Werklozen aan de haak: Demir stuurt VDAB de straat op.
Met haar nieuwe beheersplan gooit Vlaams minister van Werk Zuhal Demir het roer bruusk om. De VDAB moet afslanken, de straat op en – zo schrijft ‘De Tijd’ op woensdag – zich uitsluitend concentreren op werkzoekenden die het niet alleen redden. Wat jarenlang een breed huis van loopbaanbegeleiding, opleidingen en administratieve dienstverlening was, wordt teruggebracht tot een strak productieapparaat: aan de ene kant vacatures, aan de andere kant mensen die volgens het beleid zo snel mogelijk moeten instromen. Meer Excel dan empathie.
Werkloosheid: een optelsom van cijfers en inzet
Onder Demirs visie is werkloosheid geen complex sociaal fenomeen, maar een optelsom van inzet, motivatie en meetbare afstand tot de arbeidsmarkt. Wie vlot inzetbaar is, kan digitaal geholpen worden; wie niet zelfredzaam is, wordt opgezocht, aangesproken en richting arbeidsmarkt geduwd. De minister noemt dit “aanklampend”, maar in de praktijk lijkt het sterk op een beleid waarbij de overheid de buurt intrekt alsof ze op jacht gaat naar verloren arbeidskrachten.
Hervorming als reactie op kritiek
De hervorming komt niet uit de lucht vallen. Politieke kritiek op de VDAB klonk de voorbije jaren steeds luider: te log, traag en weinig resultaatgericht. Een audit bevestigde dit: te veel taken, te weinig focus en te weinig rendement in een steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Demir grijpt dit momentum aan om de organisatie een stevige vermageringskuur op te leggen. Opleidingen die niet tot knelpuntberoepen leiden, worden geschrapt of uitbesteed, diploma-erkenning en andere randtaken verdwijnen. Managementlagen moeten inkrimpen, het aantal consultants wordt afgebouwd en alleen het aantal bemiddelaars mag groeien.
Focus op de kwetsbaarste werkzoekenden
Demir legt de prioriteit bij leefloners, nieuwkomers, langdurig zieken en vrouwen die jarenlang buiten het arbeidscircuit stonden. Voor deze groepen is werk geen eenvoudige stap, maar een traject vol drempels en zorgnoden. Toch past de minister dezelfde zwart-witlogica toe: wie arbeidspotentieel heeft, moet geactiveerd worden. Individuele obstakels of realistische kansen lijken daarbij ondergeschikt.
De jacht: werklozen of VDAB zelf?
De hervorming roept fundamentele vragen op: heeft Demir het vooral gemunt op de werkloze die volgens haar te weinig inspanning levert, of ook op de VDAB, die te lang functioneerde als veelkoppige administratie zonder zichtbare resultaten? In dit model is werken of niet-werken even dichotoom als een Excelcel, terwijl de arbeidsmarkt complex is en mensen geen vakjes zijn.
Resultaat boven menselijkheid
Het beleid stuurt resoluut richting strakke efficiëntie: de Vlaamse werkzaamheidsgraad moet van 78 naar 80 procent, de VDAB moet tegen 2027 80 miljoen euro besparen en managementlagen worden afgerekend op prestatie-indicatoren. Sociale nuance verdwijnt achter KPI’s en dashboards. Werkloosheid wordt steeds minder een maatschappelijk vraagstuk en steeds meer een fout die hersteld moet worden.
Een hertekening van het mensbeeld
Demir ontmantelt niet alleen het oude huis van de VDAB, ze hertekent ook het mensbeeld dat het beleid hanteert. De jacht die zij opent, richt zich niet alleen op wie werkloos is, maar ook op wie binnen de VDAB niet snel genoeg resultaten boekt. Waar de nadruk vroeger lag op ondersteuning en begeleiding, wordt nu gemeten, gestuurd en gecontroleerd — en de mens achter de cijfers verdwijnt uit beeld.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
