NAVO onder druk door Amerikaans machtsvertoon.
Volgens minister van Defensie Theo Francken (N-VA) dreigt het geopolitieke opbod rond Groenland uit te groeien tot een fundamenteel probleem voor de NAVO. Niet omdat het bondgenootschap militair tekortschiet, maar omdat een kernlidstaat openlijk de soevereiniteit van een andere bondgenoot onder druk zet. Dat noemt Francken ronduit gevaarlijk voor de geloofwaardigheid van het Atlantisch bondgenootschap.
De minister, die bekendstaat als uitgesproken atlantist, benadrukt dat zijn vertrouwen in de NAVO groot blijft. In militaire, diplomatieke en politieke contacten ziet hij geen aanwijzingen dat de Verenigde Staten hun engagement ten aanzien van artikel 5 of de nucleaire afschrikking laten varen. Tegelijk erkent hij dat de recente Amerikaanse dreigementen richting Groenland een grens overschrijden die voor een alliantie problematisch is.
Amerikaanse belangen botsen met bondgenootschap
Francken plaatst het Amerikaanse optreden in een bredere strategische context. De VS kijken steeds nadrukkelijker naar het noordpoolgebied, waar smeltende ijskappen nieuwe vaarroutes en grondstoffen ontsluiten. Vanuit Washington wordt Groenland daarbij gezien als een strategische sleutelpositie, zowel economisch als militair.
Maar net daar wringt het schoentje: Groenland behoort tot het Deense koninkrijk, en Denemarken is een loyale NAVO-partner die zijn engagement in internationale missies ruimschoots heeft bewezen. Het onder druk zetten van zo’n bondgenoot, militair of politiek, ondergraaft volgens Francken de kernlogica van de NAVO: wederzijds vertrouwen.
Levensgevaarlijk precedent
In gesprekken met Amerikaanse diplomaten heeft Francken die boodschap expliciet overgebracht. Een bondgenoot militair bedreigen, zelfs hypothetisch, is volgens hem “levensbedreigend” voor het bondgenootschap. Niet alleen omdat het intern verdeeldheid zaait, maar ook omdat het externe tegenstanders rechtstreeks in de kaart speelt.
Europa heeft zich intussen duidelijk achter Denemarken geschaard. België deelt die positie. Het Europese signaal is helder: nationale soevereiniteit is niet onderhandelbaar. Eventuele militaire aanwezigheid in het Hoge Noorden moet gericht zijn op afschrikking van Rusland en China, niet op confrontatie binnen de NAVO zelf.
Retoriek versus realiteit
Francken maakt in zijn analyse een onderscheid tussen Amerikaanse politieke stijl en strategische realiteit. De scherpe taal en het theatrale optreden van president Trump zijn volgens hem geen breuk met decennia aan Amerikaanse veiligheidsstrategie. Achter de retoriek blijft de VS belang hebben bij een stabiel Europa als betrouwbare partner aan de overkant van de Atlantische Oceaan, zodat Washington zijn focus kan verleggen naar Azië.
Dat wordt volgens Francken ook bevestigd door het Amerikaanse Congres, waar een breed draagvlak blijft bestaan voor de NAVO en voor een blijvende militaire aanwezigheid in Europa.
Europa moet militair volwassen worden
Tegelijk is de boodschap aan Europa weinig flatterend. Francken vindt dat Europese landen te traag hebben geïnvesteerd in defensie, technologie en energiezekerheid. Die achterstand maakt Europa afhankelijk en kwetsbaar, ook binnen de alliantie. De oplossing ligt volgens hem niet in anti-Amerikanisme, maar in meer Europese slagkracht.
Innovatie, defensietechnologie en betrouwbare energievoorziening zijn daarbij cruciaal. Zonder die fundamenten blijft Europa praten over strategische autonomie, maar mist het de middelen om die waar te maken.
NAVO overeind houden door grenzen te respecteren
De kern van Franckens waarschuwing is helder: de NAVO blijft de hoeksteen van de Europese veiligheid, maar ze kan alleen functioneren als bondgenoten elkaars grenzen respecteren. Zodra machtspolitiek de plaats inneemt van bondgenootschap, komt niet alleen Groenland in het vizier, maar de hele veiligheidsarchitectuur van het Westen.
Voor Francken is de conclusie dan ook onontkoombaar: dit dossier moet worden ontmijnd, niet opgeklopt. Want als bondgenoten elkaar beginnen te bedreigen, winnen enkel de vijanden van de NAVO.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
