F-35’s, ons NAVO-imago en harde euro’s in de achterzak.
De nieuwe kapitein op het defensieschip van de federale regering heet Theo Francken. Hij is lid van een partij die op de haar verkiezingsaffices wist mee te delen dat de verandering werkte: de N-VA. Theo heeft deze week zijn spreekwoordelijke tenten opgeslagen in Washington. De man is er niet op Citytrip, maar met een missie: politieke goodwill afdwingen, economische return opeisen én bevestiging krijgen dat België straks F-35’s mag laten assembleren in Italië. De toon? Vastberaden. De timing? Strategisch. De boodschap? “Belgium is back, en we willen waar voor ons geld.”
Geen freeloaders meer
“Te lang hebben we aan de zijlijn gestaan,” zegt Francken aan de telefoon met ‘De Morgen’, “als NAVO-stichtend lid was België jarenlang een gratis passagier. Die tijd is voorbij.” Onder de vlag van de nieuwe regering wil hij het Belgische defensiedossier schoon schip laten maken. De engagementen liegen er niet om: in amper twee maanden tijd is beslist dat België eindelijk 2 procent van zijn bbp in defensie investeert – de lang gezochte NAVO-norm. En ook het vastgeroeste nieuwbouwproject voor het NAVO-hoofdkwartier in Bergen is vlot getrokken: 150.000 vierkante meter militaire infrastructuur, en daarmee een krachtig signaal naar onze bondgenoten. De Rus zal nogal verschieten, toch?
Munich aan de Potomac
Hoog op de Theo-lijst staat een nieuwe editie van de Munich Security Conference, die voor het eerst trans-Atlantisch wordt georganiseerd. De aanwezigheid van de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance onderstreept het gewicht van de top. Francken voert daarnaast gesprekken met sleutelspelers uit zowel Republikeinse als Democratische hoek, en onderhoudt contact met defensiebedrijven. Eén ontmoeting springt eruit: een vergadering met de Nationale Veiligheidsraad in het Witte Huis – de top van het Amerikaanse veiligheidsapparaat, recent herschikt na het Signal-schandaal.
De F-35 als diplomatiek speerpunt
Waar Francken het meeste politieke kapitaal op inzet, zijn de F-35’s. België bestelde in 2018 al 34 exemplaren van het Amerikaanse gevechtsvliegtuig. De levering is dit jaar gestart, maar het regeerakkoord laat ruimte voor een bijkomende bestelling. De NAVO rekent op meer. Maar de N-VA wil garanties: als er extra toestellen komen, moeten ze minstens deels in Europa gebouwd worden. Italië, meer bepaald.
“Ik heb afspraken op tafel liggen over assemblage van F-35’s in Italië,” zegt Francken, “maar ik wil die informele akkoorden deze week omgezet zien in concrete garanties.” Hij verwijst naar de fouten van het CaMo-dossier – een samenwerking met Frankrijk rond pantservoertuigen die volgens het Rekenhof amper economische return opleverde. “Dat herhalen we niet,” stelt hij scherp. “Wie veel betaalt, mag rendement eisen.”
Trump in de achteruitkijkspiegel
De Belgische luchtmacht vliegt voorlopig nog op toestellen die in Texas gebouwd worden. Maar met een labiele Donald Trump – en diens terugkerende dreigementen van een nieuwe handelsoorlog – groeit de druk in België om zich minder afhankelijk op te stellen van Amerikaanse goodwill. Cd&v en Les Engagés hebben zich alvast uitgesproken tegen een bijkomende bestelling, juist om die reden.
Op naar Den Haag, met het zwaard van Damocles in de kofferbak
De NAVO-top van komende zomer in Den Haag vormt de volgende horde. De alliantie zal haar lidstaten daar naar verwachting niet langer om 2 maar om 3 procent van het bbp vragen. België heeft in zijn paasakkoord beloofd vanaf dit jaar de 2 procent te halen. Of dat standhoudt na de top, is hoogst onzeker.
“Europa moet meer doen om zijn eigen veiligheid te garanderen,” besluit Francken. “Maar het atlantisme blijft essentieel.” Lees: wij blijven loyale NAVO-partners – zolang dat in ons economisch voordeel werkt.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
