel hebben dat beslissingen al genomen zijn vooraleer hun mening zelfs maar gevraagd werd.
De regeringspartijen houden ondertussen koppig voet bij stuk. De besparingen zijn noodzakelijk. De toekomst van het onderwijs staat op het spel. Iedereen kent ondertussen het script uit het hoofd.
De bekende politieke formule
Politici hebben al decennia een favoriete formule: vandaag besparen om morgen te redden.
Dat verhaal wordt telkens opnieuw verkocht alsof het een revolutionaire ontdekking betreft. Maar op het terrein zien leerkrachten vooral grotere klassen, toenemende werkdruk, personeelstekorten en een onderwijsniveau dat steeds meer onder druk staat.
Wanneer diezelfde mensen dan te horen krijgen dat er opnieuw moet worden bespaard voor het grotere goed, ontstaat er iets gevaarlijks: ongeloof.
En zodra burgers niet langer geloven wat hun bestuurders vertellen, begint het politieke krediet op te raken.
De Walen durven tenminste nog op straat komen
Er zit nog een opvallende les in deze Brusselse protestdag. Het zijn opnieuw vooral Franstaligen die massaal hun ongenoegen tonen.
Terwijl Vlaanderen vaak grossiert in online verontwaardiging, commentaarsecties en cafégesprekken, trekken de Walen nog geregeld de straat op wanneer ze vinden dat een regering de grens overschrijdt. Of men het eens is met hun eisen of niet, ze maken duidelijk dat beleid gevolgen heeft voor echte mensen.
Dat zorgt soms voor ongemak bij politici die liever communiceren via persberichten dan via confrontaties op straat.
Je kan niet iedereen eeuwig voor de gek houden
De beroemde uitspraak wordt aan verschillende historische figuren toegeschreven, maar blijft relevant: je kan sommige mensen soms bedriegen, maar je kan niet alle mensen altijd bedriegen.
Dat is precies de waarschuwing die donderdag door Brussel galmde.
Want achter de rook van het vuurwerk, achter de schermutselingen met de politie en achter de politieke verklaringen schuilt een veel fundamenteler probleem: een groeiende groep burgers die het gevoel krijgt dat er voortdurend offers worden gevraagd, terwijl niemand nog uitlegt waarom zij altijd degene zijn die moeten inleveren.
Het parlement van de Franse Gemeenschap zal wellicht stemmen zoals gepland. De meerderheid heeft de cijfers. De meerderheid heeft de macht.
Maar de mensen op straat hadden donderdag iets anders: een boodschap.
En als regeringen die boodschap blijven negeren, zal dit protest niet de laatste waarschuwing zijn. Integendeel. Het zou wel eens een voorproefje kunnen zijn van wat nog komt.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
