190.000 foute aanmaningen van de fiscus: betaal je braaf, krijg je tóch een boze brief.
Je doet wat de overheid van je verlangt. Je dient je btw-aangifte op tijd in, maakt het verschuldigde bedrag netjes over naar het juiste rekeningnummer en controleert voor de zekerheid nog eens of alles klopt.
Enkele weken later valt er een aanmaning in je eBox.
Betalen. Onmiddellijk. Plus nalatigheidsinteresten.
Hoezo? Je hebt al betaald.
Welkom in de wonderlijke digitale wereld van de Belgische fiscus.
De Belgische fiscus is erin geslaagd om ondernemers zenuwachtig te maken met een rekening die ze al lang betaald hebben. Zo’n 190.000 foutieve betalingsberichten werden verstuurd. Boekhouders mogen de rommel opruimen, klanten geruststellen en desnoods hun vakantie opofferen. De boodschap van de fiscus? ‘Er zijn technische problemen.’
Geen kleine computerhik
Dit is niet het verhaal van een verdwaalde betaling of een administratieve vergissing bij een handvol dossiers.
Het gaat om een systeem dat massaal verkeerde signalen heeft geproduceerd.
Betalingen werden niet correct gekoppeld aan de btw-schulden waarvoor ze bedoeld waren. De computer zag vervolgens een openstaande schuld en deed wat computers doen wanneer ze verkeerd geïnformeerd zijn: automatisch een bericht uitsturen.
Alleen krijgt de burger geen automatische excuses.
Die krijgt een aanmaning.
‘Uw betaling is blijkbaar verdwenen’
Voor zelfstandigen en bedrijven is zo’n brief allerminst onschuldig.
Wie een bericht van de fiscus krijgt waarin staat dat duizenden of tienduizenden euro's niet betaald zijn, gaat niet rustig achteroverleunen met de gedachte dat wel de computer zijn die fout is.
Er wordt gecontroleerd. Gebeld. Gemaild. Gespeurd naar bankafschriften. Boekhouders worden ingeschakeld.
En ondertussen ontstaat de vraag die niemand wil horen:
Heb ik iets fout gedaan?
Volgens boekhouders ligt precies daar het probleem.
Boekhouder krijgt de rekening van de fout
Boekhoudster Caroline Meys, ondervoorzitter van ITAA, zegt in ‘Het laatste Nieuws’ dat haar kantoor inmiddels met tientallen dossiers wordt geconfronteerd. Van haar 140 klanten zouden er 29 met problemen zitten.
Ze noemt het een administratieve epidemie.
Een klant betaalde bijvoorbeeld 25.000 euro btw voor de maand mei vóór de deadline. Toch volgde begin juli een betalingsbericht voor exact datzelfde bedrag, aangevuld met nalatigheidsinteresten.
De boekhouder mag vervolgens uitzoeken waar het geld gebleven is, de administratie contacteren, bewijsstukken verzamelen en de klant geruststellen.
Verschillende boekhouders zouden de fiscus al drie maanden geleden hebben gewaarschuwd dat er iets misliep met de verwerking van betalingen.
Toen zou het probleem nog als een kwestie van enkele gevallen zijn voorgesteld.
Je kan 190.000 foutieve berichten bezwaarlijk ‘enkele gevallen’ noemen.
Hoeveel waarschuwingen heeft een overheid eigenlijk nodig voordat een probleem ernstig genoeg wordt gevonden? Of is dat een vraag die niet gesteld mag worden?
Digitale overheid, analoge chaos
De btw-problemen komen niet helemaal uit de lucht vallen.
De voorbije maanden waren er ook problemen met andere digitale overheidsdiensten. Tax-on-Web kende storingen en ook de overstap naar nieuwe digitale systemen zorgt regelmatig voor frustratie.
Digitalisering moet administratie eenvoudiger, sneller en efficiënter maken.
Maar als een systeem duizenden mensen automatisch een verkeerde rekening stuurt, wordt digitalisering plots vooral een zeer efficiënte manier om chaos te verspreiden.
‘U hoeft niets te doen’
De FOD Financiën zegt intussen dat wie correct en tijdig betaald heeft, niets hoeft te ondernemen. De betaling blijft geldig op basis van de effectieve betaaldatum en er zouden geen boetes of nalatigheidsinteresten worden aangerekend.
Mooi.
Maar daar zit precies de frustratie.
De overheid kan zeggen dat de burger niets hoeft te doen, maar in de praktijk doen burgers en boekhouders dat natuurlijk wél.
Ze moeten controleren of hun dossier klopt. Ze moeten bankafschriften erbij halen. Ze moeten klanten geruststellen. Ze moeten uitzoeken of een aanmaning terecht is of niet.
Een fout bericht veroorzaakt dus werk, zelfs als het uiteindelijk wordt ingetrokken.
Wie betaalt de uren van de boekhouder? Wie compenseert de ondernemer voor verloren tijd? Wie betaalt de stress bij iemand die plots denkt dat hij een btw-schuld van 25.000 euro heeft? En wie neemt verantwoordelijkheid als iemand door zo'n fout bericht alsnog dubbel betaalt?
De fiscus zegt dat wie een bedrag voor de tweede keer betaalde, zijn geld terugkrijgt.
Dat is vanzelfsprekend.
Je kunt iemand moeilijk feliciteren omdat je hem zijn eigen geld teruggeeft.
De computer heeft geen schuld. De mensen achter de computer wel.
Technische problemen kunnen gebeuren. Dat weet iedereen die ooit met software heeft gewerkt. Maar bij de overheid gaat het niet om een verkeerd weergegeven weerbericht of een app die even hapert. Het gaat om belastingen, betalingen en financiële verplichtingen.
Wie burgers en bedrijven verplicht om exact, tijdig en foutloos te betalen, mag op zijn beurt toch minstens verwachten dat zijn eigen administratie dezelfde standaard haalt.
190.000 verkeerde aanmaningen zijn geen onschuldig computergrapje. Punt.
(Foto: PD)
