Na 1 mei is het gedaan met toneel en gaan we van sociale feestdag naar budgettaire kaalslag: wie betaalt straks de rekening — en wie ontsnapt alweer?
Eerst slogans, daarna de rekening
Tot en met 1 mei en Rerum Novarum mag iedereen nog even zijn ideologische vlag planten. Socialisten roepen dat de sterkste schouders moeten dragen. Christendemocraten verdedigen “de zorg”. Liberalen fluisteren iets over efficiëntie.
Maar achter dat theater gebeurt iets anders. Daar wordt gerekend. Hard gerekend.
Na Hemelvaart valt het doek. Dan begint wat men in regeringskringen eufemistisch “de grote oefening” noemt. In mensentaal: wie snijden we waar.
Er is geen geld” — maar voor wie precies?
Het refrein is intussen bekend: er is geen geld. Of beter: er is geen geld voor sommigen. Voor anderen blijkt het plots toch rekbaar. Fiscale constructies blijven overeind, vermogens ontsnappen handig door de mazen, en telkens opnieuw wordt dezelfde reflex bovengehaald: snijden in uitgaven, liefst daar waar de weerstand het zwakst is.
De discussie rond de verhoogde tegemoetkoming in de zorg is daar een pijnlijk voorbeeld van. Te veel mensen zouden “profiteren”. Het systeem moet strenger. Lees: minder mensen toegang geven tot goedkopere zorg.
De boodschap wordt netjes verpakt: solidariteit is mooi, maar ze kost (te veel) geld. En geld is schaars — tenzij je het slim genoeg verstopt.
Trumpiaanse trekjes aan de Wetstraat
Wat opvalt, is niet alleen wat er beslist wordt, maar hoe. De stijl. Het is alllemaal wat harder en directer geworden. Minder gêne. Minder nuance.
Wat ooit verpakt werd in diplomatieke omwegen, wordt vandaag steeds vaker bot uitgesproken. Wie niet mee kan, moet maar opzij. Wie kritiek heeft, wordt weggezet als naïef of wereldvreemd.
Het is geen kopie van het Amerikaanse model, maar het schuurt er wel tegenaan. Een vorm van politieke schaamteloosheid die vroeger ondenkbaar was.
Zeggen dat er geen geld is, en tegelijk weigeren om fundamenteel naar inkomsten te kijken — het wordt zonder verpinken geserveerd. Alsof het de enige waarheid is.
Besparen of belasten: de oude breuklijn
De kaarten liggen klassiek op tafel.
- N-VA en MR: snijden in uitgaven, geen nieuwe belastingen
- Vooruit en CD&V: bijdragen vragen van wie meer heeft
- Iedereen: profileren voor de achterban
Maar achter die vertrouwde posities schuilt een ongemakkelijke realiteit: de cijfers zijn genadeloos.
Er moet volgens ramingen tot 5 miljard euro gevonden worden. Geen detail. Geen symbolische ingreep. Maar structureel.
En dus komt de echte vraag: wie gaat dat voelen?
De rekening die eraan komt
Wat vandaag nog een debat lijkt, wordt morgen beleid. En beleid betekent keuzes.
- Minder toegang tot sociale voordelen
- Strengere controles
- Hogere bijdragen hier en daar
- En vooral: een verschuiving van zekerheid naar verantwoordelijkheid
Of, in minder technische termen: ieder voor zich, een beetje meer dan vroeger.
Wat zit er nog in de schuif?
De echte beslissingen zijn nog niet genomen. Maar onderschat niet wat er in voorbereiding zit. De Wever en Van Peteghem werken niet naar kleine correcties toe, maar naar een structurele hertekening. Een systeem dat duurzamer moet worden — of strenger, afhankelijk van wie je het vraagt. De vraag is niet of er gesneden wordt. De vraag is waar. En bij wie.
Begrijpen we nog wat er gebeurt?
Misschien is dat nog het meest verontrustende. De complexiteit van het debat maakt het makkelijk om alles te reduceren tot slogans. “Geen geld.” “Eerlijker verdelen.” “Efficiënter werken.” Maar daarachter schuift de realiteit langzaam op. Een samenleving die anders wordt ingericht. Minder vanzelfsprekend solidair. Meer berekend. Meer voorwaardelijk.
Na de retoriek komt de realiteit
Vandaaf klinkt het nog als politieke profilering, maar straks wordt het omgezet in concrete maatregelen. En dan zal blijken hoeveel speelruimte er écht nog is.
Eén ding staat vast:
Na 1 mei is het gedaan met praten.
Dan begint het tellen.
(Foto: Didier Lebrun / Photonews)
