Pierre Wunsch en Jean Deboutte moesten de Arizona-ministers nog eens vertellen hoe laat het is. Het kernkabinet luisterde, discussieerde en ging vervolgens zonder akkoord naar huis. Vijf dagen voor de deadline.
Je weet dat een begrotingsvergadering slecht zit wanneer de premier niet langer alleen zijn ministers nodig heeft om uit te leggen dat het dringend is, maar er twee financiële zwaargewichten bij haalt om het nog eens te vertellen.
Bart De Wever nodigde woensdag Pierre Wunsch, gouverneur van de Nationale Bank, en Jean Deboutte van het Agentschap van de Schuld uit op het kernkabinet. Kom de dames en de heren maar eens lekker shockeren. Hun boodschap was bepaald niet revolutionair, wel bijzonder onaangenaam: België heeft een zwaar begrotingstekort, een hoge schuld en wordt geconfronteerd met stijgende langetermijnrentes. Niets nieuws onder de zon. Maar. De rentesneeuwbal die eerder rond 2031 werd verwacht, zou volgens de nieuwe waarschuwing al in 2029 beginnen rollen en bij een verdere rentestijging zelfs in 2028.
Dat is - volgens de heren - de financiële werkelijkheid.
De politieke werkelijkheid bleek enkele uren later iets eenvoudiger: geen akkoord.
Het kernkabinet ging uit elkaar met nog altijd “belangrijke meningsverschillen”. Een andere regeringsbron vatte de toestand nog iets minder diplomatiek samen: “We zijn nog nergens.” Volgens VTM-nieuwsbronnen was er zelfs “geen millimeter vooruitgang”.
De experts hebben gesproken. De politici blijven ruziën.
Wanneer partijen het onderling niet eens raken over een probleem, worden in ons land cijfergoochelaars van stal gehaald. We horen de echo van de coronacrisis toen virologen en statistici met apocalyptische spreadsheets het domme volk ervan moesten overtuigen dat het einde nabij was.
Wunsch moest komen uitleggen wat een hogere rente doet met een land dat zwaar in het krijt staat. Deboutte mocht komen aangeven wanneer de rentelasten gevaarlijk beginnen te ontsporen. En zij zouden het moeten weten, want de heren worden verondersteld er meer verstand van te hebben dan de gemiddelde politicus die overdag een btw-tarief verdedigt en 's avonds een gat van 10 miljard moet proberen dicht te rekenen.
Maar helaas, er is een grens aan wat experts kunnen oplossen. Een expert kan zeggen wat hij wil, beslissen kan en mag hij niet.
De Wever heeft een tabel. De regering heeft vooral rode lijnen.
De premier probeerde woensdag met een nieuwe begrotingstabel de onderhandelingen uit de modder te trekken. Geen ellenlange lijst met concrete maatregelen, maar vooral bedragen: hoeveel moet uit inkomsten komen, hoeveel uit besparingen en hoeveel uit hervormingen?
De bedoeling was dat iedereen eindelijk kleur zou bekennen. En dat gebeurde inderdaad. Alleen bleken de kleuren nog altijd niet bij elkaar te passen.
Vooruit blijft hameren op een grotere bijdrage van de sterkste schouders en wil vermijden dat de sanering vooral terechtkomt bij mensen die weinig manoeuvreerruimte hebben. Les Engagés vindt de geplande ingrepen in de gezondheidszorg te zwaar. MR blijft zich verzetten tegen de btw-hervorming.
En zo blijft de regering discussiëren over de rekening zonder overeenstemming over de menukaart.
De btw blijft de splijtzwam
De Wever wil het tarief van 21 naar 22 procent brengen, de tarieven van 6 en 12 procent hervormen naar 9 procent en een nultarief invoeren voor groenten en fruit. De extra inkomsten moeten onder meer ruimte creëren voor lastenverlagingen en economische maatregelen.
Voor MR blijft het antwoord ‘non’.
De liberalen wijzen erop dat de Belg al met hogere kosten wordt geconfronteerd en zien weinig heil in een nieuwe verhoging van de btw. Ook Vooruit heeft bezwaren tegen onderdelen van de hervorming.
Het probleem voor De Wever is dat de verschillende coalitiepartners wel ongeveer hetzelfde gat zien, maar een compleet andere kaart van de weg ernaartoe hebben.
De tijd om daar nog eens rustig over te vergaderen begint op te raken.
Vijf dagen voor de deadline
Dinsdag 13 oktober wordt De Wever in de Kamer verwacht voor zijn regeerverklaring. Tegen dan moet er normaal gezien een begrotingsverhaal liggen dat iets overtuigender is dan: we zijn er nog niet uit, maar we hebben wel twee experts laten komen.
Ook tegenover Europa tikt de klok door: België moet zijn begrotingsplannen uiterlijk 15 oktober indienen.
Vorig jaar liep Arizona eveneens achter op schema en kwam het begrotingsakkoord pas eind november. Dat maakt de huidige situatie extra ongemakkelijk voor een regering die begrotingsdiscipline en hervormingen nadrukkelijk als fundament van haar beleid presenteert.
Donderdag volgen bilaterale gesprekken tussen de partijen. Vrijdag staat opnieuw een kernkabinet gepland. Dan moet worden beslist of er een echte eindonderhandeling komt en of de regering bereid is om de resterende conflicten daadwerkelijk open te breken.
Ondertussen wordt geld lenen duurder
De Belgische federale schuld bedroeg eind augustus 578,169 miljard euro. De gemiddelde rente op de federale schuldinstrumenten was toen 2,24 procent.
Op de financiële markten ligt de langetermijnrente intussen veel hoger. De Belgische tienjaarsrente naderde woensdag 4,4 procent, het hoogste niveau in ongeveer vijftien jaar. De Franse tienjaarsrente ging zelfs boven 4,9 procent.
Dat maakt het begrotingsprobleem nog vervelender: de regering moet niet alleen een tekort wegwerken, ze moet dat doen op een moment waarop nieuwe schulden duurder worden.
Volgens De Tijd kan de hogere rente de regering tegen 2029 bovendien nog eens 1,8 miljard euro extra kosten.
De schuld heeft dus een bijzonder irritante eigenschap voor politici: ze trekt zich niets aan van coalitieakkoorden, partijcongressen of rode lijnen.
Ze blijft rente vragen.
In een notendop
De Wever haalde de zwaarste financiële kanonnen binnen om zijn coalitiepartners nog eens duidelijk te maken dat uitstel risico's heeft. De experts leverden de waarschuwing. De grafieken waren ongetwijfeld overtuigend. De rente werkte mee aan het gevoel van urgentie.
Maar toen de lichten in de Zestien uitgingen, lag er geen akkoord op tafel.
Alleen een nieuwe tabel, nieuwe gesprekken voor donderdag, een nieuw kernkabinet voor vrijdag, en een schuld van 578 miljard die gewoon verder rente blijft produceren.
De regering heeft nog vijf dagen.
De rentesneeuwbal heeft blijkbaar minder geduld.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
