Consultants, contracten en kromme moraal: het miljoenenfalen van het Departement Zorg.
Volgens ‘Het Laatste Nieuws’ mocht de redactie recent een blik werpen op de facturen van vijf consultants die werken/werkten voor de federale regering. Wat ze aantroffen, leest als een handleiding in politieke zelfbediening: dure adviezen, vaag omschreven prestaties en uurtarieven waar een gemiddelde KMO van zou duizelen. Terwijl ministers publiekelijk hameren op “verantwoord begrotingsbeleid” en “spaarzaamheid met belastinggeld”, blijken ze achter gesloten deuren bijzonder kwistig met het uitbesteden van hun verantwoordelijkheden.
De documenten tonen een overheid die voor elke strategische vraag een extern bureau inhuurt — vaak voor bedragen die ruimschoots het jaarloon van een ambtenaar overstijgen. Consultancybureaus schrijven “ondersteuningstrajecten”, “transitieplannen” en “evaluatierapporten” uit alsof ze met confetti gooien, telkens met facturen die richting de zes cijfers gaan. Ministers knikken, tekenen en keuren goed.
Hoe geloofwaardig is een regering die haar burgers vraagt om “de broekriem aan te halen”, maar zelf een leger ingehuurde denkers nodig heeft om te beslissen hoeveel gaatjes die riem nog heeft?
Er zit iets cynisch in de politieke reflex om de vinger te wijzen naar de kiezer die te veel uitgeeft, te veel vraagt of te weinig vertrouwen toont. Dezelfde politici die streng toeslaan op de kleinste sociale uitgaven, blijken geen moeite te hebben om publieke middelen te laten verdampen in adviestrajecten met een prijskaartje dat geen enkele prestatie ooit zal rechtvaardigen.
Wat er misliep bij het Departement Zorg
1. Project zonder draagvlak of nut
- De Vlaamse overheid lanceerde in april 2024 een website waarop burgers recensies konden schrijven over woonzorgcentra en crèches.
- Nauwelijks instellingen meldden zich aan, en het publiek gebruikte het platform amper.
- Tegen september 2025 was het project alweer stilletjes offline gehaald wegens totaal gebrek aan interesse.
2. Slechte voorbereiding en gebrek aan interne sturing
- De idee kwam van toenmalig minister Wouter Beke (CD&V), later overgenomen door Hilde Crevits (CD&V).
- Volgens ambtenaren werd nauwelijks onderzocht of er wel behoefte bestond aan zo’n platform.
- Er was geen interne projectleiding of duidelijke resultaatsdefinitie.
3. Te veel afhankelijkheid van externe consultants
- In plaats van ambtenaren werden dure consultants van KPMG ingehuurd om het project te “coördineren”.
- Hun opdracht werd twee keer verlengd, waardoor ze 27 maanden aanbleven — goed voor ruim 1,1 miljoen euro.
- De facturen bevatten weinig detail en beschrijven vage taken zoals “kwaliteitsbewaking” en “voorbereiding overleg”.
- De interne controle bestond enkel uit “een inschatting” van de redelijkheid van de facturen, niet uit verificatie.
Consultants duurder dan de hele IT-bouw
- IT-ontwikkeling van de website: €550.000
- Subsidies aan externe partner voor beheer: €862.000
- Consultancy door KPMG: €1.100.000+
- Totaalprijs van het project: circa €2,5 miljoen
- Volgens berekeningen op basis van cijfers van het Rekenhof zou hetzelfde werk door ambtenaren slechts ongeveer €250.000 gekost hebben — bijna vijf keer goedkoper.
5. Weinig controle en mogelijk misbruik
- Prestatienota’s waren vaag, zonder bewijs van effectief gepresteerde uren.
- Ambtenaren konden niet nagaan of de opgegeven werkduur correct was.
- Klokkenluiders binnen het Departement Zorg spreken van “ondoordacht gebruik van consultants” en “een gebrek aan interne opvolging”.
6. Geen onafhankelijke evaluatie of verantwoording
- Vlaams Belang vroeg een onderzoek door het Rekenhof.
- Die vraag werd weggestemd door de regeringspartijen N-VA, CD&V en Vooruit.
- Minister Caroline Gennez (Vooruit) trok wel de stekker uit het project, maar weigert een diepgaand onderzoek.
- Vooral CD&V hield een onderzoekscommissie af — de partij die de betrokken ministers leverde.
Hoe het anders had gekund
1. Gebruik interne expertise
- De Vlaamse overheid beschikt over projectleiders, IT’ers en beleidsmedewerkers die dit werk intern hadden kunnen uitvoeren tegen fractie van de prijs.
- Door interne teams te betrekken, was er meer continuïteit en controle geweest.
2. Grondige behoefteanalyse vooraf
- Een eenvoudig marktonderzoek of burgerbevraging had meteen aangetoond dat er geen vraag was naar recensiesites voor zorginstellingen.
3. Duidelijke resultaatsdoelen en prestatiecontrole
- Facturen met concrete deliverables (rapporten, analyses, prototypes) in plaats van vage termen.
- Regelmatige evaluaties en meetbare doelstellingen.
4. Transparante aanbesteding en opvolging
- Openbaar maken van contractvoorwaarden, facturen en evaluaties.
- Onafhankelijke audit door het Rekenhof om herhaling te vermijden.
5. Politieke verantwoordelijkheid nemen
- Ministers hadden het project moeten herbekijken bij de eerste signalen van falend draagvlak.
- Door een onderzoek te blokkeren, blijft het onduidelijk of er sprake was van nalatigheid of structureel misbruik.
Dus?
En dus rijst de oncomfortabele vraag: wil men nog wel de andere kant uitkijken? Kan men dat nog, wanneer de moraal van zuinigheid en verantwoordelijkheid in de praktijk verwordt tot een rookgordijn voor inefficiëntie en vriendjespolitiek?
Wat Het Laatste Nieuws blootlegt, is niet zomaar een dossier over dure consultants — het is een spiegel. En wat daarin weerspiegeld wordt, is een politiek bestel dat genadeloos streng is voor de kiezer, maar opvallend mild voor zichzelf.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
